Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmıra Isımbaeva jetekshilik etken jıynda Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly negizgi baıandama jasady.
«Búgingi tańda Memleket basshysynyń tapsyrmalary aıasynda aýqymdy jobalar boıynsha is-sharalar bastalyp ketti. Latyn álipbıine kóshý jóninde Prezıdenttiń Jarlyǵy shyqty, «100 Jańa esim» jobasy qorytyndylandy. Bul jobalar birneshe jylǵa baǵyttalǵan. Endigi jerde qabyldanyp, oryndalatyn is-sharalar halqymyzdyń mádenı talǵamyn jáne jalpy mádenıettilik deńgeıin kóterýge baǵyttalýynyń mańyzy zor ekendigin esten shyǵarmaýymyz qajet», dedi G.Isımbaeva óziniń alǵy sózinde.
Al odan keıin mınıstrlik atqaryp jatqan sharýalar jóninde málimdegen A.Muhamedıuly jumysty jetildirý maqsatynda 2014 jyly Prezıdent Jarlyǵymen tarıhymyzda tuńǵysh ret Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Mádenı saıasat tujyrymdamasy bekitilgenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, atalǵan qujatqa sáıkes, salany damytýdyń sheshýshi baǵyttary túgeldeı jańǵyrtylyp, árbir óńirdiń mádenı áleýetin brend retinde ilgeriletýge arnalǵan negizgi týrıstik-mádenı klasterler anyqtalǵan. Sol sııaqty osy tarıhı qujatqa sáıkes repertýarlyq saıasatty rettep, kúsheıtý jolynda ónerdiń túrli salasy boıynsha elimizde buryn bolmaǵan 13 kórkemdik keńes dúnıege kelgen.
«Olardyń qatarynda teatr, mýzyka, sırk, horeografııa óneri, kınoóndiris, mýzeı, kitaphana isi, arheologııa, qoryq-mýzeıler, kórkemsýret, sáýlet, dızaın óneri, ádebıet jáne kitap shyǵarý jónindegi keńester bar. Bul keńester belgili mádenıet qaıratkerleriniń qatysýymen jyl saıyn ótkizilip, mádenıet jáne óner salasyn damytý boıynsha ózekti máseleler men olardy sheshý joldaryn talqylaıdy», dedi mınıstr.
Búginde Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasyn júzege asyrý aıasynda Mádenıet jáne sport mınıstrligi «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» men «Qazirgi zamanǵy Qazaqstandyq mádenıet jahandyq álemde» jáne «Memlekettik tildiń latyn qarpine kóshýi» arnaıy jobalarynyń basty oryndaýshy organy bolyp tabylady. Bul jobalardy tıimdi júzege asyrý maqsatynda Ulttyq mýzeı janynan «Qasıetti Qazaqstan» ólketanýdy damytý ortalyǵy jáne eń bilikti mamandardy biriktirgen «Týǵan jer» Qazaqstan ólketanýshylar birlestigi qurylǵan. Mamyr aıynda jobanyń aldyna qoıǵan mindetterin belgilep alý maqsatynda barlyq ólketanýshylardyń qatysýymen Birinshi respýblıkalyq forým ótkendigin de aıta ketken jón.
Al kıeli oryndardy anyqtaý jáne zertteý maqsatynda ǵalymdardyń qatysýymen Qazaqstannyń barlyq óńirlerine 6 baǵyt boıynsha – Soltústik, Batys, Shyǵys, Ońtústik, Ortalyq, Ońtústik-Shyǵys degen ataýlarmen ekspedısııa uıymdastyrylǵan. Nátıjesinde, jalpy ulttyq mańyzy bar 100, jergilikti mańyzy bar 500 kıeli jerdiń tizimderi jasalyp, júıelengen. Mınıstrdiń aıtýynsha, bul tizimderdi tolyqtyrý jumystary aldaǵy jyldary da jalǵasatyn bolady.
Otyrysta mınıstr baıandamasynan keıingi suraq-jaýap bóliminde depýtattar qalyń buqaranyń kókeıinde júrgen birqatar máselelerdiń mán-jaıyn surap, anyq-qanyǵyna kóz jetkizdi. Máselen, alǵash bolyp saýal qoıǵan depýtat Qýanysh Sultanov Astanadaǵy Q.Qýanyshbaev atyndaǵy memlekettik akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatrynyń jańa ǵımaratynyń qashan salynatyndyǵyn surady. «Osydan biraz jyl buryn Astanadaǵy Q.Qýanyshbaev atyndaǵy qazaq teatry qurylysy týraly Úkimetke bergen saýalyma oń jaýap alyp edim. Sol teatr úıi qashan, qaı jerde salynady?» dedi depýtat.
«Jaqynda ǵana Elbasy Astananyń bas josparyn kórgende Q.Qýanyshbaev teatryna jańa ǵımarat salý máselesi qaralǵan edi. Jańa ǵımarat qurylysynyń jumysy «Samuryq-Qazyna» aksıonerlik qoǵamyna júkteldi. Búginde ol úshin jer qarastyrylyp jatyr. Astananyń 20 jyldyq merekesi sharasynda alǵashqy qurylys kapsýlasy mindetti túrde qaǵylady», dep jaýap berdi mınıstr.
Sondaı-aq depýtattar sóz etken ótkir máseleniń taǵy biri mədenıet salasy qyzmetkerleri eńbekaqysynyń tómendigi boldy. О́z kezeginde A.Muhamedıuly ony joqqa shyǵarmady. «Kópshilik jaǵdaıda ash adam shyǵarmashylyqta tabysty bolady dep jatady. Oǵan Bethoven men Mosartty mysalǵa keltiredi. Osy oraıda aıtarym, bizdiń talanttarymyz mardymsyz jalaqy alyp júrse de halyqaralyq deńgeıge shyǵyp jatyr. Ártister óz talantymen bıikterdi baǵyndyrsa, kitaphana, mýzeı, mádenıet úıleri syndy salalar qarjylyq qoldaýǵa muqtaj bolyp otyr», dedi Mádenıet jáne sport mınıstri.
Sondaı-aq atalǵan másele boıynsha sózge aralasqan Qarjy vıse-mınıstri Tatıana Saveleva men Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Svetlana Jaqypova mádenıet salasyndaǵy eńbekaqyny tóleý máselesi óte ózekti ekendigin aıtty. «Memleket deńgeıinde olardyń jalaqysy 2005 jyldan 2011 jylǵa deıin 5 ret 25-30 paıyzǵa kóterilip otyrǵan. Sońǵy ret mádenıet qyzmetkerleriniń jalaqysyn tóleýdi reformalaý aıasynda 2016 jyly 40 paıyzǵa kóbeıtildi», dedi T.Saveleva. Al S.Jaqypovanyń aıtýyna qaraǵanda, ótken jyly júrgizilgen eńbekaqyny tóleý reformasy aıasynda 50 myńǵa jýyq mádenıet qyzmetkerleriniń jalaqysy ósken. Ásirese, eń tómengi jalaqy alatyn kitaphanashylardyń jalaqysy 52 myńnan 70 myń teńgege deıin, arhıv qyzmetkerleriniń jalaqysy 44 myńnan 62 myń teńgege kóterilgen.
Alqaly jıyn aıasynda Arystanbek Muhamedıuly otandyq kıno óndirisi týraly aıta kele, Qazaqstanǵa Gollıvýd ınvestısııasyn tartýǵa qatysty pikir bildirdi. Onyń túsindirýinshe, búginde qazaqstandyq prokattaǵy otandyq kıno úlesi 6 paıyzdy quraıdy. 2014 jyldan bastap, mınıstrliktiń tapsyrysy boıynsha, 194 kartına shyǵarylyp, sońǵy úsh jylda 200-den astam týyndy kóptegen festıvalder men halyqaralyq kórsetilimderge qatysqan.
«Bizdiń mindetimiz álemniń jetekshi kınokompanııalarymen shedevr túsirý. Jaqynda ǵana Los-Andjeleste Aqan Sataevtyń «Anaǵa aparar jol» fılmin, klassıkamyz «Qyz Jibekti», Rústem Ábdirashevtyń «Almas qylyshyn» jáne Elbasy týraly «Balalyq shaǵymnyń aspany» týyndylaryn kórsettik. Bul fılmder eleýli tabysqa keneldi. Kórsetilim kezinde álemdik kıno kompanııalardyń jetekshilerimen júzdestik. Paramount Pictures, Warner Brothers, HBO, Disney syndy kınokompanııalardyń vıse-prezıdentteri Qazaqstan naryǵyna qatysýǵa nıet bildirdi. Iаǵnı olardyń ınvestısııalary men shyǵarmashylyq áleýetin Qazaqstanǵa ákele alamyz», dedi mınıstr.
Osylaısha, Úkimet saǵatynyń nátıjeleri boıynsha birqatar usynystar ázirlenip, olar Áleýmettik-mádenı damý komıtetine tapsyryldy.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
