О́zara áriptestikti nyǵaıtýdyń bir baǵyty

Eske salar bolsaq, bıyl qaýipsizdik pen turaqtylyqty qamtamasyz etetin negizgi aımaqtyq qurylymdardyń biri UQShU-nyń qurylǵanyna 15 jyl toldy. Osy aralyqta UQShU-ǵa múshe memleketter – Qazaqstan, Armenııa, Belarýs, Qyrǵyzstan, Reseı jáne Tájikstan arasyndaǵy qatynastar osy áskerı-saıası birlestik aıasynda jan-jaqty strategııalyq áriptestik jáne senim rýhynda damydy. Buǵan uıym qyzmeti sheńberinde ótetin turaqty kezdesýlerden de kóz jetkizýge bolady.

Qazaqstannyń UQShU-nyń múshesi retindegi róli asa mańyzdy. Bul oraıda Memleket basshysynyń Ujymdyq jedel áreket etý kúshterin (UJÁK) qurý týraly 2009 jylǵy bastamasyn da qaperden shyǵarmaǵan jón. UQShU-nyń mańyzdy kúshtik qurylymy – UJÁK qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne terrorızmge, dinı ekstremızmge, esirtki tasymalyna qarsy kúresti kúsheıtýge, sondaı-aq tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý men joıýǵa baǵyttalǵan. Qazirgi tańda qurylym 25 000 qyzmetkerden turady. О́tken jyly Qazaqstan bastamasymen UQShU-nyń Ujymdyq Áýe kúshteri quryldy.

Sonymen birge yntymaqtastyqtyń barlyq salalary boıynsha uıym jumysynyń basymdyqtary men damý baǵyttaryn belgilegen UQShU-nyń 2025 jylǵa deıingi Ujymdyq qaýipsizdik strategııasynyń 2016 jyly bekitilýi de mańyzdy bolyp sanalady. Bul rette UQShU-nyń Ujymdyq qaýipsizdik keńesiniń (UQK) ónimdi jumysy týraly da aıta ketý kerek. Uıymnyń Joǵarǵy organynyń 2016 jyldyń qazan aıynda Erevan qalasynda ótken sessııasynyń negizgi nátıjeleriniń biri halyqaralyq terrorızmge qarsy áreket etý aıasyndaǵy UQShU-ǵa múshe memleketterdiń qo­sym­sha sharalarynyń tizilimin qabyldaý já­ne UQShU formatynda lańkestik dep ta­nylǵan uıymdardyń biryńǵaı tizb­e­sin qalyptastyrý týraly erejege qol qoıý boldy.

Sondaı-aq osy kúnderi UQShU Par­lamenttik assambleıasy da tıimdi áreket ete­di. Parlamenttik assambleıanyń onyn­shy plenarlyq otyrysy qazan aıyn­da Sankt-Peterbýrgte ótti. Ol mem­lekettik qupııalar, energetıkalyq qaý­ip­sizdik, gýmanıtarlyq kómek týra­ly úlgi zańdardy qarastyrýǵa ar­naldy. Kezdesýge qatysýshylar Orta­lyq Azııadaǵy yntymaqtastyq pen óńir­lik qaýipsizdikti zańnamalyq qam­tamasyz etýdi, Parlamenttik assamb­leıa deńgeıindegi EQYU men UQShU arasyndaǵy qarym-qatynas jaıyn tal­qylady.

Ýaqyt ozǵan saıyn múshe elderdiń áskerı-ekonomıkalyq saladaǵy ózara is-qımyly da keńeıýde. 2016 jyly múshe memleketterdiń basshylary 2018 jylǵa deıingi áskerı-ekonomıkalyq yntymaqtastyq baǵdarlamasyn ma­qul­­dady jáne áskerı tehnıka men jab­dyqtarǵa qyzmet kórsetý boıynsha ser­vıstik ortalyqtar jelisin engizýdi kóz­deıtin bolashaqtaǵy múmkindikterdi qa­rastyrdy. Bul turǵydan alǵanda esir­tkiniń zańsyz aınalymyna jáne pre­kýrsorlarǵa qarsy kúres jónindegi «Arna» halyqaralyq operasııasy, «Zańsyz» zańsyz mıgrasııaǵa qarsy kúres sharasy, «Proksı» ekstremıstik jáne terrorıstik sıpattaǵy veb-resýrstarmen kúres sııaqty jyl saıyn uıymdastyrylýǵa tıisti birlesken operasııalar júrgizýdiń strategııalyq mańyzy joǵary bolyp tabylady. Bul oraıda normatıvtik-quqyqtyq bazany keńeıtý jáne turaqty negizde uıymdastyrýdyń strategııalyq qujat­ta­ryn qabyldaý qajettigi týyndaıdy. Sondyqtan 2014 jyly aqparat sala­syn­daǵy qylmystyq áreketterge qarsy áre­ket etý týraly UQShU-ǵa múshe mem­le­ketterdiń ózara árekettestigi týraly hattamasy qabyldandy.

UQShU qyzmetiniń mańyzdy bir bóligi – beıbitshilik pen turaqtylyqty qam­­tamasyz etý jónindegi basqa da ha­lyqaralyq uıymdarmen óza­ra áre­kettestikti nyǵaıtý bolyp tabyla­dy. 2004 jyldan bastap UQShU BU­U Bas Assambleıasynyń ba­qy­laý­­shysy. Sondaı-aq EQYU, IYU, ShYU­ syndy halyqaralyq qury­lym­­darmen yntymaqtastyq ornatýy jo­ǵa­ry mánge ıe. Negizinen, bul uı­ym bu­rynǵy ke­ńes­tik elder arasynda ás­kerı qaý­ip-

s­iz­dik salasyndaǵy yn­ty­maq­tas­tyq­ty nyǵaıtýǵa septigin tı­gi­zý­de. Al Qazaqstannyń osy uıymǵa bel­sen­di qa­tysýy elimizdiń bitimgershilik bas­ta­malaryn alǵa jyljytýdyń jáne ha­lyqaralyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń taǵy bir baǵyty bolyp tabylady.