2016 jylǵy 16 naýryzda Mınskide qol qoıylǵan Hattama salyq tóleýden jaltarýǵa jol bermeý jáne qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý maqsatynda salyq salý máseleleri boıynsha aqparat almasý arqyly eki eldiń salyqtyq qurylymdarynyń yntymaqtastyǵyn keńeıtýdi kózdeıdi.
Qujatpen qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes Kelisim qoldanylatyn salyqtardyń ataýlary naqtylandy. «Turaqty mekeme» degen termın barlaý júrgizýdiń birinshi kúninen bastap tabıǵı resýrstardy barlaýdan túsetin tabystarǵa salyq salýǵa múmkindik beretin mátinde jazyldy. Odan basqa, elimizdiń ekonomıkalyq múddelerin qorǵaý maqsatynda aksııalardy, qatysý úlesterin ótkizý kezinde jekelegen tabystarǵa paıyzdar, roıaltı, qun ósimi bóliginde salyq salý máselelerin qaıta qaraýǵa baılanysty ózgerister engizildi.
Otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine halyqtyń jumyspen qamtylýy jáne kóshi-qony máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań qabyldandy.
Qujat Memleket basshysynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» jáne «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» halyqqa Joldaýlarynda aıtylǵan tapsyrmalardy oryndaý maqsatynda ázirlengen bolatyn.
Zań jobasynyń maqsattary: halyqty jumyspen qamtýdyń memlekettik qoldaý tetikterin jetildirý; halyqty jumyspen qamtý ortalyqtaryn reformalaý jáne elektrondyq eńbek bırjasynyń biryńǵaı onlaın-tuǵyrmanasyn qurý; halyqtyń kóshi-qony salasyndaǵy memlekettik organdardyń mindetterin bólý bolyp tabylady.
Zań jobasymen birqatar zańnamalyq aktilerge túzetýler engiziletin boldy.
Bıýdjet kodeksine respýblıkalyq bıýdjet týraly zań jobasyna kezekti qarjy jylyna jasyna jáne eńbek sińirgen jyldaryna baılanysty zeınetaqy tólemderin kóterý mólsheri týraly erejeni mindetti túrde engizýdi kózdeıtin tolyqtyrý engizildi.
Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksten kásibı daıarlyqtan, qaıta daıarlyqtan jáne óndiristik ishki oqýdan ótkender sany týraly halyqty jumyspen qamtý máseleleri jónindegi málimetterdi ýákiletti organǵa berý jónindegi mindettemeni oryndamaǵany úshin jumys berýshilerge jaýapkershiligin kózdeıtin ereje alynyp tastaldy.
Eńbek kodeksine medısına salasy qyzmetkerlerine qosa atqaratyn jumysqa tyıym salmaýdy; zeınet jasyna jetken jumysshyǵa jumys berýshiniń eńbek qatynastaryn toqtatatyny týraly habardar etýdi; aýysym sońynda jumysshynyń kýálandyrýdan ótýi týraly mindettemesin alyp tastaýdy; jańa ujymdyq shart jasasqanǵa deıin ujymdyq shartty uzartý arqyly qoldaný tájirıbesin jaqsartýdy kózdeıtin túzetý engiziletin boldy.
«Sheteldikterdiń quqyqtyq jaǵdaıy týraly» zańǵa engizilgen túzetýler boıynsha Qazaqstanda ýaqytsha bolatyn sheteldikter zańdy tulǵa bolmaıynsha kásipkerlik qyzmetti júzege asyrýǵa jol berilmeıdi.
Halyqty jumyspen qamtý ortalyqtaryn uıymdastyrý-quqyqtyq memlekettik mekemeler turpatynan sharýashylyq júrgizý quqyǵyna ıe memlekettik kásiporyn sıpatyna kóshirýdi, sondaı-aq olardyń jumyssyzdarǵa kórsetetin qyzmetin bıýdjet qarjysy esebinen qarjylandyrýdy kózdeıtin túzetýler «Memlekettik ataýly áleýmettik kómek týraly», «Mindetti áleýmettik saqtandyrý týraly» jáne «Memlekettik múlik týraly» zańdarǵa engizildi.
«Halyqtyń kóshi-qony týraly» zańǵa qonys aýdarýshylardy qabyldaýdyń óńirlik kvotasyna qonys aýdarýshylardyń otbasylaryn ǵana emes, jekelegen, onyń ishinde nekede turmaǵan kóship kelýshilerdi de memlekettik qoldaý sharalaryna qosýǵa baǵyttalǵan túzetýler engizildi. Sondaı-aq etnıkalyq qazaqtarǵa oralman mártebesin úsh aıdan kóp bolmaıtyn merzimge uzartý týraly bir márte ótinish berýge quqyq beretin ózgerister engizildi.
«Halyqtyń kóshi-qony týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy ishki ister organdary týraly» zańdarǵa Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń kóshi-qon salasyndaǵy memlekettik saıasat qalyptastyrý jónindegi ókilettikterin Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine jáne kóshi-qon salasyndaǵy mekemearalyq úılestirý men memlekettik saıasatty iske asyrý jónindegi mindetterin Ishki ister mınıstrligine berý jónindegi túzetýler engizildi.
«Halyqty jumyspen qamtý týraly» zańǵa engiziletin ózgerister:
Eńbek naryǵynyń biryńǵaı aqparat bazasyn qamtıtyn elektrondyq aqparat resýrsy retinde «Eńbek bırjasy» memlekettik ınternet resýrsyn qurýdy;
«Halyqty jumyspen qamtý salasyndaǵy aýtsorsıng qyzmeti» uǵymyn engizýdi;
Halyqty jumyspen qamtý salasyndaǵy ýákiletti organǵa aýtsorsıng qyzmetin uıymdastyrý jáne qarjylandyrý tártibin; halyqty jumyspen qamtý salasyndaǵy aýtsorsıng qyzmetin kórsetýge qatysýǵa talaptanatyn jumyspen qamtý salasyndaǵy jeke agenttikterge qoıylatyn biliktilik talaptaryn; halyqty jumyspen qamtý salasyndaǵy bıýdjet qarjysy esebinen kórsetiletin qyzmetterge arnalǵan tarıfterdi qalyptastyrý ádistemesi men tarıfter deńgeıiniń shegin ázirleý jáne bekitý jónindegi quzyret berýdi;
Jergilikti atqarýshy organdarǵa halyqty jumyspen qamtý ortalyqtarynyń qyzmetin baqylaý mindetterin berýdi;
Halyqty jumyspen qamtý ortalyqtaryna halyqty jumyspen qamtý jónindegi jeke ortalyqtarymen halyqty jumyspen qamtý salasynda kórsetiletin qyzmetterdiń aýtsorsıngi týraly shart jasasý quqyqtaryn, sondaı-aq kórsetiletin qyzmetterdiń aýtsorsıngi týraly sharttyń iske asyrý barysyna monıtorıng jaaý jáne baqylaý mindetin berýdi kózdeıdi.
Sondaı-aq jumyssyzdardy tirkeý rásimderi ońaılatylǵan, stýdentter men joǵary synyp oqýshylary úshin jazǵy demalys kezeńinde ǵana emes, sabaqtan bos kezde de jáne basqa da ýaqyttarda da qoǵamdyq jumystarǵa qatysý múmkindigi keńeıtildi.
Zań jobasyn qoldap sóz alǵan senator Murat Baqtııaruly jumyspen qamtý jáne kóshi-qon salasyndaǵy birqatar ózekti máselelerdi atap kórsetti. Ol áleýmettik qorǵaý organdarynda tirkelmegen ózin-ózi qamtamasyz etip otyrǵandardyń deńgeıi joǵary ekenin atap ótti. Depýtattyń pikirinshe, eger tirkelmegen, ózin-ózi qamtamasyz etip otyrǵandardy esepteıtin bolsaq, onda jumyssyzdyq deńgeıi 4,9 emes 17,7 paıyz bolyp shyǵady. Senatordy jumyspen qamtý organdary qarjylandyrǵan kýrstardy bitirgen azamattardyń jumysqa ornalasý deńgeıiniń tómendigi de alańdatyp otyr. 2017 jyly oqyp shyqqan 70 myń adamnyń 30 myńnan astamy jumysqa ornalaspaǵan. Joǵary oqý oryndaryn bitirgen túlekter týraly aıtatyn bolsaq, 100 myń stýdenttiń tek jartysyna jýyǵy ǵana mamandyǵy boıynsha jumyspen qamtylǵan. Senator azamattardy ońtústik óńirlerden elimizdiń soltústigine qonys aýdarý jónindegi baǵdarlamanyń da tıimsiz júzege asyp jatqany týraly aıtty. О́tken jyly osy baǵdarlamaǵa bólingen qarjyǵa (710 mıllıon teńge) nebári 288 otbasy qonys aýdarǵan.
Senator Dúısenǵazy Mýsın Shyǵys Qazaqstan oblysynda bolǵan sý tasqynyna baılanysty sóz alyp, týyndaǵan tótenshe jaǵdaıǵa áriptesteriniń nazaryn aýdardy. Ol zardap shekken jandarǵa kómek retinde bir kúndik eńbekaqysyn aýdarý týraly usynys aıtty. Senatorlar D.Mýsınniń usynysyn biraýyzdan qoldady.
Otyrys barysynda senatorlardyń depýtattyq saýaldary jarııa etildi. Depýtat Rysqalı Ábdikerov «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy aıasynda mamandar tizimin kóbeıtý jáne qarjylandyrýdy ulǵaıtý týraly; Talǵat Musabaev ǵarysh salasynda qalyptasqan ózekti máseleler týraly; Ábdáli Nuralıev Jambyl oblysyndaǵy Talas ózenindegi sý tazalaý qurylystary týraly; Álı Bektaev ulttyq telekommýnıkasııa operatory «Qazaqtelekom» aksıonerlik qoǵamynyń Kcell kompanııasynyń aksııalaryn satyp alýyna qatysty saýal joldady.
