Áleýmettiń talap-tilegi qalaı oryndalýda?

Áleýmettiń ákimderden jaq­sy jańalyq kútetini belgili. De­­gen­men, shyndyǵyna kelgen­de aýdan ortalyqtarynda, aýyl­­darda túıini tarqamaǵan máse­leler áli de barshylyq. Al ákimder halyqqa ýáde berip, keıin ýáde údesinen shyǵyp jat­sa, tipti jaqsy.

О́ńirde ınfraqurylymdy jaq­sartý, ekonomıkany kóterý, áleýmettik salany damytý máseleleri boıynsha birqatar jumystar atqarylyp keledi. Bar nárseni aıtqan jaqsy, bi­raq joqtyń da jaıyn eskere júr­gen durys-aq. Alaıda el ishinde halyqtyń tilegine oraı she­shimin kútken máseleler de je­tip-artylady. Máselen, Talas aýdanynyń ortalyǵy Qara­taý qalasynda aýyz sý, gaz tartý máseleleri oń sheshi­min tapqanymen, qaladaǵy qoǵamdyq kólik máselesi áli ózekti bolyp tur. Esepti kezdesýde qala ákiminen qala turǵyny S.Qulbaeva osy máseleni sura­ǵan bolatyn. Sonymen qatar S.Qulbaeva ár senbi saıyn ótetin jármeńke kezinde azyq-túlik baǵasyna baqylaý bolý kerek­tigin aıtty. Rasynda da ala-qula baǵa qarapaıym ha­lyq­­tyń qaltasyna artyq sal­maq salady.

Turǵyndar aıtqan taǵy bir másele – Qarataý qalasyn­da­ǵy B.Esjanuly men Tóle bı kóshelerine jóndeý jumys­ta­rynyń qajettigi. Qala ákimi Q.Serimov kezdesýde bul máse­le­ler kóp keshikpeı oń sheshimin tabatynyn jetkizdi.

Al oblys ortalyǵynan shal­ǵaı jatqan Shý aýdanynyń Aqsý jáne Orazaly batyr aýyly­nan «Batys Eýropa – Batys Qytaı» baǵytymen júretin 6,3 shaqyrym joldyń syn kótermeıtini kópke má­lim. Jalpy, Shý aýdany jol máse­lesine kelgende syn sada­ǵy­na birinshi ilinedi. Aýdan ar­qyly Tarazdan Almatyǵa qa­tynap júrgen jolaýshylarǵa jol­dyń jaı-kúıi jaqsy tanys. Aqsý aýyldyq okrýgi aqsa­qal­dar alqasynyń tóraǵasy B.Aıtqojaevtyń bul máselege qatysty saýalyna aýyl ákimi Talǵat Itekeev bul joldyń bı­ylǵy jyly jóndeýden ótki­ziletinin aıtty. Eski Shý aýyl­dyq okrýginde de jastar úshin sport zal qajet, aýyldyq klýbqa jóndeý de artyqtyq etpeıdi. Aýyldyq okrýg ákimi Japarqul Tájıevtiń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta klýbty jóndeý máselesi jan-jaqty qarastyrylady. Eski Shý aýylynda talaı ýaqyttan beri aýyz sý tartý men balabaqsha salý máselesi de sheshimin kútip tur.

Moıynqum aýdanynyń Qash­qanteńiz stansasynda temir jol­daǵy qaýipsizdik máselesi kún tártibinen túsken emes. Stansa basshysy Qasymhan Kenjeevtiń aıtýynsha, stansa aınalasyn kúl-qoqystan tazartý da ózekti. Jedel járdem kóligi berilse, jóndelgen jerlerge jol belgileri qoıylsa, kóshe shamdarynyń janýy bir júıege keltirilse degen de stansa turǵyndarynyń tilegi bar.

Qııaqty aýylyndaǵy Aǵy­baı batyr atyndaǵy or­ta mek­teptiń tóbesinen sý tam­­shylap turǵanyn mektep mu­ǵa­limi Gaýhar Shalǵynbaeva jet­kizdi. Búginde elimiz bilim sa­pa­syn arttyryp, básekege qabi­let­tilikti alǵa qoıyp otyrǵan ýa­qytta bul bilim oshaǵynyń mundaı kúı keshýi ersi árıne.

Jambyl aýdany Qarataý aýyly kúni búginge deıin tabı­ǵı gazdyń ıgiligin kóre almaı otyr. О́ńirdegi ózge eldi me­kender kógildir otynmen qam­tylyp jatqan kezde qara­taý­lyqtardyń bul ıgilik­ten qa­lys qalýy oılandyrmaı qoı­maıdy. Aýdan Taraz qa­la­synan qashyq emes, ári ket­se 20-25 shaqyrym jerde. Qarataý aýylynyń turǵyny Saltanat Lepbaevanyń aıtýynsha, kóshedegi eskirgen elektr symdary balalardyń ómirine qaýip tóndiredi eken.

Baızaq aýdanynyń Botamoı­naq aýyldyq okrýgine qarasty Úshbulaq stansasyna gaz júr­gi­zý de el tileginiń biri. Úsh­bu­laq stansasy toǵyz jol­dyń to­rabynda ornalasqan, Taraz qa­lasyna japsarlas eldi me­kenniń biri. Dál tustan «Ba­tys Eýropa – Batys Qytaı» ha­lyq­aralyq tasjoly men halyq­aralyq temir jol ótedi. Bul eldi mekenge aýyz sý, balalarǵa arnalǵan oıyn alańy men ınternet jelisi de qajet eken. Aýyldyq okrýg ákimi Erkin Záýirbekov tur­ǵyn­dardyń qajettiligi alda­ǵy ýaqyttarda óteletinin aıtyp, ýáde berdi.

Sarysý – shalǵaı aýdan­dar­­dyń biri. Aýdannyń Jaı­laý­kól aýylyn tipti qııan shet dese de bolǵandaı. Aýyl­dan ob­lys ortalyǵy túgili, aý­dan ortalyǵy Jańatas qala­syna jetýdiń ózi qıyn. Ási­re­se qystyń kózi qyraýda den­saý­lyǵy syr bergen azamattar úshin tipti qaýipti. Aýyldyq ar­­dagerler keńesiniń tóraǵasy E.Aman­jolov aýyldyń am­bý­lato­rııasyna dáriger kerek eke­nin aıtsa, Q.Dáýletov sha­ǵyn bolsa da dárihana qajet deıdi.

Sarysýlyqtardy jaıy­lym­nyń jaıy da alań­da­tady. Negizinen mal sharýa­shy­lyǵymen kún kórip otyrǵan tur­ǵyndardyń bul tilegi oryn­dy. Ulanbel-Shyǵanaq aýyl­da­rynyń araly­ǵyn­daǵy avtojol kóp jyldan beri jóndeý kórmegen. Bul oraıda aýdan ákiminiń orynbasary Bergen Omarbek turǵyndardyń talap-tilegi aldaǵy ýaqytta oń sheshim tabatynyn aıtty.

Aýyldyń baryn uqsatyp, jo­ǵyn túgendeý ákimderdiń qyz­mettik mindeti ekeni aıan. Tilge tıek etken jaıttar usaq-túıek bolyp kóringenmen, bul son­daǵy halyqtyń turmys-tir­shiligindegi ózekti máseleler sanalady. Aldaǵy ýaqytta ákim­der aıtqan ýádeleriniń úde­si­­nen shyǵyp, áleýmettiń tile­gin qanaǵattandyrýy tıis.

Hamıt ESAMAN,

«Egemen Qazaqstan»

Jambyl oblysy