Bul másele kópten beri mazalap júrgen-di. Alaıda onyń jazylýyna «100 paıyz belarýs» Dınara Álimbekovanyń jeńisi túrtki boldy. Bıatlonshy qyz Belarýs quramasynyń sapynda Phenchhan Olımpıadasynyń altyn medalin jeńip aldy. Sosyn qazaqstandyq buqaralyq aqparat quraldary arasynda Álimbekovany ulyqtaý saıysy bastaldy deısiń. Eń bastysy, kez kelgen aqparatta sportshynyń «qazaq» ekendigi basa aıtyldy. «Qazaq qyzynyń bıigi», «Qazaq qyzy Olımpıada chempıony atandy», «Qazaq qyzy Belarýs quramasyna altyn syılady», «Belarýs quramasyndaǵy qazaq qyzy – Olımpıada chempıony», «Altyn alǵan qazaq qyzy – Dınara», «Lýkashenko Olımpıada chempıony bolǵan qazaq qyzyn marapattady». Osylaı jalǵasa beredi taqyryptar legi. Qazaqstandyq orystildi saıttar da qalysqan joq. «Pervaıa olımpııskaıa chempıonka-kazashka», «Lıkýet ne tolko Belarýs, no ı Kazahstan: nasha Dınara Alımbekova – pervaıa v ıstorıı kazashka-Olımpııskaıa chempıonka» dep bórkin aspanǵa atyp, shattanady dersiń. «Bizdiń Dınara» bolmasa, altynyń ádiram qalady eken. Toqeteri, Belarýs eli Olımpıada altynyn alyp bergen qazaq qyzynyń arqasynda Qazaq eline qaryzdar?!
Ras, bıatlonshy Dınara Álimbekova Qazaqstannyń týmasy, Qaraǵandy oblysynyń Abaı qalasynda dúnıege kelip, úsh jasynda Belorýssııaǵa qonys aýdarǵan. Ákesi qazaq, sheshesi belorýs. Es bilgeli belorýs jurtynyń ortasynda, atajurtyna at basyn tireýdiń sáti túspegen. Qazaqstan týraly tam-tumdap qana biledi.
Qujatynda «qazaq» dep jazylýy adamnyń bolmysy qazaq ekendigin, júregi alash dep soǵatyndyǵyn bildirmese kerek. Basqa eldegi qujaty «qazaqtardy» aıtpaǵanda, sanda bar, sanatta joq baýyrlarymyz elimizde de jetip artylady emes pe? Olaı bolsa, shetelderde turyp jatqan qandastarymyzdy «qazaq emessiń» dep jazǵyra alamyz ba? Qazaqtyń tarıhy túgili, Qazaqstan týraly aqparattan beıhabar bolsa she. Ony májbúrlep qazaq qataryna qosqannan utarymyz qaısy?
Bir qyzyǵy, sheteldegi qazaqtardyń taǵy bir perzenti qysqy Olımpıadaǵa qatysty. Ol júldege ilikken joq. Áıtpese qazaq baspasózi kezekti ret aıqaılatqan taqyryptarmen, qalyń oqyrmannan súıinshi surap, mıllıardtan astam halyqtyń namysyn qazaq oǵylany qorǵap júr dep jazatyn ba edi kim bilsin?! О́kinishke qaraı Arshynǵazy Sháken qazaq jýrnalısterine ondaı syı jasaı almady. Ol Qytaıdyń Úrimshi qalasynda dúnıege kelgen. Konkımen 1500 metrge júgirýden Qytaı eliniń jeńimpazy. Endi 22 jastaǵy Arshynǵazy 2022 jyly Beıjińde ótetin Olımpıadaǵa qyzý ázirlenetin bolady.
«Týyp-ósken jerim Qytaı. Patrıotpyn. 2022 jylǵy Olımpıadada elime medal syılaǵym keledi. Eshqaıda ketpeımin, basqa eldiń azamattyǵyn alý oıymda joq». Arshynǵazy osylaı deıdi. Mine, bizdiń alyp-ushqan, ómirdiń obektıvti shyndyǵymen sanasa bermeıtin aǵaıynǵa qytaılyq baýyrymyzdyń bergen naqty jaýaby. Kinálaı almaısyz. Qazaq bolǵanymen, basqa eldiń azamaty!
Endi keıbir jýrnalısterdiń qyzdy-qyzdymen «sheteldegi qazaq ultynyń maqtanyshyna» aınaldyryp jibergen Dınaranyń aıtqanyna júginelik. «Vsıa moıa soznatelnaıa jızn svıazana s Belarýsıý ı chývstvýıý sebıa na sto prosentov belorýskoı», deıdi. Osydan keıin ne aıtýǵa bolady?
О́ziniń ulylyǵyn aıtyp, qaıta-qaıta sony eske salyp, ulttyq maqtanysh retinde kórsetý shaǵyn halyqtarǵa tán qasıet eken. Basqalar aldynda «ózderiniń osal emes ekendigin» dáleldeý úshin. Bul álgi «kompleks nepolnosennostı» degen uǵym-túsinikke, ózin kem seziný, qorash sezinýge dál keletindeı. Olaı bolsa, qazaqtyń «myqty qazaqty menshikteý» áreketi ózin kem sezinýden áli aryla almaǵanymyzdy kórsetedi.
Jazýshy Ábish Kekilbaıdyń myna sózi búgingi áńgimemizdiń túıini ispetti: «Biz eshkimge kúsh kórsetpeımiz. Biz de adam perzentimiz. Kem perzenti emes, teń perzentimiz. Kerek kezinde keń de bola alamyz. Kerek kezinde er de bola alamyz». Endeshe, básekelestik degen osy. Elbasy aıtqandaı, «jańǵyrý uǵymynyń ózi meılinshe kónergen, jahandyq álemmen qabyspaıtyn keıbir daǵdylar men ádetten arylý degendi bildiredi». Bizdiń búgingi áńgimemizge oıyssaq, ózin qor kórý, qorsyný psıhologııasynan arylý bolyp tabylady.
Ǵabıt ISKENDERULY,
«Egemen Qazaqstan»
