Foto: Erlan OMAR, «Egemen Qazaqstan»
Asyl tekti arda túrkiniń altyn besigindeı aıaýly Altaı.
Kók súńgili shyńdary kún kózimen shaǵylysqan asqar Aspantaý.
Áriden jetken áfsanalarda aıtylatyndaı, jer júzin topan sý basqanda basyna Nuq paıǵambardyń kemesi toqtaǵan kıeli Qazyǵurt.
Ult uǵymynan oıyp oryn alǵan osynaý uly taýlardy biz nege bóle-jara atap otyrmyz? О́ıtkeni ótken jumada Astanadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada belgili jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Álibek Asqarovtyń jýyrda «Folıant» baspasynan jaryq kórgen «Kókkól», «Aspantaý», «Shanaǵaty», «Shabanbaı», «Qazyǵurt», «Muztaý», «Qaıyrymdy úmit múıisi» atty kitaptarynyń betashar rásimi boldy.
Tabıǵat tańǵajaıyptarynan syr tartatyn tanymdyq sıpaty mol bul jınaqtar joǵaryda tilimizge tıek etken jaǵrafııalyq nysandardyń tynys-tirshiligin baıandap, arǵy-bergi tarıhyndaǵy aqtańdaqtardy ashyp kórsetedi. Avtor sondaı-aq qaýzap otyrǵan taqyrybyna qatysty ordaly oı qozǵap, ártúrli ádebıetterden alǵan mol málimetterin oqyrman oljasyna aınaldyra bilgen. Eń bastysy, jeti jeliden turatyn jıhangezdik jazbalardyń barlyǵy da kezinde «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan edi.
Álekeń ásirese ózi týyp-ósken Altaı ólkesiniń ózen-kólderin, qaraǵaıly-qaıyńdy, arshaly-shyrshaly ormandaryn, tóbeden tónip turǵan quz-qııasyn qara sózben jyrlaǵanda qamshy saldyrmaıdy. Baıandaý tásilindegi ózindik órnekteri tánti etip, stıl sulýlyǵy súısintedi. Jeldirte jazylǵan oqıǵalar jelisi jeńil oqylady. Kórkem tabıǵat kórinisteri kóz aldyńda kólbeńdep, esten ketpes elesteri eriksiz baýraıdy.
Tóńireginde tórt memleket toǵysqan tór Altaıdy asqaqtatýǵa kelgende Qatonqaraǵaı topyraǵynda túlep, ádebıet álemine qanat qaqqan qalamgerler birinen biri ótedi. Keıipkerleri shetinen sheshen, tipti ker baqqan kerjaǵyna deıin kestelep sóıleıtin Qalıhan Ysqaqtaı has sheberdiń shedevrlerine tańdaı qaǵyp, tamsanbaý múmkin be?! Arnasynan asyp-tasyǵan asqaq romantıkasy adamdy eliktirip jeliktirip, óń men tústiń arasynda ómir keshkendeı ózgeshe kúıge bóleıtin Oralhan Bókeı oramdary oıdan keter me?! Keshegi keńestik kezeńdegi keleńsizdikterdi astarlaı synap, azǵan el, tozǵan jurttyń upaıyn túgendeýge umtylǵan Dıdahmet Áshimhanulynyń ultjandy ótkir hıkaıattaryn kózi qaraqty kópshilik qalaı umytsyn?!
Altaıdyń sondaı aqıyqtarymen birge júrip, bite qaınasqan Álibek Asqarov ta qabilet-qarym jaǵynan eshkimnen kem emestigin kórsetip, tushymdy týyndylar jazdy. «Erte túsken bozqyraý», «О́r Altaı men qaıteıik bıigińdi», «Altaıda altyn kúz edi», «Sosıalızm áńgimeleri» sııaqty roman, povesterin qazirgi prozamyzdyń qorjynyna qosylǵan shuraıly shyǵarmalardyń qataryna jatqyzsaq bolady. Onyń qalamynan týǵan basqa da tatymdy dúnıeler barshylyq. Sonyǵa soqpaq salyp, bizge beıtanystaý safarı janryn meńgerýi kóp qyrly talanttyń kókjıegin keńeıte túskendeı. Tosyn jaılarǵa toly saıahattardyń bel ortasynda jazbagerdiń ózi júrýi derekti pýblısıstıka deńgeıin kótereri daýsyz.
Jazýshynyń jańa jınaqtarynyń tusaýkeserine baılanysty jıyndy júrgizgen Parlament Májilisiniń depýtaty, kórnekti kósemsózshi Saýytbek Abdrahmanov atalmysh shara halqymyzdyń sanasyna sapalyq ózgeris ákelgen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda kóterilgen kókeıkesti ıdeıalarmen tolyqtaı úndesetindigine toqtalyp, osyǵan oraı «Týǵan jerdiń árbir saıy men qyrqasy, taýy men ózeni tarıhtan syr shertedi. Árbir jer ataýynyń tórkini týraly talaı-talaı ańyzdar men áńgimeler bar. ... Osynyń bárin jas urpaq bilip ósýge tıis.
...Týǵan jerge degen súıispenshilik «Týǵan elge – Qazaqstanǵa degen otanshyldyq sezimge ulasady» degen Prezıdent sózin keltirdi. Álibek Asqarovtyń mańdaıyna qazaq sóz ónerinde safarı janry izasharlarynyń biri bolý qurmeti jazylǵanyna erekshe ekpin túsirdi.
Basqosý barysynda Seıit Qasqabasov, Sultan Orazalın, Namazaly Omashev, Abaı Tasbolatov, Serik Negımov, Janbolat Aýpbaev, Serik Turǵynbekuly, Qýanysh Jıenbaı sekildi tanymal tulǵalar aǵynan jarylyp, taqyrybyn tapqan daryn ıesiniń shyǵarmashylyq, qaıratkerlik, azamattyq qyrlaryn alǵa tarta áńgime tıegin aǵytty.
Taý asyp, tas basyp júrip jurtshylyqqa tamasha saparnamalar serııasyn usynǵan qabyrǵaly qalamger kezdesý sońynda óz atyna jyly lebizderin bildirip, ıgi tilekterimen ıitken zııaly qaýym ókilderine ózekjardy alǵysyn aıtty.
Talǵat BATYRHAN,
«Egemen Qazaqstan»
