Onda senator elimizdegi 168 aýdannyń 79-y shekara mańynda ornalasqanyn jáne bularda qonystanǵan halyqtyń úlesi barlyq respýblıka halqynyń 31 paıyzy ekenin atap ótip, ondaǵy jumyssyzdyq pen turmystyq ahýal osy aýmaqtardaǵy birshama eldi mekenderdiń bos qalýyna soqtyryp otyrǵanyn, munyń ózi eldiń qaýipsizdigine nuqsan keltiretinin ataǵan.
Osy máselelerdi aıta kelip, Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń atyna joldaǵan saýalynda ol: «qalyptasqan jaǵdaıdy ózgertý úshin «shekara mańy aýdandary mártebesin» zańnama túrinde bekitip, shekaramen shektes aýdandardyń erekshelikterin eskeretin sanattyq gradasııalarǵa negizdelgen keshendi baǵdarlama jasalýy kerektigin» jetkizgen.
Usynysta bıýdjet qyzmetkerleriniń jalaqysy 25 paıyzdan 75 paıyzǵa deıin, bala týǵanda beriletin bir rettik áleýmettik kómek 1 mln teńgege deıin jáne t.b. jeńildikter túrleriniń artýy kerektigi atap kórsetilgen eken. Sondaı-aq senator temir jol qatynasy damymaǵan Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Qatonqaraǵaı, Kúrshim, Úrjar, Tarbaǵataı, Zaısan, Almaty oblysynyń Raıymbek aýdandarynyń turǵyndary qys aılarynda avtomobıl joldary jabylyp qalatyndyqtan Úkimettiń qoldaýyna zárý bolatynyn aıtqan.
Osy saýalǵa jýyrda Premer-Mınıstr B.Saǵyntaevtyń atynan jaýap keldi. Onda bylaı delingen: «Qazirgi ýaqytta shekara mańyndaǵy eldi mekenderdi damytý jónindegi sharalar «О́ńirlerdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasy» (2014 j) sheńberinde, onyń ishinde shekara mańyndaǵy aýmaqtardyń ınfraqurylymy men ekonomıkasyn damytý jáne jaılastyrý, ákimshilik mańyzdylyǵyn arttyrý jáne perspektıvaly eldi mekenderdi aıqyndaý bóliginde kózdelgen.
Baǵdarlamaǵa sáıkes shekara mańyndaǵy aýmaqtarǵa Memlekettik shekaradan 50 shaqyrymǵa deıingi araqashyqtyqta ornalasqan ákimshilik-aýmaqtyq qurylymdardyń jáne eldi mekenderdiń aýmaqtary jatady. Tutastaı alǵanda onda 1,6 mln adam turatyn 1284 aýyl bar. Shekara mańyndaǵy aýyldardyń 59%-y ortalyqtandyrylǵan aýyzsýmen jabdyqtalǵan, 72%-y aýdan ortalyǵyna deıin qatty jamylǵysy bar joldarmen, 30%-y tabıǵı gazben qamtylǵan, barlyq aýyldar elektrmen jáne telefonmen qamtamasyz etilgen.
Qazaqstan Respýblıkasynyń shekara mańyndaǵy aýdandardy damytý jónindegi 2014-2020 jyldarǵa arnalǵan sharalar kesheni 1485 is-sharany iske asyrýdy kózdegen. Qarjylandyrýdyń barlyq kózderinen 124 mlrd teńge bólingen. Olar shekara mańyndaǵy aýdandardyń ekonomıkasyn ártaraptandyrý, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý boıynsha – 319, áleýmettik jáne ınjenerlik boıynsha – 894, kólik-logıstıkalyq boıynsha – 171, týrıstik ınfraqurylymdar boıynsha – 35, memlekettik shekaradan ótý oryndaryn jaılastyrý boıynsha – 13 is-sharalardy qamtýǵa múmkindik berdi.
Shekara mańyndaǵy eldi mekenderdi damytý boıynsha qosymsha sharalardy ázirleý úshin Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasarynyń basshylyǵymen Úkimet janynan jumys toby quryldy. Onyń jumysynyń nátıjeleri boıynsha shekara mańyndaǵy aýmaqtardy damytý jónindegi is-sharalar jospary ázirlendi. Onda Almaty oblysynyń Raıymbek aýdanyn qalpyna keltirý, halyqty erikti túrde shekara mańyndaǵy aýmaqtarǵa kóshýge yntalandyrý, baılanys qyzmetterimen qamtamasyz etý, týrıstik qyzmetterdi, kásipkerlikti, áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy, shaǵyn avıasııany jáne shekaradan ótkizý pýnktterin damytý boıynsha sharalardy iske asyrý kózdelgen.
Budan basqa, is-sharalar josparyna shekara mańyndaǵy eldi mekenderdegi eń mańyzdy 49 ınfraqurylymdyq jobany iske asyrý engizilgen, bul jobalardyń iske asyrylýyna 285,5 mlrd teńge jumsaý josparlanýda. Jalpy, «О́ńirlerdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi baǵdarlamasynda jáne qabyldanǵan is-sharalar josparlarynda bekitilgen sharalardyń iske asyrylýy shekara mańyndaǵy eldi mekender halqynyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi jáne olardyń qarqyndy áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna óz úlesin qosady dep paıymdaımyz.
Sonymen birge adam ómirin jaqsartýǵa baǵyttalǵan jańa bastamalar engizilýde. Máselen, 2017 jyldyń 1 shildesinen bastap bala týýyna baılanysty beriletin bir jolǵy járdemaqynyń kólemi 20%-ǵa ósti. 2018 jyldyń 1 qańtarynan bastap áleýmettik shart jasaý júıesine negizdelgen ataýly áleýmettik kómektiń jańa formaty engiziledi».
Al senatordyń osy óńirlerge «shekara mańy aýdandarynyń turǵyny» arnaıy mártebesin berip, olardy aıryqsha yntalandyrý, bıýdjet qyzmetkerleriniń jalaqysyn 25-ten 75%-ǵa, bala týǵanda beriletin bir rettik jórgekpuldy 1 mln teńgege deıin arttyrý jáne t.b. naqty usynystary eskerýsiz qalyp, jalpy beriletin jeńildikterdi sanamalap shyǵýmen támam bolypty. Mundaı «yntalandyrýmen» halyqty shekara aýmaǵynda ustap qalýdyń qıyn ekeni kórinip tur.
Daıyndaǵan
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
