– Erjan, siz qalada óskenińizben ata-ájeńizdiń baýyrynda bolǵan joqsyz ba? – dep suraǵanmyn.
– Iá, apaı, ony qaıdan bildińiz, – dep tańdandy.
– Birneshe kúnnen beri túıgen oıym ǵoı, ata men áje kórgen balanyń óz ereksheligi bolady, sol sizdiń boıyńyzdan anyq baıqalady, – dedim.
– Rahmet, apaı, ata-ájemniń arqasynda tilim qazaqsha shyqty, ertegi aıtyp berip, qazaqsha sharalarǵa, ulttyq teatr men mýzeılerge ertip baratyn. Búginde ol kisiler o dúnıelik boldy, ákem de sol kisilerdiń sońynan attandy. Al qazir anam bar, kúnine bir ret telefon soǵyp turmasam mazasy ketedi, – dep jumsaq jymıdy.
– Onda, – dedim Erjanǵa, – búgin sóıleskenińizde anańyzǵa sálem aıtyńyz. Bir jýrnalıst apaı balańyzǵa áýletińiz bolyp jaqsy tárbıe bergen ekensizder dep aıtty deńiz, tanymaıtyn adamnyń balasyna sondaı sóz aıtýy ana úshin mártebe ǵoı. Shynymen anańyz esti kisi eken, sizdi ata-ájeńizdiń baýlýyna bergeninen jaqsy azamat tárbıelenip shyǵypty. Endigi jerde nemere, shóbere súıip tek raqatqa bólensin dep tilegin aıtty deńiz, – dedim. Sol sát Erjannyń júzi erekshe nurlana tústi.
Rasymen de atanyń, ıá ájeniń tárbıesin kórgen bala erekshe. Áýletimizde ákemiz nemere súımeı erte qaıtys boldy da, nemereler ata kórgen joq, esesine ájeleri seksendi artqa tastap kóz jumǵan. Áli kúnge nemereleri kóshede áje kórse aınalyp qasynan shyǵa almaıdy. Qolyndaǵy sómkesin kóterip, esigin ashyp berip, kóshede taıyp ketpesin dep qoltyǵynan súıep bara jatqandaryn áldeneshe ret kórdim. Birde «Osy sender kóshede áje kórseńder eljirep turasyńdar, ıá desem, ıá, ata bolmaǵandyqtan ba, ataǵa úlken kisi dep qana qaraısyń, al ájeni kórgendegi sezimimiz múlde bólek. Mamamyz (ájelerin mama deıtin) eske túsedi», desti.
О́tkende áleýmettik jeli betinde «Qazaqta birinshi perzentin kempir-shalǵa berý degen jabaıy dástúr bar. Sonda áke-sheshesi erteń ony qaıtyp alatynyn, sóıtip, bala ózi úshin bóten otbasyna tap bolatynyn oılamaıdy», degen pikirge qatysty úlken pikirtalas týdy.
Sonda biri «Men ájemniń tárbıesin almasam osyndaı adam bolmas edim. Sebebi seni ómirde tájirıbesi joq, jas adam emes, tirlikten túıgeni bar, jaqsy men jamandy kórgeni bar adam tárbıeledi. Tájirıbesiz áke-shesheden góri ájeden alǵan tárbıe kóp artyq, ol seni ár nárseniń arajigin ajyratatyn adam etip ósiredi. Aıalaıdy, moıymaýǵa, oılanýǵa, alǵa umtylýǵa, adamı qasıetterdi meńgerýge baýlıdy. Olardyń oılaý júıesi de jastardan múlde bólek qoı, ájeń ózinen góri mańaıyn, týǵan-týystyń jaǵdaıyn oılaıdy, qaısysyna kómek, qaısysyna meıirim kerektigin, qaısysynyń burys ketip bara jatqanyn kórse qaıyrýyn da biledi. Meniń qazirgi dástúrdi bilýim, aǵaıynmen aralasýym, jaqsy kórý sezimimniń bolýy sol ájemnen der edim. Meniń ózimmen qurdas bólem bar. Ol qalada áke-sheshesiniń qolynda ósti. Aýylda turatyn ata-ájesine demalystarda ǵana baratyn, al bizdiń úıge sırek keletin. Maǵan qaraǵanda ol ómirge ıkemsizdeý, dástúrdi bilińkiremeıtin, al týǵan-týystyń basynda bir jaǵdaı bolsa tek uıat bolady, sondyqtan barýym kerek degen mindetti oryndaý turǵysynan ǵana qaraıtyn adam bolyp jetildi. Ájeniń balasynyń ózge baladan mártebesi de joǵary, týystar da, kórshiler de, tipti bylaıǵy tanystyń ózi saǵan sol turǵydan qaraıdy. Sondyqtan sen erkinsiń, biraq essiz bolmaısyń. О́ıtkeni erkelete turyp, qateńe jaýap bergizetin, meniń balam jaman degen atty estirtpe deıtin meıirim men qattylyǵy egiz myqty qamalyń bar», deıdi.
Qoǵamda osy saýaldyń týýy kóńilime alań kirgizdi. Kópshilik qoldap ketpegenimen osy másele kóterilýiniń ózi ulttyq dástúrdi mansuqtaý, óz qaǵynan ózi jerý jáne ony nasıhattaý emes pe?! Pendeniń ózi ǵana adaspaı, jańsaq oıdyń jetegine kópti batyrsa ne bolmaq?..
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
