Iá, qandy oqıǵa oryn alǵan Almatynyń sol kezdegi Jańa alańy. Sýrette narazylyq tanytýǵa jınalǵan stýdentterdiń beıbit beınesi. Shep quryp, talap bildirip turǵan jastardyń úlken shoǵyry dál osy kúni keshqurymda alań alaı-dúleı bolyp, qarýly áskerdiń shabýylyna ushyraıtynyn bilmegen edi. «Metel» operasııasynyń bastalýyna sanaýly saǵattar qalǵan bolatyn...
Bizdiń keıipkerimiz – osy sýrette beınelegen qaısar qazaq qyzy Aqshagúl Jemisbaeva. Tutasyp turǵan toptyń ekinshi qatarynda, aq tústi bas kıimmen, jyly jymıyp turǵan boıjetken – Aqshagúl. Ol kezde Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetiniń 4-kýrsynda oqyp júrgen. О́zi oqý ozaty, ári komsomol, toptyń starostasy edi.
– Orys tobynda oqydym. Tobymyzda aýyldan kelgen jastar kóp boldy. Ol kezde qazaq bólimderine qaraǵanda, orys tobyna oqýǵa túsý jeńil sııaqty edi. Sóıtsek, bul da bir saıasat eken ǵoı, orystana bersin degen. Bir úıdiń balasyndaı tatýmyz, birligimiz bekem bolatyn. Ári jalyndap turǵan otanshyl edik. Jeltoqsan oqıǵasynan eki-úsh kún buryn stýdentter arasynda bir tolqýdyń bastalǵany anyq sezildi. Namysty oıatatyn, sezimdi qaıraıtyn sózder aıtyla bastady. Boıymyzda bir jalyn tutandy. «Eger 3 kún qatarynan narazylyq bildirsek, Máskeý sheshimin ózgertedi eken. Alańda bolýymyz kerek», degen úndeý tastalǵanda tobymyzben ortalyqqa tarttyq. Men top starostasy bolǵandyqtan aldyńǵy sheppen keldim, – dep eske alady Aqshagúl ol kúnderdi.
Sýrette aldyńǵy qatarda kileń jigitterdiń tas-túıin bolyp turǵany anyq baıqalady. Arandatýshylardan saqtanǵan azamattar qyzdarǵa da qorǵan bolyp, olardy arqa tustaryna alǵan. Alańǵa 17 jeltoqsan kúni shańqaı tús shamasynda barǵan Aqshagúldiń kýrstastary keshki 17.00-diń kezinde jataqhanaǵa qaıtqan. Bul kezde alań tynysh edi. Saǵat 18.00-den óte sırena ulyp qoıa berip, ıt jetektegen, saper kúrekpen qarýlanǵan ásker sherýshilerge lap qoıǵan bolatyn. Arǵysy... ashy tarıh.
Aqshagúldiń alańda bolǵanyna bultartpas aıǵaq bolǵan bul sýretti arnaıy qyzmet ókili túsirgen bolýy kerek. Ertesi sabaqqa kelgende oqý orny basshylary tarapynan qysym bastalǵan. Toptaǵy stýdentter soǵan qaramastan, taǵy da alańǵa shyqqan eken. Aqshagúl de qurbylarymen ortalyqqa jete almaı, qorshaý syrtyndaǵy jasaqshylardyń qolyna túsip qalady. «Jasaqshylar bizdi temir taıaqtyń astyna alǵanda bir top jigit arashalap, «Qashyńdar, ketińder...», dep janushyra aıǵaılady, qyzdar sytylyp úlgerdik», deıdi Aqshagúl.
...Fakýltette úlken jıyn ótip, «Alańda nashaqorlar men maskúnemder jınaldy», dep aıyptaý bastalǵanda yzadan jarylardaı bolǵan Aqshagúl ornynan atyp turyp: «Men alańda boldym, onda eshqandaı mas adam bolmady, biz ózimiz ǵana boldyq», dep jylap jiberedi. «Osydan keıin maǵan qazir elimizge belgili bir úlken kisi, oqytýshymyz dúrse qoıa berip: «Bul – shovınstka. Ultshyl. Sabaqta «AZıIаny oqyp otyrady» dep aıǵaı saldy», deıdi jeltoqsanshy. Munan keıingi jaǵdaıdyń jelisi tanys. MQK tergeýi, komsomoldan qýylý, dıplom alǵaly turǵanda oqýdan shyǵaryp jiberý...
– Eshteńege ókingen emespin. Tek ákemnen uıaldym. Ol kisi bar ómirin kompartııaǵa arnaǵan edi. Meniń qylyǵymdy onyń da betine salyq qyp basyp, jınalysta jazalapty. Keıin aqtaldyq, quqyǵymyzdy qalpyna keltirdik. Memleket tarapynan marapat ta aldyq. Biraq meni Jeltoqsan oqıǵasyna qatysýshylardyń atyn jamylyp, ózderin sol kúnniń batyry etip kórsetkisi keletinderdiń kóptigi alańdatady. Mysalǵa, osy sýrettegi meniń ornyma talasýshylar bar. Sýretti shyǵaryp alyp, «Aq tústi bas kıim kıgen qyz menmin», dep ákimdikke baryp, jeńildik surap júrgen birneshe adam bar deıdi. Tanystarym, dostarym olardy zań jolymen jazalaýdy aıtady. Men árkimniń ar-uıaty bilsin deımin. Ol qasiretti kúnderdiń azabyn, júrekke salǵan jarasyn basynan ótkizgen adam ǵana túsinedi, – dedi bizdiń keıipkerimiz.
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
