Adamzat qııalynyń nátıjesi men ony únemi jetildirýdiń arqasynda beınetten arylǵanymyz shyndyq. О́mir súrýdi ońaılatý arqyly kúndelikti tirshilikti uıaly baılanyssyz, ǵalamtorsyz elestete almaıtyn boldyq. Endi el kórermenderiniń aldynda sandyq telehabar taratý, atap aıtsaq, respýblıkalyq telearnalarda shyǵatyn baǵdarlamalardy bir pakette kórý múmkindigi tur. Osy oraıda biz RJS taǵaıyndaý jáne baılanys salasyn memlekettik baqylaý bóliminiń bas mamany Gúlnar BО́KEEVA hanymdy áńgimege tartqan edik.
– Gúlnar hanym, radıo baılanysy men sandyq habar taratýda perspektıvaly tehnologııalar engizý qalaı júzege aspaq?
– El aýmaǵynda sandyq habar taratý júıesin engizý Elbasynyń tikeleı tapsyrmasy boıynsha júzege asyp otyr. Tapsyrma Aqparattandyrý jáne baılanys agenttigine júkteldi. Bolashaqta, atap aıtsaq 2015 jylǵa deıin elimizdiń baılanys salasyn sandyq habar taratý jelisine tolyqtaı kóshirý josparlanǵan. Júıeni qoldaný kezinde bir jıilikti arnada birneshe baǵdarlama taratý múmkindigi paıda bolady. Sondaı-aq, onyń damýy barysynda birneshe jańa qyzmet túrleri paıda bolmaq. Mysaly, jyljymaly telehabar taratý, joǵary sapaly teledıdar jáne málimet berý júıesine qosylý júzege aspaq.
Radıo baılanysy men sandyq habar taratýda perspektıvaly tehnologııanyń el ómirine enýi jaqsy jańalyq. О́ıtkeni elimizdiń zaman kóshine ilesip, álemde tehnologııa barynsha damyp turǵan kezde ony qoldaný jáne ıgiligin kórýi kerektigi aıdaı anyq nárse. Sandyq habar taratý júıesin engizý jumysyn agenttik birneshe kezeńde júzege asyrýdy josparlap otyr. Alǵashqy kezeńde 2010-2011 jyldary sandyq habar taratý júıesin engizý kezinde eýropalyq habar taratý DVB jáne aýdıo jáne beıne sıgnaldaryn qysý úshin MPEG-4 standarttaryn qoldana otyryp, sandyq habar taratý júıesiniń aýmaqtyq jıilik jospary jasalmaq. Sonymen qatar, osy aýmaqtyq jıilik josparyna súıene otyryp, sandyq habar taratý jelisi qurylysynyń júıelik jobasy jasalatyn bolady. Ekinshi kezeń 2011-2012 jyldar aralyǵyn qamtymaq. Bul kezeńde sandyq habar taratý jelisin tájirıbege engizý úshin qanatqaqty óńirler belgilenbek. Onyń qaı deńgeıde bolatyndyǵy ázirge belgisiz. Al 3-kezeń, ıaǵnı 2012 jyly sandyq habar taratý jelisiniń qurylysy bastalady. Qurylys 2015 jyly aıaqtalyp, elimiz sandyq habar taratý jelisine tolyq kóshedi degen oıdamyz.
Josparly jumysty júrgizýdi bastamas buryn aldymyzda standart tańdaý maqsaty tur. Sebebi 2006 jyly Jeneva qalasynda ótken aýmaqtyq konferensııada Jeneva-06 kelisim-shartyna qol qoıǵan elder sandyq habar taratý júıesin eýropalyq DVB-T standartynda engizip, birneshe jyldar boıy jumys jasap keldi. Kórshiles TMD elderi de óz jumystaryn osy standartta bastaǵan bolatyn. Biraq búgingi kúni bul standarttyń jańalanǵan túri DVB-T2 standarty qoldanylýda. Bul standartty 2010 jyly Ulybrıtanııa engizýdi josparlap otyr. Agenttik aldyndaǵy negizgi maqsat – el aýmaǵyndaǵy sandyq habar taratý júıesin engizý úshin osy eki standarttyń bireýin tańdaý. Standart tańdalǵannan keıin aýmaqtyq jıilik jospar jasalyp, ári qaraı sandyq habar taratý jelisi qurylysynyń jobasy jasalady. Qazirgi ýaqytta agenttikte uıymdastyrý jumystary júrip jatyr. Standartqa saı qural-jabdyqtardy qaı elden satyp alý, ıaǵnı barlyq tehnıkalyq jabdyqtaý máseleleri pysyqtalý ústinde. Ony elimizge engizý barysynda óz mamandarymyz jumyldyrylmaq. Qajet jaǵdaıda shetel mamandaryn shaqyrtyp, óz mamandarymyzdy oqytýymyz múmkin.
– Júıeni engizýdiń artyqshylyǵy nede?
– Sandyq habar taratý júıesinde belgilengen áleýmettik bir paket ishine 10-20 baǵdarlama syıǵyzýǵa bolady. Ol ár telearnalardan tańdalyp alynýy múmkin. Iаǵnı, kórermen telearnalardy aýdarystyryp jatpaı-aq, reıtıngi joǵary baǵdarlamalardy bir arnadan kóre alady. El kórermenderiniń teledıdarlary bul standartty qabyldaýǵa daıyn emes. Olar sandyq júıede jumys jasaýy úshin qosymsha qural satyp alýy kerek. Bul oraıda aıta ketetin jáıt, qosymsha quraldy satyp alý qarjysynyń qaıdan, kimnen shyǵatyndyǵy áli belgisiz. Degenmen sandyq júıe engizilgen Eýropa elderinde halyqtyń áleýmettik arnaıy toptary, mysaly, zeınetkerler men stýdentterdi bul quralmen qamtamasyz etý qarastyrylǵan. Bizdiń elimiz boıynsha ázirshe bul jóninde naqty sheshim qabyldana qoıǵan joq. Sandyq habar taratý júıesiniń qajettiligi óte joǵary bolǵandyqtan memleket turǵysynan áleýmettik jaǵdaıy nashar toptarǵa qosymsha qural satyp alý tıimdirek bolmaq.
– Elimiz mundaı júıege qanshalyqty daıyn jáne áleýmettik paketke enetin baǵdarlamany kim tańdamaq?
– Elimiz sandyq habar taratý júıesin qabyldaýǵa tolyq daıyn. О́ıtkeni aýyldyq jerdiń ózinde, kórermender óz kúshterimen “tarelka” quryp alyp, sheteldik arnalardy tamashalaıtyny belgili. Onyń ornyna Úkimet ár qazaqstandyq arnadan 10-20 baǵdarlamany bir paketke syıǵyzyp, ony áleýmettik paket retinde aqysyz túrde taratatyn bolsa jaqsy emes pe? Ári óz aqparattyq keńistigimizdi damytatyn bolamyz. Buǵan, ásirese, aýyldyq jerdegiler muqtaj. Olar kóretin arnalar aıasy shekteýli ǵana. Sondyqtan respýblıkalyq 1-2 arnadan basqany kórmeıtin kórermenderge bul úlken olja. Áleýmettik paket setkasyn toltyrý Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń quzyryna kiredi. Al Aqparattandyrý jáne baılanys agenttigi taza tehnıkalyq turǵydan qamtamasyz etetin bolady.
– Jańa júıe qyzmet kórsetý qunyna qanshalyqty áser etedi?
– О́tken jyly radıo jıilikter jónindegi vedomstvoaralyq komıssııanyń májilisi bolyp ótti. Májiliste agenttikke 1920-1980/2110-2170 MGs radıo jıiligi aýqymyndaǵy jıilikterdi elimizde uıaly baılanystyń 3G býynyn engizý úshin jetekshi úsh operator “Qazaqtelekom” AQ”, “Kar-Tel” JShS, “Mobaıl-TelekomServıs” JShS arasynda úlestirý tapsyryldy. 3G býyny engizilse jańa qyzmet túrleri paıda bolady. Mysaly, mobıldi ınternet, mobıldi teledıdar jáne joǵary jyldamdyqpen málimet berý júıeleri. Sonymen qatar uıaly baılanys jyldamdyǵyn arttyrý sapasy da joǵarylamaq. Osyǵan baılanysty, telekommýnıkasııa júıesinde qyzmet kórsetý aıasy keńeıse, sondaı-aq qyzmet kórsetýshi operatorlar arasynda básekelestik paıda bolsa, bunyń barlyǵy sandyq habar taratýdyń, jyldamdyǵy joǵary ınternet qyzmeti qunynyń tómendeýine ákelip soǵady. Al bul qarapaıym tutynýshylar úshin óte tıimdi.
Sandyq habar taratý júıesi men joǵary jyldamdyqty ınternettiń engizilýi, radıojıiliktiń kóbeıýi bunyń barlyǵy da tutynýshylardyń múddesi men el damýy úshin istelýde.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Venera TÚGELBAI.
KÁSIPKER 60 PÁTERLI ÚI SALDY
Kezinde respýblıkany basqarǵan D.Qonaev Zaısanǵa kelgen saparynda taý bókterinde boı kótergen ásem qalany, kóshelerdegi aryqtarda syldyrlap aǵyp jatqan sýdy kórip, “Almatynyń maketinen aýmaıdy-aq”, eken dep súısinipti. Shynynda da sońǵy jyldary Zaısan kóriktene tústi. Kóshelerge asfalt tóselip, túnde shamdar jarqyrap turady. Sońǵy kezde aýdan ortalyǵynda kóp qabatty turǵyn úıler paıdalanýǵa berile bastady. Jaqynda oblystyq máslıhattyń depýtaty, “Zaısan qurylys” JShS bastyǵy Bolat Nurasyl jańa páter ıelerine kóp qabatty 60 páterli turǵyn úıdiń sımvoldyq kiltin tabys etti.
Jańa úı ortalyqta ornalasqan. Ishi-syrty ádemi, alystan kóz tartatyn úıge ıe bolamyn deýshiler az emes. Aýdan ákimi Á.Muhtarhanov kásipker azamatqa jurtshylyq atynan alǵys bildirdi.
Ońdasyn ELÝBAI, Shyǵys Qazaqstan oblysy.
HALYQARALYQ JOBA JÚZEGE ASYRYLMAQ
Aǵymdaǵy jyly elderdi jalǵastyratyn joba Batys Eýropa-Batys Qytaı halyqaralyq avtojoly bastaý almaq. Elbasy bastamasymen qolǵa alynǵaly otyrǵan kúrejol qurylysyna 10 mlrd. AQSh dollary bólinip atyrǵan kórinedi. Halyqaralyq kólik dálizi Reseıdiń Sankt-Peterbýrginen bastaý alyp, Máskeý, Qazan, Orynbor qalalaryn da kókteı ótpek. Al, bizdiń elimizdegi Aqtóbe oblysy men ońtústik aımaqtar arqyly júretin avtojol Almaty qalasynan ótip, Qytaı shekarasyna jetpek.
Osy úsh memleketti jalǵastyratyn jobany úılestirý maqsatynda Úkimettiń tapsyrmasy negizinde bes shtab qurylyp, halyqaralyq jobany júzege asyrý jumystaryna qulshyna kirisip te ketti. Osyǵan oraı oblys ákimi Bolatbek Qýandyqov pen Kólik jáne kommýnıkasııa vıse-mınıstri Dýlat Kúterbekovtiń qatysýymen Batys Eýropa–Batys Qytaı halyqaralyq avtojoly jobasyn úılestirý shtabynyń májilisi de bolyp ótti.
Májilisti aımaq basshysy B.Qýandyqov ashyp, aǵymdaǵy jyly bastaý alatyn halyqaralyq jobaǵa sáıkes atqarylatyn jumystar jaıly baıan etti. Onyń aıtýynsha, 2012 jyly paıdalanýǵa beriletin halyqaralyq avtoban qurylysyna jergilikti mamandardy tartý maqsatynda “Tehmaman” oqý-óndiristik ortalyǵynda osy sala mamandary daıarlanýda. Sondaı-aq aımaqtaǵy basqa oqý ortalyqtarynda da qajetti mamandyq ıelerin oqytý qolǵa alynbaq. Oblys aýmaǵynan ótetin 811 shaqyrymdyq kúrejol 15 ýchaskege bólinip, búgingi tańda olardyń 14-inde jumys jasaıtyn merdiger kompanııalar belgilenip, ústimizdegi jyldyń 1 sáýirinde jumystaryn bastamaq.
Osy shtab májilisinde Kólik jáne kommýnıkasııa vıse-mınıstri D.Kúterbekov halyqaralyq joba jaıly túsinikteme berip, kúrejol qurylysyna shetelderden tek qana joǵary kategorııaly mamandar alynatynyn jetkizdi.
Onyń aıtýynsha, osy qurylysqa qatysatyn 18 myńnan astam jumys kúshiniń 75-80 paıyzyn jergilikti mamandar quramaq.
Shtab otyrysynda ıtalııalyq “Salini Cost-ruttori S.P.A” kompanııasynyń ókili Marko Sarachenı ótken jyldyń sońynda oblys ortalyǵynda shetelderde jol salýǵa mamandanǵan joǵarydaǵy kompanııanyń fılıaly ashylyp, búginde belgilengen jumystar keste boıynsha júrgizilip jatqandyǵynan habardar etti. Ústimizdegi jyly kompanııa óz ýchaskesindegi kúrejol bóliminiń 100 shaqyrymyn salýǵa kúsh salmaq. Avtojol qurylysyna qajetti materıaldy, ıaǵnı qıyrshyq tasty aımaqta ózderi óndirýge de betburys jasamaq.
Osy otyrysta Avtomobıl joldary komıtetiniń tóraǵasy Zamır Sadyquly da jobany júzege asyrýǵa jasalyp jatqan daıyndyq barysy jaıly egjeı-tegjeıli baıan etti.
Májilisti qorytyndylaǵan aımaq basshysy jaýapkershiligi úlken halyqaralyq jobany júzege asyratyn kompanııalar jergilikti atqarýshy bılikpen tyǵyz qarym-qatynasta bolyp, jol sapasyn baqylaý jumystaryna basa nazar aýdarýy qajettigin basa aıtty.
Erkin ÁBIL, Qyzylorda.
ÚNEM MEN PAIDA — BASTY MAQSAT
“Jambyl elektr jelileri” AQ ortasha eseppen kúndigine qala turǵyndaryna 54-56 MVt. elektr qýatyn tasymaldap otyr. Munda elektr kózin únemdeý boıynsha jańa tehnologııalar ornatylǵan.
Kásiporyn “Tarazenergoortalyq” AQ-tan kúnine 30 MVt. elektr qýatyn alsa, onyń 12 MVt-yn qala turǵyndary men kásiporyndary tutynady.
Kásiporyndaǵy jańalyqtyń biri – oblys turǵyndaryna elektr energııasyn únemdeý boıynsha qyzmet kórsetetin bir ortalyqtan basqarý operatorlyq zalynyń iske qosylýy bolyp tabylady. Iаǵnı, energııa qýatyn esepteý quraly kásiporyn esebinen ornatylyp, ár núkte boıynsha kúndik tutyný kólemi anyqtalady. Munyń barlyǵy kompıýterlik júıe arqyly júrgizilmekshi.
Búgingi kúni jańa júıemen iske qosylǵan Shý qalasyndaǵy – 8, Taraz qalasyndaǵy 3 núktedegi únemdeý-esepteý ortalyǵy jumys istep tur. Aqpan aıynyń basynda on myń esepteý quraldary aýystyrylmaqshy. Sóıtip, on eki aıdyń ishinde Taraz qalasyndaǵy jeke turǵyndardyń eseptegishteri aýystyrylady. Bul tehnologııa búginge deıin Reseı men Belarýs memleketterinde ǵana qoldanylyp kelipti.
Degenmen, “Jambyl elektr jelileri” AQ-tyń jabdyqtary sonaý 1973 jyldary satylyp alynǵandyqtan, olardy jańartý qajettiligi sezilýde. Oblys ákimi Qanat Bozymbaev kásiporyn basshylyǵy tıimdi jobalarmen usynysqa shyǵatyn bolsa, kómektesetindigin aıtyp otyr.
Kósemáli SÁTTIBAIULY, Jambyl oblysy.
BILIMDI TÁJIRIBEMEN UShTASTYRǴAN
Naryqtyq qatynastyń alǵashqy jyldarynda sharýashylyqtar taratylyp, aýyl sharýashylyǵy mamandaryna degen suranys tómendegeni esimizde. Ekonomıka damyp, sala jańa bıikterge kóterilgen búgingi kúni atalǵan mamandarǵa degen suranys kúrt ósip, óndiriske agronom, zootehnık, mal dárigerleri, ınjenerler qajettigi ashyq sezilýde.
Osy oraıda Kóksý aýdany Jambyl aýylynda Kóksý aýylsharýashylyq kolledji suranysqa qajetti kadr daıyndaýǵa den qoısa, oqý orny janynan jylyjaı salynyp, paıdalanýǵa berilgeni de stýdentterge jasalǵan jaqsy jaǵdaı retinde baǵalanǵan.
Qurylym qurylysyna qarjylaı kómekti “Jetisý” áleýmettik kásipkerlik korporasııasy usynyp, aýmaǵy eki sotyq jylyjaıdyń topyraǵy óńdelip, qosymsha mıneraldy tyńaıtqyshtarmen baıytylyp, aptasyna 70 kılo ónim alynýda. Aldaǵy ýaqytta taǵy bir jylyjaı qurylysyn bitirý úshin iske qosý jumystary jedel júrgizilýde. Kolledj stýdentteri eńbek etip, jyldyń tórt mezgilinde tutynýshy kókónis, jemis-jıdekten taryqpaıtyndaı eńbekke jumylǵan. Sonymen qatar olar kókóniske degen baǵany turaqty ustaýǵa nazar aýdardy.
Atalǵan jylyjaı oqý ornynyń bilimgerlerine is-tájirıbe alańy retinde salynǵandyqtan oqýdan qoly bos kezderinde osyndaǵy ónim sapasyna ózindik úlesterin qosyp keledi. Sonymen qatar aldaǵy ýaqytta azyq-túlik qoryn tolyqtyrý men baý-baqsha ónimderiniń baǵasyn arzandatýǵa da múmkindik jasalýda. Atalǵan jylyjaıdyń qurylysyna “Jetisý” ÁKK 90 mln. teńge qarjy jumsap, topyraqty óńdeý men tyńaıtqyshpen ústep qorektendirýge de erekshe nazar aýdarǵan. Nátıjesinde jyl on eki aı úzdiksiz kókónis ósirip, oqý orny stýdentterimen birge tutynýshylardy dárýmenderge baı, taza dastarhan mázirimen qamtýǵa kóńil bólingen.
Kóksý aýylsharýashylyq kolledjiniń dırektory Málik Qarasaev “Jetisý” ÁKK-men birlesip, jaqsy isti qolǵa alǵanyn jetkizdi. Bilim shańyraǵynda stýdentterdiń tııanaqty bilim alýyna jabdyqtalǵan kabınetter, ádebıetter jetkilikti. Al, alǵan bilimderin óndirispen baılanystyratyn orynnyń tapshylyǵy alańdatsa, bul da sheshilgendeı. Korporasııanyń qoldaýymen tájirıbelik alańǵa qol jetkizip, búginde stýdentter óz qoldarymen otyrǵyzylǵan baý-baqsha ónimderin kútip, alǵashqy ónimin jınap, ıgiligin kórip otyr.
Tájirıbe retinde tuqymy gollandııalyq qııar ósirilip, odan mol ónim alý úshin kóshetteri tabıǵı tyńaıtqyshtarmen baıytylǵan. Otyrǵyzylǵan kóshettiń bir túbinen orta eseppen 5 kılo ónim alynǵan. Baqshada ızraıldik tamshylata sýarý ádisi qoldanylyp keledi. Bul sýdy tıimdi paıdalanýǵa múmkindik berýde ári alynǵan ónim ekologııalyq jaǵynan taza. Jylyjaıdan jınalǵan ónimdi kolledj ashanasy tutynyp, stýdentter óz eńbekteriniń qaıtarymyna qol jetkizgeniniń ózi bir ǵanıbet. Olar aldaǵy kezde qalǵan ónimdi jergilikti saýda oryndary arqyly tutynýshy ıgiligine jaratýdy kózdep otyr.
Jylyjaıda qarbalas eńbek. Jelisi kókke órlegen kókónis túıin salyp, gúldep jatsa, bir jaǵynan ónim jınalýda. Qazir 70- ke tarta stýdent teorııalyq bilimderin tájirıbemen ushtastyryp, óz qoldarymen ósirilgen óskinderdi agrotehnıkalyq jaǵynan kútip-baptaýdy jalǵastyrýda. Oqý ornyn bitiretin Aınur Rahymbekova óz tańdaýymen agronom mamandyǵyn qalaǵanyn aıta kelip, atalǵan jylyjaıda baqsha daqyldaryn kútip-baptaýdyń ádis-tásilderin birshama meńgergenin ortaǵa saldy. Mine, topyraǵyn qopsytyp, ony aǵash untaǵymen, tyńaıtqyshpen baıytyp, ósirilgen qııardyń ónimine qarap qýanamyn. Apta saıyn qomaqty ónim jınap ótkizgende, óz eńbegińniń jemisine rıza bolady ekensiń. О́zimmen birge oqyǵan qyz-jigitter mamandyqtaryn tańdaǵandaryna rıza. Bul alǵashqy eńbek jemisi, deıdi ol.
Kóksý aýylsharýashylyq kolledji salaǵa qajetti 12 mamandyq boıynsha mamandar daıyndasa, olardyń kásibı biliktiligin arttyrýǵa qamqorlyq kórsetken “Jetisý” ÁKK oqý kabınetterin jabdyqtaýǵa demeýshilik tanytqan. Munyń ózi bilikti maman daıarlaýdaǵy negizgi alǵyshart ekeni daýsyz. Suranysqa oraı kolledjde qosymsha kásip túrlerin ashý da qarastyrylǵan.
Mine, básekege qabiletti, oqýyn óndirispen baılanystyrǵan jastar endi az ýaqytta jumysqa joldama alady. О́zderine tapsyrylǵan mindetti biletin, ári baý-baqsha daqyldaryn kútý men ósirýdiń, jerdi agrotehnıkalyq sharalarǵa saı baptaýdyń qyr-syryna qanyq bolǵandyqtan olar suranysqa ıe.
Kúmisjan BAIJAN, Almaty oblysy.
QAZAQSTANDYQ ÚLESTI ULǴAITÝDYŃ QADAMY
Aqtóbe qalasyndaǵy “Kapıtal Plaza” bıznes-ortalyǵynda “SNPS-Aqtóbemunaıgaz” AQ bazasynda Qazaqstan taýar óndirýshileriniń “Qazaqstandyq ónimdi tańdaımyz” atty forýmy ótkizildi. Forýmnyń maqsaty – taýarlardy satyp alý, qyzmet kórsetýde qazaqstandyq úlesti arttyrý. Ony Aqtóbe oblysy ákimdigi men “SNPS-Aqtóbemunaıgaz” aksıonerlik qoǵamy birlesip uıymdastyrdy. Forýmǵa jergilikti atqarýshy organdarmen iskerlik qarym -qatynas ornatýǵa yqylasty eki júzden astam aqtóbelik jáne Qazaqstannyń ózge aımaqtarynan kelgen iri taýar óndirýshi kompanııalar ókilderi qatysty. Aımaqtyq forým aıasynda uıymdastyrylǵan taýar óndirýshi kásiporyndar kórmesine alpystan astam kompanııa óz ónimderin qoıdy. Bul sharaǵa qatysýshylar kórmeni aralap kórip, jergilikti kompanııalar shyǵaratyn sapaly ónimderge tánti boldy. Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Roza Kemalova forýmdy ashardaǵy kirispe sózinde oblystyń ekonomıkalyq qýaty týraly habardar etti. “Qazaqstandyq kelisim-shart agenttigi” AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Qurmanǵazy Nuǵymanov elimizdegi qazaqstandyq ónimdi kóbirek paıdalanýǵa baılanysty jasalyp jatqan jumystardyń barysymen tanystyrdy, Elbasy alǵa qoıǵan mindetterdi júzege asyrýdaǵy izdenister men irkilisterdiń arajigin ajyrata áńgimeledi.
Aqtóbe oblystyq kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasynyń bastyǵy Nıkolaı Iývısanyń aıtýynsha, óńirde qazaqstandyq ónimderdiń úlesin arttyrý úshin jalpy quny 180 mıllıard teńge bolatyn 4485 kelisim-shart jasalypty. Bul iri kompanııalardyń jumysyna serpin berip qana qoımaı, olarǵa óz ónimderi men qyzmetterin usynatyn shaǵyn jáne orta bıznestiń boıyna qan júgirtip otyrypty. Jergilikti bılik otandyq taýar óndirýshilerdiń ónimderin satyp alý jáne qyzmetterin paıdalanýǵa baılanysty naqty qadamdar jasap otyrǵan kórinedi. Forýmǵa qatysýshylar qazaqstandyq ónimderdi kóbirek paıdalanýdyń ońtaıly joldaryn izdestirýge, bul baǵytta ózderinde atqarylyp jatqan jumystar jaıly oı bólisti, osy máselege qatysty usynystaryn bildirdi. Sondaı-aq, forým kezinde “Atameken” odaǵy men “SNPS-Aqtóbemunaıgaz” aksıonerlik qoǵamy arasynda iskerlik qarym-qatynas jaıly memorandýmǵa qol qoıyldy. Memorandým aıasynda jer qoınaýy baılyǵyn ıgerip jatqan iri munaı kompanııasy 2010 jyly qazaqstandyq kásiporyndardyń keminde 50 mıllıard teńge bolatyn ónimderin, jumystary men qyzmetterin paıdalanatyn boldy. Forým baǵdarlamasy aıasynda ótkizilgen dóńgelek ústelde qazaqstandyq úlesti esepteýdiń biryńǵaı ádistemesi túsindirildi. Osy forýmdy ınvestorlardyń ózderiniń uıymdastyrýy olardyń da bul máselege túsinistik tanytqany deý oryndy. Iаǵnı, munyń ózi jerimizdiń baılyǵynyń ıgiligin kórseń, elge de paıdań tısin degen Elbasy ustanymy óz qaıtarymyn bere bastady degen sóz.
Satybaldy SÁÝIRBAI, Aqtóbe oblysy.
Ortalyq memlekettik organdardyń ınternet-saıttary
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti www.government.kz
Ishki ister mınıstrligi www.mvd.kz
Qorǵanys mınıstrligi www.mod.kz
Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi www.nature.kz
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi www.edu.gov.kz
Syrtqy ister mınıstrligi www.mfa.kz
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi www.dari.kz
Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi www.mtk.gov.kz
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi www.enbek.kz
Qarjy mınıstrligi www.mf.minfin.kz
Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrligi www.minplan.kz
Ádilet mınıstrligi www.minjust.kz
Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi www.emer.kz
Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi www.sana.gov.kz
Energetıka jáne mıneraldyq resýrstar mınıstrligi www.memr.gov.kz
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi www.minagri.kz
Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi www.mit.kz
Týrızm jáne sport mınıstrligi www.mts.gov.kz
Jer resýrstaryn basqarý agenttigi www.auzr.kz
Baılanys jáne aqparattandyrý genttigi ww.alc.gov.kz
Statıstıka agenttigi www.stat.kz
Kóshi-qon jáne demografııa agenttigi
www.demomigration.kz