Foto: shutterstock.com
Iri bankter arasynda tabys ósimi boıynsha Home Credit Bank alǵa shyqty: bir jylda kórsetkish 23,7%-ǵa ulǵaıyp, 43,4 mlrd teńgeni qurady. Byltyr qarjy ınstıtýtynyń 100% aksııasyn ForteBank satyp alǵan edi.
2025 jyldyń jeltoqsanynda Fitch Ratings agenttigi Home Credit Bank-tiń «BB−» deńgeıindegi kredıttik reıtıngin «Turaqty» boljamymen rastady. Agenttik sheshimdi aksıoner aýysqannan keıin qabyldap, banktiń qarjylyq beıini ornyqty ekenin, kapıtaldandyrý jáne ótimdilik deńgeıi jetkilikti ekenin, menshik qurylymy ózgergen kezeńde operasııalyq turaqtylyq saqtalǵanyn atap ótti. Sondaı-aq jańa aksıoner tarapynan kútiletin qoldaý eskerilgen.
Tabys ósimi boıynsha ekinshi orynda – Bank SentrKredıt. Onyń paıdasy 23,1%-ǵa artyp, 240,2 mlrd teńgege jetti. Úshinshi oryndy Halyk Bank ıelendi (ósim – 15,6%). Al alǵashqy bestikti ForteBank (plıýs 13,9%) pen Bank RBK (plıýs 13,4%) túıindeıdi.
Iri on banktiń jeteýi jyldyq dınamıkada tabysyn arttyrsa, úsheýi ótken jylmen salystyrǵanda tómen nátıje kórsetti. Jalpy sektor boıynsha 23 banktiń 22-si paıdaǵa kenelgen. Tómen nátıje kórsetken jalǵyz bank – naryqqa jańadan shyqqan Kommersııalyq Bank BıEnKeı. Sarapshylar onyń qarjylyq nátıjesin uzaq merzimde baǵalaý oryndy ekenin aıtady.
Jeke tulǵalar bankrottyǵy: Bankter qansha adamnyń bereshegin keshirdi?
Taza paıda – banktiń táýekelderdi jabý, rezerv qalyptastyrý jáne kúızelis kezeńderin syrtqy qoldaýsyz eńserý qabiletin aıqyndaıtyn negizgi kórsetkish. Turaqty ári joǵary tabystylyq sektordyń yqtımal shyǵyndardy, sonyń ishinde merzimi ótken bereshek ósimi nemese makroekonomıkalyq kúızelisterdi óz betinshe eńsere alatynyn bildiredi.
Paıda banktiń bıznes-modeliniń sapasyn kórsetip qana qoımaı, kapıtaldyń ósýimen tikeleı baılanysty. Dál osy tabys esebinen bankter menshikti kapıtalyn ulǵaıtyp, retteýshi talaptardy saqtaıdy jáne nesıe berý men ózge de operasııalardy keńeıtýge múmkindik alady. Keń aýqymda alǵanda, bank sektorynyń tabystylyǵy – ekonomıkanyń qarjylyq ınfraqurylymynyń ómirsheńdigin aıqyndaıtyn faktor. Bul sıfrlandyrýǵa, táýekelderdi basqarýǵa jáne uzaq merzimdi ónimderdi damytýǵa ınvestısııa salýǵa jol ashady.
Sońǵy jyldary otandyq EDB paıdasy turaqty ósim kórsetip keledi. 2018 jyldan beri sektor oń qarjylyq nátıjeni saqtap, tek pandemııa kezeńindegi 2020 jyly azdaǵan baıaýlaý baıqalǵan. Pandemııadan keıingi geosaıası syn-qaterler de bankterdiń jalpy tabystylyq trendin ózgerte almady.
Halyqaralyq sarapshylar da sektordaǵy oń ahýaldy atap ótip otyr. Máselen, 2025 jyldyń jeltoqsanynda S&P Global Ratings agenttigi Qazaqstannyń bank sektoryndaǵy salalyq táýekel boljamyn «Turaqty» deńgeıden «Pozıtıvti» deńgeıge kóterdi. Bul – qarjy júıesiniń ornyqtylyǵyna berilgen syrtqy baǵanyń aıǵaǵy.
