Qazaqstan • 01 Qańtar, 2018

Jumyspen qamtýdyń jańa tetikteri

620 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Azamattardy jumys­pen qamtý óte ózekti má­se­le. Memleket ba­s­shy­­­sy­­­nyń qoldaýymen nátı­jeli jumys­pen qamtý, áleý­mettik jumys oryn­­dary, bos jumys oryn­da­rynyń jármeńkesi, qysqa merzimdi oqytý sııaqty kóptegen jobalar men baǵ­darlamalar júzege asy­rylyp keledi. Bul eli­mizdegi jumyssyzdyq máselesin birtindep sheshýge sep­tesedi. Máselen, Aqmola, Aqtóbe, Almaty, Qostanaı, Pavlodar jáne Soltústik Qazaqstan ob­­lys­­tarynda qysqa mer­zim­di oqýdan ót­ken­der­diń 87 paıyzǵa deıingi sho­ǵyry jumysqa ornalas­ty. Al Qyzylorda men Mańǵystaý oblystarynda turǵyndardyń ju­mys­qa ornalasý deń­ge­ıi tómen. Sondaı-aq Ult­tyq kásipkerlik pa­la­tasynyń basta­ma­sy­men kásipkerlikke baýlý, qoldaý jáne nesıeleý jumystary júrgizilýde.

Jumyspen qamtýdyń jańa tetikteri

Tıisti ve­­­dom­stvo­lardyń málim­deý­inshe, bıyl jumyssyz já­ne ózin-ózi jumyspen qam­tyǵan azamattar arasynda «Bastaý-Bız­nes» baǵ­darlamasyna qa­ty­sý­shy­lardy eki esege artty­rý josparlanýda. Bul shaǵyn nesıe alýǵa úmit­kerler sanyn 11 myń­ǵa, al beriletin nesıe kó­le­min 40 mlrd teńgege deı­in arttyrýy múmkin. Aza­mattardyń eń­bekke beı­im­diligin artty­rý úshin bar­lyq óńir­­lerde jumys berý­shi­l­er bos oryndar jár­meń­kesin ótkizip turady. Ná­tıjesinde, jumys kú­shi artyq óńirlerden 2 myńnan astam otbasy sol­tústik aımaqtarǵa óz er­ki­men qonys aýdarýǵa nıet bildirdi. Sondyqtan bıyl aımaqtardaǵy qo­­nys aýdarý kvotasyn 5 ese ulǵaıtý josparlaný­da. Bul sha­ma­­men 7 myń adam­dy quraıdy.

Halyqaralyq statıs­tıka ádis­te­mesine sáıkes, ju­myssyzdar – jumyspen qamtylǵan halyqqa jatpaıtyn, jumys izdep júrgen jáne eńbek etýge daıyn adam­dar toby, al ózin-ózi jumyspen qam­tyǵan azamattar jumys berýshilerdiń eń­bekaqy tólenbeıtin jumyskerleri qa­taryndaǵy jeke tulǵa­lar bolyp taby­lady. Bı­yl Jol kartasynyń bir bóligi retinde ózin-ózi jumys­pen qam­tyǵan azamattardy resimdeý boıynsha aýqymdy jumystar bastalady. Osy­ǵan baılanysty, baǵdarlamanyń ne­gizgi kórsetkishterin aıqyndaý jáne onyń oryndalýyna monıtorıng júrgizý tá­sil­deri ózgermek. Iаǵnı «tirkelmegen ju­mys­­syzdar» jáne «nátı­je­siz jumyspen qam­tyl­ǵandardy» anyqtaý ju­mys­tary júr­gizildi. Eske sala ketý kerek, ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardy resmı túrde tirkeý úshin úı-úıdi aralaýda kóp­tegen jumys atqaryldy. Endi osy sa­nat­taǵy derekter bazasyn esepke ala oty­ryp, baǵdarlamaǵa ózin-ózi jumyspen qam­tyǵan azamattardy tartýdyń jeke mo­nıtorıngi jasalyp, olardy baqylaý jú­zege asyrylatyn bolady.

Erlan SAIROV,

Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtary federasııasy tóraǵasynyń orynbasary, áleýmettanýshy