Jıynǵa Májilis depýtaty Máýlen Áshimbaev, Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Nurlan Ermekbaev, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń basshysy Darhan Qydyráli qatysty. Forýmnyń plenarlyq otyrysynda kirispe sóz sóılegen Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri N.Ermekbaev zamanaýı kezeńdegi din salasyndaǵy memlekettik saıasatty júzege asyrýdyń negizgi baǵyttaryna toqtaldy.
Vedomstvo basshysy eń aldymen tarıhı erekshelikterimizge sáıkes dinı kózqaras qalyptasýy qajet ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda memleket pen dinniń ózara is-qımylynyń qazaqstandyq modelin jasaý jóninde sharalar atqarylyp jatyr. Atalǵan úlgi rýhanı, moraldyq-etıkalyq qundylyqtar men dinı kózqarasqa qaramastan, barlyq azamattardyń quqyǵyn qorǵaýǵa negizdeledi.
Ekinshiden, memleket pen din arasyndaǵy ózara is-qımyldyń jańa modelin zańmen bekitý úshin birqatar túzetýler engizý usynylǵan. N.Ermekbaevtyń pikirinshe, bul túzetýler dinı birlestikter qyzmetine qolaıly jaǵdaı jasap, jaýapkershilik pen quqyqtyq memleket prınsıpterin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
Kelesi baǵyt – memleket, qoǵam jáne dinı birlestikter arasynda turaqty dıalog jasaý. Osyǵan sáıkes Premer-Mınıstrdiń ókimimen din salasyndaǵy vedomstvoaralyq komıssııa qurylǵan. Sondaı-aq dinı mekemelerdiń qaýipsizdigi kúsheıtilip, dinı materıaldardy taratý arnalaryna turaqty baqylaý jasaý jolǵa qoıylǵan. Bilim jáne ǵylym mınıstrligimen birlese otyryp «Qoǵam jáne din» oqýlyǵy ázirlenip jatyr. N.Ermekbaevtyń aıtýynsha, oqýlyq aldaǵy ýaqytta mektep baǵdarlamasyna qosylady.
Sonymen qatar aqparattyq túsindirý jumysy jańǵyrtylyp, radıkalızmmen kúresýdiń jańa ádis-tásilderi jasalmaq. Osyǵan saı, Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstrligi QMDB jáne Qazaqstannyń Pravoslav shirkeýimen memorandýmǵa qol qoıǵan. Sonyń nátıjesinde meshitte ózin-ózi ustaý erejeleri, «Janazanyń» ádet-ǵuryptary ázirlenip, qoldanysqa engizildi. «Nur Múbárak» ýnıversıtetinde qaıta daıarlaý ınstıtýty, dinı birlestikterdi qoldaý maqsatynda «Ýaqyp» qaıyrymdylyq qory quryldy.
N.Ermekbaev destrýktıvti ıdeologııamen jáne ekstremızmmen kúresýdegi mańyzdy aspektilerge toqtaldy. Onyń aıtýynsha, bul máselemen qoǵam bolyp kúresý qajet. Budan bólek, Dintanýshylar qaýymdastyǵynyń aldaǵy mindetterin tarqatyp aıtyp berdi.
Sodan keıin sóz sóılegen Májilis depýtaty M.Áshimbaev din salasyndaǵy memlekettik saıasatty júrgizý jónindegi óz oıymen bólisti. Onyń sózine súıensek, Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda din salasyna qatysty aıtylǵan oılar qalyń kópshilik arasynda qyzý qoldaýǵa ıe boldy. M.Áshimbaev Prezıdent maqalasynda halyqtyń kókeıinde júrgen kóptegen suraqtarǵa naqty jaýap berilgenin atap ótti.
«Ulttyq kodymyz dinı toleranttyq, beıimdilik, basqa etnos pen din ókilderine qurmetpen qaraý, sananyń ashyqtyǵyn bildiredi. Halqymyz úshin sananyń ashyqtyǵy – kóneden kele jatqan dástúr. Qazaqstanda mundaı jaǵdaı qalyptasýynyń birqatar sebebi bar. Sonyń biri – elimizdiń geografııalyq orny. Qazaqstan Eýropa men Azııanyń túıisken tusynda ornalasqan, eki taraptyń mádenıetin, dinin biriktirgen el ekeni tarıhtan belgili», dedi M.Áshimbaev.
Al «Egemen Qazaqstan» gazetiniń basshysy D.Qydyráli sananyń silkinýi, jadynyń jańǵyrýy, ulttyq kodtyń ulyqtalýy jóninde sóz qozǵady. Sonymen qatar ol qazirgi tańda din salasy mańynda kezdesetin túıtkilderge de toqtaldy.
Onyń aıtýynsha, «Ulttyq kod – bizdiń san ǵasyrlyq dástúrimiz, dilimiz, ádet-ǵurpymyz, ómir saltymyz. Elbasy «dinniń dińgegi dástúrmen berik» dep atap ótken bolatyn. Sondyqtan rýhanııat salasynda tarıhı sanaǵa, ozyq dástúrlerge den qoıǵan abzal. Bizdiń babalarymyzdyń dinı ustanymy zaıyrly negizde bolǵan. Táńirlik senimde, ıslam dáýirinde eshbir túrki elin moldalar basqarǵan emes. Qaǵandar men handar el tizginin ustaǵan, rýhanı tulǵalarǵa qurmet kórsetken.
Forýmnyń plenarlyq otyrysy aıaqtalǵan soń kezek seksııalyq jumystarǵa berildi. Onyń sheńberinde din salasyndaǵy memlekettik saıasattyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasyn iske asyrý men dinı qyzmet salasyndaǵy zańnamany jańǵyrtý boıynsha ózekti máseleler talqylandy. Sondaı-aq halyqtyń dinı jáne quqyqtyq saýattylyq deńgeıin arttyrý boıynsha aqparattyq-túsindirý is-sharalarynyń mártebesi men baǵyty anyqtalyp, deradıkalızasııa jáne dinı ekstremızmniń aldyn alýdyń zamanaýı tájirıbeleri saralandy.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen
Erlan OMAR,
«Egemen Qazaqstan»
