Standarttaý isin jetildirý mańyzdy

Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın jetekshilik etken otyrysta eń aldymen kún tártibine saı jeti zań jobasy boıynsha qorytyndy ázirleý jóninde sheshim qabyldandy. Atap aıtqanda, Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń tóraǵasy Gleb Shegelskıı «Gaz jáne gazben qamtý týraly» zań jobasyna qatysty baıandama jasady. Sol sııaqty Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraıymy Gúlnar Iksanova kınematografııa týraly jáne onyń máselelerin retteýge baǵyttalǵan zań jobasy jóninde sóz alsa, depýtat Nurtaı Sabılıanov arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýs­trııalyq aımaqtar týraly zań jobasyna ilespe túzetýler, sondaı-aq Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa Qyrǵyz Respýblıkasynyń qosylýy týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly jáne Qazaqstan men Ázerbaıjan úkimetteri arasyndaǵy tabys pen múlikke qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý, salyq tóleýden jaltarýǵa jol bermeý týraly konvensııaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobalary jóninde baıandady. Depýtattardyń daýysqa salýymen atalǵan máselelerge qatysty arnaıy qaýly qabyldanyp, aldaǵy ýaqytta zań jobalary jóninde jan-jaqty jumystar júrgiziletin boldy.

Sodan keıin halyq qalaý­ly­lary Májilistegi Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń hatshysy Tatıana Iаkovlevanyń tanystyrýymen «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly» Qazaqstan Respýblıkasy kodeksiniń (Salyq kodeksi) jobasyna Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Senaty engizgen ózgerister men tolyqtyrýlar jónindegi zań jobalary talqylandy.

Baıandamashynyń aıtýynsha, atalǵan zań jobalaryna Par­lament Senaty 35 túzetý engizgen. Onyń ishinde kórsetiletin farmasevtıkalyq qyzmetterdi jáne dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdardy esepke alý men ótkizý jóninde kór­se­tiletin qyzmetterdi, erkin qoıma ıeleri retinde tirkelgen aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn óndirýshiler úshin QQS-tan (qosymsha qun salyǵy) bosatýdy usyný, býkmekerlik keńselerge arnalǵan elektrondy kassalar boıynsha 1,5 ese ulǵaıtylatyn mólsherlemelerdi qospaǵanda, oıyn bıznesi úshin salyqty 2 ese arttyrý syndy máseleler bar. 

«Jalpy, Senat engizgen osy taqylettes ózektiligi men mańyzy joǵary túzetýler Májilis ma­qul­daǵan zań jobasynyń tujy­rymdamasyn ózgertpeıdi jáne mazmunyn nasharlatpaıdy. Sondyqtan da Qarjy jáne bıýdjet komıteti atalǵan zań jobasyna Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Senaty engizgen ózgerister men tolyqtyrýlarǵa kelisim bildirýdi usynady», dedi T.Iаkovleva.

Depýtattardyń joǵaryda atalǵan zań jobalaryn biraý­yz­dan maquldaýynan keıin Inves­tısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbektiń baıandaýymen «Standarttaý týraly» zań jobasy men osyǵan qatysty ólshem birligin qamtamasyz etý jáne standarttaý máseleleri boıynsha ózgerister men to­lyq­tyrýlar engizý jóninde baıanda­ma jasady. Bul zań jobalary birinshi oqylymda qaralǵan bola­tyn. «Qazirgi Qazaqstan ekono­mı­kasynyń damý jaǵdaıyn­da bıznesti damytý úshin ólshem­derdiń birkelkiligin qamtama­syz etý, otandyq óndiristiń báse­­kege qabilettiligin arttyrý já­­ne halyqaralyq saýda serik­tes­­tikteriniń senimine ıe bolý má­se­­leleri basty nazarǵa alynýy tıis. Bul qajetti ólsheý dál­di­gin qamtamasyz etý arqyly iske asady. Zań jobasynda shy­ǵa­­ry­­latyn ónimniń sapasyn jaq­­sar­týdyń tıimdi mehanızmi re­­tinde ólsheý quraldaryn ka­lı­b­­­rleýdi damytýǵa jáne bız­nes­tiń damýyna yqpal etetin ón­di­­­ris­tik tehnologııalarǵa basa nazar aýdarylady», dedi J.Qasym­bek.

Mınıstrdiń málimdeýinshe, ólsheý quraldaryn kalıbrleý – ólsheý dáldigin qamtamasyz etetin ıkemdi jáne ózdiginen retteıtin qural. Osyǵan baılanysty otan­dyq óndirýshiler men bıznes ka­lı­brleýge kóshýge múddeli. Se­bebi bul qajetti ólsheý dál­digin ózderiniń anyqtaýyna múm­kindik beretin kórinedi. Alaıda ólsheý quraldaryn kalıbrleý Qazaqstanda keń taralmaı otyr. Tipti damý deńgeıi de tómen eken. Al talqylaý barysynda sóz alǵan depýtattar tarapynan salada deldaldar sany ósip, ol óz kezeginde standartqa qol­jetimdilik qyzmetiniń qym­bat­taýyna jol ashýy múmkin degen pikir aıtyldy. Sondaı-aq zań jobasynda standarttaý týraly ulttyq organmen kelisimshart jasasý úshin zańdy jáne jeke tulǵalarǵa qoıylatyn talaptar naqty kórsetilmegeni de aıtyldy. Osy rette máseleni sheshý tetigin qalyptastyrýdy, júr­gizýdi jáne súıemeldeýdi ult­tyq standarttaý organy júr­gi­zetin normatıvtik tehnıkalyq qu­jat­tardyń biryńǵaı memlekettik qoryna nazar aýdarǵan Májilis Tóraǵasy atalǵan aqparattyq júıe­ni jalpyǵa ortaq qolje­timdi etýge ne kedergi bolyp otyr­ǵanyn sóz etti. «Árıne, standarttaý ınstıtýty odan túsken qarjymen aqparattyq júıeni júrgizý boıynsha shyǵyndaryn jabatyny túsinikti. Alaıda ony taratý úshin arada deldaldyń bolýy qandaı qajettilikten týyndap otyr? Onyń ústine zań jobasynda olardy tańdaý boıynsha, qyzmet quny boıynsha, tipti aqparattardyń shyna­ıylyǵyna jaýapkershilik týrasynan eshqandaı ólshem, talap belgilenbegen. Jumys toby ekin­shi oqylymǵa deıin osy bapty qarap, mańyzdylyǵyna qatysty naqty sheshim qabyldaýy tıis», dedi N.Nyǵmatýlın.

Aıta keteıik, birinshi oqy­­­lym­da maquldanǵan zań joba­­synyń negizgi maqsaty sýbek­tilerdiń já­ne olar­dyń standarttaý sa­la­syndaǵy qyz­metti júzege asy­rý prose­sindegi qatynastary­nyń jıyn­tyǵy retinde ult­tyq stan­dart­taý júıesin qalyp­tas­­tyrý bolyp tabylady. On­da stan­­dart­taýdyń maqsat­ta­ry, qaǵı­dattary, standarttaý sýbek­tileriniń quzyreti men olar­­dyń ózara is-qımyl rásim­deri naq­ty aıqyndalǵan.

Otyrys sońynda Záýresh Aman­jolova, Sáken Qanybekov, Ekaterına Nıkıtınskaıa, Zaǵıpa Balıeva, Azat Perýashev syn­dy halyq qalaýlylary orta­lyq memlekettik organ bas­shy­larynyń atyna depýtattyq saýaldar joldady.

Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»