Negizi kúz kelip, kún sýytqannan bastap kópshilik bıylǵy qystyń qatal bolatynyn aıtqan edi. «Halyq aıtsa qalt aıtpaıdy» degen maqaldyń shyndyǵyna mundaıda kóz anyq jete túsedi. Biraq ótken jyldyń qazan men qarasha aılarynda-aq Áýlıeata qalyń qardyń qushaǵyna oranady degen boljam qańtar aıynda ǵana rasqa shyqty. Qazir japalaqtap jaýǵan qar tipti kúreýge de des bermeı otyr. Degenmen jergilikti bılik tarapynan bul máselede qıyndyq týyndaı qoıǵan joq.
Oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń málimetinshe, Taraz qalasynda qardyń qalyńdyǵy 22 santımetrge jetken. Al oblystyń shalǵaıdaǵy Sarysý men Talas aýdandarynda 25-30, tabıǵaty tosyn Jýaly aýdanynda 28-35, al Moıynqum aýdanynda 20-22 santımetrdi quraǵan. Oblystyń ózge aýdandarynda da jaǵdaı osyndaı. Biraq bıylǵy jaýǵan qardyń azaıatyn, qys qaharynyń qaıtatyn túri joq. «Qazgıdromet» qardyń áli de qalyń túsetinin habarlap otyr. Tabıǵattyń bul tosyn minezi sońǵy onjyldyqta óńirde bolmaǵan jaǵdaı. Tek osydan on eki jyl buryn qar birshama qalyń túsip, eldi ábigerge salǵan edi. Qalaaralyq joldardy aıtpaǵanda, aýdan men aýdan, aýyl men aýyl arasyn jalǵaıtyn joldarda qatynaýda biraz qıyndyqtar týyndaǵan. Al kónekóz qarııalar mundaı qalyń qardyń sońǵy ret 1969 jyly jaýǵanyn aıtyp otyrǵanyn estigenbiz. Sodan beri Jambyl óńirinde qyrbaq qar bolǵanymen, dál mynandaı qystyń bolǵany sırek qubylys eken. Tipti telefonǵa kún saıyn úzdiksiz kelip jatqan habarlamalardyń ózi de áli de kúnniń sýytatynyn, qardyń budan da qalyń jaýa túsetinin aıǵaqtaıtyndaı. Ne bolsa da óńir turǵyndary úshin bul buryn-sońdy bolmaǵan oqıǵa bolyp tur.
Alaıda halyqtyń qala ishinde oblystyq, respýblıkalyq mańyzy bar joldarda erkin qozǵalýy úshin úsh kúnnen beri óńirde qar tazalaý naýqany bastalyp ketti. «Qazavtojol» UQ» AQ Jambyl oblystyq fılıalynyń basshysy Dáýren Toqtarovtyń aıtýynsha, qar tazalaý jumystary búginde basty nazarda. Oblystyń qaýipti aımaqtary bolyp sanalatyn Qordaı jáne Jýaly aýdandarynyń Kúıik asýlarynda da tazalaý jumystary júrgizilgen. «Búgingi tańda oblys arqyly ótetin halyqaralyq, respýblıkalyq mańyzy bar joldardyń bári ashyq. Turǵyndardyń qaýipsizdigi basty nazarda. Qazir qar tazalaý jumystaryna alpystan astam tehnıka tartylyp, mamandar tıisti jumystar atqarýda», deıdi ol.
Qystyń kózi qyraýda qala ishindegi qozǵalystyń da qıyndaı túsetini anyq. Biraq kúndelikti tirshilik tabıǵattyń tosyn minezin taǵy kútip turmaıdy. Sol sebepti qala kóshelerin retke keltirý máselesinde tynymsyz eńbek qajet bolady. Bul oraıda «Jasyl El Taraz» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń jumysy mańyzdy. Atalǵan mekeme basshysynyń óndiristik atqarý boıynsha orynbasary Muhamedjan Arzymbetov seriktestikke tıesili qalanyń 88 kóshesi úsh kúnnen beri tazalanyp jatqanyn aıtady. Jalpy, mekemeniń menshiginde 42 arnaıy tehnıka bolǵanymen, búginde olar eskirgen eken. Áıteýir jumysqa jarap tur.
Oblys ortalyǵyna jaqyn T.Rysqulov aýdanynyń Tereńózek jáne Qaıyńdy aýyldarynda qardyń qalyńdyǵy 45 santımetrge jetkenimen, ázirge jaǵdaı qalypty eken. Jalpy, aýdan boıynsha 9 eldi mekennen 13 orta mektepke 656 bala tasymaldanady. Bul maqsatqa aýyldyq okrýgter 14 avtobýs bólgen.
Jambyl jáne Baızaq aýdandarynda da jaǵdaı turaqty. Jambyl aýdanynda 9 aýyldyq okrýgten 12 mektepke 997 oqýshyny tasymaldaý úshin kólik qarastyrylǵan. Al 10 mektepke baryp-kelip oqıtyn 704 bala úshin Baızaq aýdanynda 10 kólik bólinipti.
О́ńirdegi shalǵaı aýdandardyń biri – Moıynqum. Atalǵan aýdandaǵy Myńaral kenti men Myńaral stansasyndaǵy mektepter salqyn eken. Degenmen bul másele de sheshimin taýyp, 200-ge jýyq bala aýdan ortalyǵyndaǵy T.Rysqulov atyndaǵy orta mekteptiń ınternatyna ornalastyrylǵan. Bul da bolsa ata-analardyń alańdaýshylyǵyn týdyrmaıtyn, balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin jaǵdaı.
Qystyń qatal synshy ekeni aıan. Ásirese shalǵaı jatqan eldi mekender úshin bul mezgildiń muńy kóp. Mal sharýashylyǵymen jan baǵyp otyrǵan otbasylardyń da alańdaýy oryndy. Sonymen qatar balalary kelesi aýyldaǵy mektepke baryp oqıtyn ata-analar úshin de qystyń qaýpi mol. Degenmen tabıǵattyń tosyn minezine tosqaýyl joq. Tek «Qys shanańdy jaz saıla» degendeı, qapy qalmaýdyń jolyn izdep qamdanǵanda ǵana úlken máseleler týyndaı qoımaıdy.
Hamıt Esaman,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
