Abaı aýdany negizinen mal sharýashylyǵymen shuǵyldanady. Bir qýantatyny, sońǵy jyldary aýdan turǵyndary memlekettik baǵdarlamalar arqyly qolyndaǵy azyn-aýlaq malynyń qarasyn kóbeıtip, bordaqylaý alańdaryn birinen soń biri asha bastapty. Máselen, eki myńǵa jýyq turǵyny bar Kókbaı aýylynda qazir 16 bordaqylaý alańy jumys istep tur eken. Aýyldyq okrýgtiń ákimi Sháripqazy Jylqaıdardyń aıtýynsha, búginde eldi mekende 94 sharýa qojalyǵy mal ósirýmen aınalysady. Kókbaıda mal bordaqylaý alańyn ashqan isker azamattardyń biri – Serikqalı Kópjanuly. Eki qolǵa bir kúrek tappaı júrgen jigit byltyr «Nur-Naz» kooperatıviniń múshesi retinde «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý» baǵdarlamasy aıasynda 3 mıllıon 800 myń teńge kóleminde nesıe alypty. «Qazir otyz bas iri qara men 100 bas qoıdy qoramda bordaqylap otyrmyn. Alǵashqyda memleketten bir mıllıon teńge nesıe alyp, osy kásipti bastaǵan edim. Isim ońǵa basyp, qaryzdy ýaqytynda qaıtardym. Sodan ótken jyly kooperatıv quramyna kirip, taǵy da qomaqty nesıe aldym. Endi qazir semirtýge qoıǵan maldyń sanyn kóbeıtip jatyrmyn», deıdi ol.
Memlekettik baǵdarlamanyń ıgiligin kórip otyrǵan aýyl turǵyndarynyń biri Juldyz Tóleýbekov áýelde «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasymen – 1 mıllıon, keıin kooperatıv arqyly taǵy da 2,5 mıllıon teńge nesıe alyp, elý bas iri qarany bordaqylaýǵa qoıypty. Bordaqylaý alańyn ashqanǵa deıin jumyssyz júrgen jigit búgingi kásibine kóńili tolatynyn jetkizdi. Kóńili tolmaǵanda she? Máselen, maldyń basyn 150 myń teńgeden satyp alsa, semirtken soń árqaısysyn 250-300 myń teńgeden saýdaǵa shyǵarady. Paıda ma? Paıda. «Etti Semeıge aparyp ótkizemiz, basqa jaqtan kelip satyp alatyndar da bar. Árıne, ettiń baǵasyn sál kóterse bolar edi. О́ıtkeni mal baǵý ońaı sharýa emes. Jem-shóbińiz de arzanǵa túspeıdi. Jaraıdy, shóp ózimizde bar, al jemdi sonaý Úrjardan aldyramyz. «Eńbek etseń erinbeı, toıady qarnyń tilenbeı» dep Abaı atamyz aıtqandaı, osy maldyń arqasynda balalarymyzdy oqytyp, kásibimizdi dóńgeletip jatyrmyz», degen ol aldaǵy ýaqytta bordaqydaǵy mal basyn júzge jetkizýdi josparlap otyrǵanyn aıtty.
Bordaqylaý demekshi, eki jigittiń de bordaqydaǵy maldarynyń kópshiligi asyl tuqymdy. «Bizdiń okrýgte 300 myń gektar jer bar. Turǵyndarǵa qysy-jazy mal baǵýǵa ábden qolaıly. Buǵan qosa memleket tarapynan sýbsıdııa berilgeni de úlken qoldaý boldy. Ásirese jumyssyz júrgenderge óziniń kásibin ashýǵa tamasha múmkindik jasaldy. Ondaı azamattar aýylymyzda kóp», deıdi aýyl ákimi Sháripqazy Sanbaıuly.
Memlekettik baǵdarlamalar arqyly mal ǵana emes, tehnıka satyp alyp jatqan turǵyndar da bar. Máselen, «Qýat» sharýa qojalyǵy eki jyl buryn «Qazagroqarjy» arqyly lızıngke traktor satyp alypty. «Áýelde 7 sıyr men 60 qoıymyz bolǵan. Qazir sıyr 100-ge, saýlyq qoı sany 700-ge jetti. Memlekettik baǵdarlamalar arqyly maldy irilendirý úshin 10 mıllıon teńgege sıyr men buqa satyp aldyq. Mal ósirseń, sharýashylyǵyń órkendeıdi. Halyqqa paıdań tıedi. Bes adamdy jumyspen qamtyp otyrmyz. Qazir memleket halyqqa nesıe berip, kómektesip jatyr. «Mal alyńdar, ósirińder, baıyńdar» dep jatyr. Aýdan basshylyǵy da aýyl turǵyndaryn únemi qoldap otyrady», deıdi osy aýyldyń turǵyny, 45 jyl júrgizýshi bolǵan, shóp tasýdan aýyl, aýdan, oblys chempıony atanǵan, 8 balanyń ákesi Qanatbek Ermekbaev aqsaqal.
Mal sharýashylyǵy qanat jaıǵan Kókbaı aýylyna «Nurly jol» baǵdarlamasy aıasynda Ulttyq qordan 324 mıllıon teńge qarajat bólinip, aýyz sý qubyry tartylypty. «Qazir aýyldaǵy halyqtyń turmysy táýir. Aýylymyzǵa kópten kútken aýyz sý da keldi. Endi balalarym sý ákelý úshin qara sýyqta dalaǵa shyqpaıdy. О́ıtkeni úıde barlyq jaǵdaı jasalǵan. Burynǵydaı emes, búginde balalardyń oınaıtyn jeri men aýyl turǵyndarynyń serýendeıtin súıikti oryndaryna deıin bar. Biz bala kúnimizde munyń birin de kórgen joqpyz. Sondyqtan keıingi jas urpaq baqytty dep oılaımyn», deıdi Kókbaı aýylynyń turǵyny, zeınetker Bıjamal Sultasheva.
Búginde Kókbaı aýylyndaǵy 262 tútinniń jartysynan kóbi úılerine aýyz sý kirgizip alypty. Aýdandyq sáýlet-qurylys, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy jáne avtomobıl joldary bóliminiń basshysy Nurlybek Shaltabanovtyń aıtýynsha, aýdandaǵy barlyq aýyl aýyz sýmen qamtamasyz etilgen.
Aýdan ortalyǵy Qaraýyldyń irgesindegi bul aýylda shaǵyn jáne orta kásipkerlik te qarqyndy damyp keledi. Qazir eldi mekende úsh naýbaıhana jumys istep tur. Kókbaı aýylynyń turǵyndary naýbaıhana men azyq-túlik dúkenderinde, sharýa qojalyqtarynda eńbek etip, kúndelikti nápaqalaryn taýyp júr. «Nan ónimderin shyǵarýmen aınalysamyn. Bolashaqta halyqtyń suranysyn qanaǵattandyrý maqsatynda kúnine 150-160 nan pisirýdi josparlap otyrmyz. Bizdiń ónimderimiz aýyl turǵyndaryna qoljetimdi baǵada satylýda», deıdi aýyldastaryn jumyspen qamtamasyz etip otyrǵan kásipker Ádilet Áskerbekuly.
Abaı aýdany ákiminiń orynbasary Marat Edilbaevtyń aıtýynsha, búginde aýdanda 600 sharýa qojalyǵy men 3441 qosalqy sharýashylyq jumys isteıdi. 2017 jyly óńir sharýalary memlekettik «Igilik» jáne «Bereke» baǵdarlamalary arqyly 203 mıllıon teńge nesıe alǵan. Bıyl osy baǵdarlamalarmen nesıe alý úshin 251 mıllıon teńgege ótinim berilipti. Búginde aýdanda 7 kooperatıv bolsa, bıyl taǵy 1 kooperatıv ashý josparlanyp otyr.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Abaı aýdany,
Kókbaı aýyly
