Sábı ómirin saqtap qalýdan artyq qýanysh joq

– Gúljan Eskendirqyzy, Elbasynyń kópshiliktiń onlaın daýys berýi nátıjesinde anyq­talǵan «Qazaqstandaǵy 100 jańa esim» jobasynyń je­ńim­pazdarymen kezdesýine siz de qatystyńyz. Qandaı sezimde boldyńyz?

– Árıne, Elbasy qabyl­daý­ynda bolyp, joba jeńimpazy atan­ǵanyma qýandym. Elimizdegi 100 jańa esimniń qatarynan kó­ri­ný­di eń aldymen kóp jylǵy eń­bek pen bilimniń jemisi dep bi­le­min. Kútpegen marapatty ujym jumysynyń nátıjesi dep qabyldadyq. Bizdiń komanda buryn bizde jasalmaǵan týabitti júrek aqaýlary men basqa da jú­rek qantamyrlaryna túrli ota­lardy jasaýda aıanbaı eńbek etip keledi. Mamandarymyz shet­el­dik dárigerlerden kem emes. Máselen, 10 jyl buryn týabitti júrek aqaýyna qajetti ota shetelde ǵana jasaldy. Bul 20-30 myń dollardan astam qarajatty talap etetin. Qazir elimizde bul ota tegin. Basqa kórsetkishterimiz de maqtaýly sheteldik emhanalardan qalyspaıdy. Men 2005 jyly «Bolashaq» baǵdarlamasymen shetelde bilim alyp keldim.

Jylyna kardıologııa bóli­min­de týabitti júrek aqaýy bar ba­la­larǵa 500-den astam ota ja­sa­lady. Men óz qyzmetimde ózim já­ne assıstentterim arqyly 1 myńnan astam operasııa jasa­dym. Olardyń kóbi jańa týǵan ná­res­teler men salmaǵy bir kıloǵa jet­peı shala týǵan shaqalaqtar bol­dy. Kishkentaı naýqastardyń ómi­ri bizge senip tapsyrylady. Bul eń aýyr ári jaýapty jumys. Soǵan qaramastan qyzmetimdi jaq­sy kóremin. Men úshin eń úl­ken jetistik – balalar men ata-analarynyń baqytty júzin kórý.

Elbasy kezdesýde eńbegimdi jo­ǵary baǵalady. «Men sizderdiń jo­ǵary jaýapkershilikti qajet ete­tin kásibılikterińizge tántimin. Kip-kishkentaı nárestelerge ota ja­saý óte qıyn shyǵar. Sizder kún saıyn elimizdiń bolashaǵy – san myńdaǵan búldirshinderdiń ómi­rin aman alyp qalyp jatyr­syń­­dar. Tek jetistik tileımin!» dep dárigerlerge alǵysyn bildir­di.

– Hırýrg-neonatolog, kardıohırýrg kóp jaǵdaıda er adamnyń isi sanalatyny jasyryn emes. Bul mamandyqqa qalaı mashyqtanýǵa bolady?

– Meniń negizgi mamandyǵym – hırýrg-neonatolog. О́zim­di ota kezinde jáne otadan keı­in júrektiń kináratyn kórý­ge kómektesetin júrek aqaý­la­ryn ýltradybystyq dıag­no­stıkalaýǵa ıe júrek hırýr­g­tarynyń biregeıimin deımin. О́ıt­keni mundaı mamandar bizde saý­saqpen sanarlyqtaı. Men týa­bitti azqazan-ishek joldary aqaýyna ota jasaımyn. Ne­gizi otanyń aýyr-jeńili bolmaı­dy. Bizge balalardyń bar­ly­ǵy derlik aýyr jaǵdaıda tú­se­di. Kópshiligine ota dereý, je­­­del jasalady. Tipti jańa tý­­ǵan nárestege ota jasaǵan kún­­der de boldy. Biz úshin ár sa­­ǵat, ár mınýt, tipti, ár seký­nd­ ma­ńyzdy bolatyn sátter jıi qaı­talanady. Dárigerler bar­­lyq jaǵdaıǵa daıyn bolýy ke­rek. Judyryqtaı jumylǵan áre­kette ǵana nátıje bolýy múm­kin. Balany ajal aýzynan alyp qalý úlken jaýapkershiligi bar jumys. 18 jasymnan bas­tap eńbek etip kelemin. Eńbek jolymdy operasııa medbıkesi retinde bastadym. Sol kezde-aq reseılik tájirıbeli dárigerler boıym­daǵy qabilet pen qolym­nyń ıkem­diligin kórip, bul qyz bo­la­shaqt­a naǵyz hırýrg bolady dep júr­di. Bul meni qa­nat­tandyryp, me­dısı­na sala­syn­daǵy jolymdy ashty. Áli kún­ge deıin reseılik maman­dar­dyń keńesin jadymda ustaı­myn. Myq­ty emhanadaǵy dáriger­ler­den bilim alǵanymdy maqtan tutamyn.

S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq memlekettik medısınalyq ýnıversıtetinde pedıatrııa mamandyǵyn alǵan soń bes jyldaı Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı or­ta­­lyǵynyń neonatologııa jáne náresteler hırýrgııa­sy bó­lim­shesinde bala hırýrgy bolyp jumys istedim. 2005-2008 jyldary «Bolashaq» baǵdarlamasynyń ar­qasynda A.N.Bakýlev atyndaǵy Júrek qan-tamyrlary ǵylymı or­talyǵynda nárestelerdiń re­konstrýktıvti hırýrgııasy já­ne TJA-ǵa shaldyqqan bir jasqa deıingi balalar bóliminiń bazasynda aspırantýrada oqyp, biliktiligimdi arttyrdym. Reseı­de «Kardıohırýrgııalyq opera­sııa­dan keıingi balalardyń nev­ro­­l­ogııalyq aýytqýlaryna baǵa berý» taqyryby boıynsha kan­dıdattyq dıssertasııamdy qor­ǵap, «júrek qan-tamyrlary hı­rýr­gııasy» mamandyǵy boıyn­sha medısına ǵylymdarynyń kan­dıdaty dárejesin aldym. El­ge kelgen soń kardıohırýrgııa bólimshesin uıymdastyrý jo­basy boıynsha Astana qa­la­syndaǵy Ana men bala ult­tyq ǵylymı ortalyǵynda, odan keıin Pedıatrııa jáne bala­lar hırýrgııasy ǵylymı orta­ly­ǵyn­­da eńbek etip kelemin. Re­seı, Pol­sha, Ýkraınanyń me­dı­sı­na­lyq ortalyqtarynda qo­sym­sha medısınalyq bilim aldym. Jal­py, jyl saıyn biliktilikti arttyryp otyrý qajet. О́ıtkeni zamanmen birge medısına da tez da­mýda. Osy oraıda Kıev qala­syn­daǵy Bala kardıologııasy jáne kardıohırýrgııasy ǵylymı prak­tıkalyq ortalyǵynda, Sankt-Peterbýrgtegi qala­lyq klı­nık­alyq balalar aýrý­ha­na­synyń kar­­­dıologııa bólim­she­sinde taǵy­lym­­damadan óttim, jyl saıyn Italııa, Polsha, Koreıa, Ýkra­ına, Reseı mamandarynyń qa­ty­sýymen ótetin kardıohırýrgııa jáne kardıologııa boıynsha ha­lyq­aralyq konferensııalarǵa, she­berlik synyptaryna qatysýdy dás­túrge aınaldyrdym. 2012 jy­ly ǵylymı ortalyq bazasynda bala kardıohırýrgııasy jáne ın­ter­vensııalyq kardıologııa bó­limshesin uıymdastyrýǵa atsa­lystym.

Bólimde nárestelik ke­zeńnen bastap jasandy qan aı­naldyrý apparatyn qoldaný jáne shaǵyn ınvazıvtik endos­ko­pııalyq aralasý arqyly ba­la­lardyń júrek-qan tamyr­lary júıesiniń kúrdeli týa bitken damý aqaý­la­ryna túze­tý­­ler júrgiziledi. Bó­limshe ba­za­synda Italııa, Ýkraına, Polsha, Túrkııadan kelgen kardıohırýrgtarmen sheberlik sabaqtary ótkiziledi. Sheteldik klı­nı­kalardyń mamandary orta­lyq dárigerlerine joǵary baǵa be­rýde. Tipti bizden de úıre­nip jatqandar bar. Sonymen qa­­tar respýblıkadaǵy balalar den­saý­­lyǵyn zertteý jónin­de­gi ǵy­ly­mı-tehnıkalyq baǵdar­la­maǵa qa­tysyp, kardıologııa boıynsha rezıdentterge klınıkalyq tá­limger retinde sabaq beremin. Týa­bitti júrek aqaýy terapııasy men dıagnostıkasy máselesi boıyn­sha keńes berý, aımaq mamand­a­rynyń biliktiligin arttyrý, me­dı­sınalyq kómektiń sapasyn jaq­sartý maqsatynda óńirlerge she­berlik-sabaq ótkizýge únemi ba­ramyz.

Medısına salasynda óz ká­si­bin jaqsy kóretin adamdar ǵa­­na jumys isteıdi. Balalar hı­rýrg­tarynyń arnaıy jumys kes­tesi joq. Biz jumysqa demalys kú­n­deri, tipti, mereke kúnderi de shy­ǵamyz. Bul úshin qosymsha aqy da suramaımyz. О́ıtkeni balalardy em­deý – paryzymyz.

– Ortalyqta jylyna qan­sha ota jasalady?

– Kardıologııa bóliminde jylyna orta eseppen júrekke 400-den astam ashyq operasııalar jáne 300-den astam endovaskýlıarlyq opera­sııalar jasalady. Onyń ishin­de qarynshaaralyq qalqa aqaý­laryn, júrekshearalyq qalqa aqaýlaryn jabý, úlken aortoókpelik kollateraldyq arterııa jáne ashyq arterııalyq tú­tik kezinde embolızasııa, ashyq a­rterııalyq tútikti stentteý, ballon­­dyq valvýloplastıka sı­ıaqty otalar bar. Búginde kardıo-hırýrgııada nárestelerdegi jú­rek­­tiń kúrdeli aqaýyn túzetýde emdeýdiń jańa tehnologııalary qoldanysqa endi.

10 jyl buryn týabitti júrek aqaýyna qajetti ota shetelde ǵana jasaldy. Bul 20-30 myń dollardan astam qarajatty talap etetin. Qazir elimizde bul ota tegin.

Áńgimelesken Aınash ESALI,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY