Altynaı Asylmuratova: Balet – qarshadaıymnan qanyma sińgen óner

Pań ónerdiń padıshasyndaı arý Altynaıdy alystan aıalap, asqaqtaǵan abyroı-bedeline syrttaı súısingenimizben, jaqynyraq tanysyp, tildesýdiń sáti túspeı-aq qoıǵan.

Ashyq aspan astyndaǵy mýzeıdeı ár tasynda tarıh tańbalanǵan Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy ataqty Marııa teatrynyń prıma balerınasy atanyp qana qoımaı, Anna Pavlova, Galına Ýlanova sııaqty attary ańyzǵa aınalǵan sahna sańlaqtary túlep ushqan A.Vaganova atyndaǵy Orys balet akademııasynyń kórkemdik jetekshisi retinde kóp is tyndyrǵan qandasymyz, Reseıdiń halyq ártisi, RF Memlekettik syılyǵynyń laýreaty Altynaı Asylmuratova aıdynyna qaıta qonǵan aqqýdaı atamekenine oralǵany málim. Búginde ol el mádenıetiniń eńseli ordasy ispetti «Astana Opera» teatrynyń balet trýppasyna basshylyq jasaıdy. Asqan talantymen aıdaı álemge tanylǵan qazaqtyń qadirli qyzyn Elbasynyń ózi elep-eskerip, eki ret Aqordada qabyldady. Qazaqstan óneriniń ósip-órkendeýine qomaqty úles qosatynyna sengendikten elorda tórinde esik ashqan Qazaq ulttyq horeografııa akademııasynyń rektory etip taǵaıyndady.

Biz taıaýda eki tizgindi erkin ustap, erekshe qulshynyspen eńbek etip jatqan erek tulǵamen júzdesip, emen-jarqyn suhbat qurǵan edik.

– Altynaı Ábdýahımqyzy, tarıhı otanyńyzǵa taban tire­geli de biraz boldy. Kóńil kú­ıińiz qalaı, alǵan áserlerińiz she?

– Týǵan jerine týyn tik­ken jannyń jaınań qaǵyp júr­­­meske qaqysy joq. О́zimdi óte jaqsy sezinemin. Astananyń aýma­ly-tókpeli aýa raıyna da úırenip qalǵandaımyn. Alǵa­shynda arqyraǵan aıazy men aq­tútek boranyn kórip azdap abyrjyǵanym ras. Ulyqtaýǵa laıyq ultymyzdyń ulaǵatty qasıetterimen qaıta qaýyshyp jatqanyma qýanyshtymyn. Mun­daǵy mamyrajaı ahýal,­ aına­lamdaǵy adamdardyń aqjar­qyn minezi unaıdy. Basqa jaq­tardaǵydaı birin-biri basa-kók­teý kórinisteri baıqalmaıdy. Kisi­likteri kirshiksiz, peıilderi keń. Osynyń bári – halqymyzdyń rýhy bıiktiginiń, tamyry tereń­diginiń, san yqylymdyq salt-dástúrin saqtaı bilgendiginiń ar­qasy. Teginde qaıyrymdylyq, meıirimdilik jaılaǵan jerge ja­man­dyq jolamaıdy.

Ásirese otbasylyq qun­­dy­lyq­tar­dyń áspetteletindigine tán­­timin. Demografııalyq dúm­pý deńgeıi joǵary eken. Daǵ­darys dendep, damý tejelgen toq­sanynshy jyldary Reseıde júkti áıelderdi kóshede sırek kóretinbiz. Sizderde bári bas­­­qasha. Súıkimdi sábılerin aı­­nalyp-tolǵanǵan erli-za­ıyp­tylardy erteli-kesh jıi kez­des­tiresiz.

Sózdiń shyny kerek, Sankt-Peterbýrgte týyp-ósken qyzym As­tanaǵa baýyr basa qoıar ma eken dep eptep qobaljyǵan edim. Obaly neshik, Anastasııa jańa ortaǵa tez-aq beıimdeldi.

– Já, jıenniń jaıy belgili boldy. Qansha aıtqanmen, na­ǵashy jurty emes pe, jatsyna qoımas. Al endi kúıeýińiz qaıt­ti?

– Ol da «bótendigin» bildirgen joq. Bizdiń teatrda repetıtor. Jastarǵa bıdiń qyr-syryn úı­retedi. Aty-jóni – Konstantın Zaklınskıı. Reseıdiń eńbek sińirgen ártisi. Jaqsy jar, súıik­ti áke. Onyń qoldaýy bolmasa, men osyndaı dárejege jetpes edim.

– Kim bolsa da irgeli iske ki­ri­ser aldynda belgili bir jos­­par­lar qurady. Endeshe aı­ty­ńyzshy, oıǵa alǵan maq­sa­tyńyz oryndaldy ma?

– Árıne men munda quralaqan kelgenim joq. Balettiń uńǵyl-shuńǵylyn bir kisideı bilemin. Kádege jaratar kásibı tájirıbem bar. Júzege asyrmaq josparym jetkilikti. Solardyń eń bas­ty­­sy – balet áleminiń keıingi eki ǵasyrdaǵy ilip alar injý-mar­­jan­daryn iriktep, kókiregi oıaý kórermenniń oljasyna aınal­dyrý. Klassıka, neoklassıka deısiz be, bárin. Álemniń áıgili horeograftaryn shaqyryp, súbe­li spektaklder qoısaq, tasymyz­dyń órge domalaǵany emeı nemene?! Biraq bul tym qymbatqa tú­setin lázzat.

Osy oıymdy alǵash teatr basshylaryna aıtqanymda kóńildi eptegen kúdik kúptegen. О́ıtkeni kez kelgen máseleniń sheshilýi qashanda qarjyǵa kelip tireletini ámbege aıan. Onyń ústine «anaý joq, mynaý jetispeıdiniń» zamany...

Áıteýir ázirge aıymyz ońynan týyp tur. Birsypyra jobanyń basy qaıyryldy. Dúnıejúzilik deńgeıdegi dúldúl shyǵarmalar repertýarymyzdan oıyp oryn alýda. Aldymen Mınkýstyń «Baıa­derkasyn» qoıdyq. Sahna sáni­men ıtalııalyq ssenografııa sú­leıleri aınalysty. «Oskar» syı­lyǵynyń laýreaty, kostıýmder jónindegi sýretshi Franka Skýarchapıno úzdik kıim úlgilerin usyndy. Odan soń osy úrdispen «Parıj Táńiranasynyń soboryn», «Manondy» sahnaladyq. Bulardyń premerasyna kezinde osy dúnıelerdi qoıǵan áıgili Ken­net Makmıllannyń jesiri Debora hanym qatysty. Ol osynaý orny bólek týyndylardy qoıýǵa nıet tanytýshylardyń bárine birdeı ruqsatyn bere bermeıdi. Al biz­diń jumysymyzǵa aǵynan jarylyp, alǵysyn jaýdyrdy. Tipti «Men dál mundaı keremet kór­kemdikti eshqaıdan kórmedim» dep tóbemizdi kókke jetkizgenin qaı­tersiz. Odan artyq qandaı baǵa kerek.

Aldaǵy ýaqytta alqalaǵan áleý­met­ke «Jızel» men «Kor­sardy» usynbaqpyz. Qazir soǵan qyzý daıyndyq ústindemiz. Ile-shala nemis mamanynyń jetek­shiligimen zamanaýı horeografııa keshin ótkizýdiń ázirligine kirisemiz. Ulttyq naqyshtaǵy balet jasaýǵa talap qylmaqpyz. Qa­sıetti qazaq topyraǵynda kó­rer­men kóńilin kónshiter mýzyka jazatyn kompozıtor jetkilikti ekendigine kúmánim joq. Rejıs­serler de tabylatynyna se­nim­dimin. Ártúrli stıldegi balet­terdi meńgerýge meılinshe den qoımaqpyz. Nátıjesin ýaqyt kórsetedi.

– Tfá, tfá, til-kózimiz tas­qa. Shańyraq kótergenine kóp ýaqyt bolmaǵanymen, «Astana Opera» jalpaq jahanǵa tanylyp úlgergenine tańdanbasqa sharamyz joq.

– Bul rette qazaqstandyq ónersúıer qaýymnan súıin­shi surar­lyq jaǵymdy jańalyq­tarymyz az emes. Jalpy, bizdiń mindetimiz tól mádenıetimizdi tórge súıreý ǵoı. Endeshe me­reı­li mıssııamyzdy mejeli je­­rine jetkizýden nege aıana­ıyq. Barymyzdy salyp baqtyq. Tógilgen terdiń tóleýi qaıtty. Sheteldik gastrolderge shy­ǵyp, repertýarymyzdaǵy súbe­li shyǵarmalardy talǵamy bıik­­ jurtshylyqqa tartý ettik. Byl­tyr Qytaı, Italııa, Oman­daǵy saparlarymyz sátti aıaqtal­dy.­ Talaı shedevrdi tamashalap,­ tań­daı taqyldatqan taqýa kórer­menniń joǵary baǵasyn aldyq. Maqtaý estigendi kim jek kórsin. Kádimgideı qanattanyp qaıttyq. О́z qazanymyzda qaınaı bermeı, ózgelerdiń tezine de túsip turǵan jón. Onsyz óremiz ósip, órisimiz keńeımeıdi.

Jekelegen ártisterimiz de daryn, qabiletimen daralanyp ta­lanttardy jazbaı tanıtyn bilikti balet mamandarynyń ys­tyq yqylasyna bólendi. Máse­len, bıyl bolashaǵynan úl­ken úmit kúttiretin jetekshi solıs­terimiz Baqtııar Adamjan men Má­dına Baspaeva Máskeýdegi kil juldyzdar jınalatyn Kreml­ galasyna shaqyryldy. Al­­­­­ǵash­­qy aıaq alysynan-aq «bo­lar balanyń» bolmysyn baı­qatqan Baqtııarymyz kúni keshe ǵana Sankt-Peterbýrgte top jaryp, mártebeli «Dance open balet» syılyǵynyń laýreaty bolyp oraldy. Sondaı-aq Serik Naqysbekov Permdegi «Arabesk-2018» baıqaýynyń jeńim­pazdary qatarynan kórindi.

Ártisterimizdiń árbir je­tis­­ti­gi mereıimizdi ósirip, már­­­­te­be­mizdi kóteredi. Olar ar­qy­ly jan-jaqqa «Astana Ope­ra»­ teatrynyń jaqsy aty ja­ıy­lady. Mańdaıymyzǵa bas­qan maqtanyshtarymyzdyń halyq­aralyq arenada moıyndalýy abyroıymyzdy asqaqtatady. Qyz-jigitterimiz shaqyrǵan jerlerge barsyn, baqtaryn synap baıqasyn. Tek mundaǵy negizgi jumysyna zııany tımese bolǵany.

– Teatr synshylarynyń óz­­de­rińiz týraly jazǵandaryn oqyp, aıtqan oı-pikirlerine qu­laq asasyz ba?

– Qalaı túsinseńiz de erkińiz bil­sin. Ádette belgili bir premeradan keıin buqaralyq aq­parat quraldarynda jarııalanatyn resenzııalardy oqýǵa áýestigim shamaly. Oryndy syn-eskert­pelerdi árıne oıda ustaımyn. Odan tıisti qorytyndy shyǵarýǵa tyrysamyn. Bile bilsek, eń ádil synshy – kórermen. О́ıtkeni olardyń yqylasyn satyp ala­ almaısyń. Kórsetkenińdi unatqan-unatpaǵany júzderinde tura­dy.

– Jón. Endi ózińiz basqara­tyn jańa oqý ordasynyń jaı-japsaryna toqtalsańyz. Bir jaǵynan – teatr, bir jaǵynan – akademııa. Ekige jarylyp, esińiz shyǵyp júrgen joq pa?

– Qalaı bolǵanda da artylǵan senimdi aqtaýǵa tıispin. Balet maǵan qarshadaıymnan tártipke baǵynýǵa, jaýapkershilikti sezi­nýge úıretti. Bir isti bastasam, aıa­ǵyna jetkizbeı janym jaı tap­paıdy. Keıde táýlikte 24 sa­ǵat qana baryna ókinemin. О́zi­ńiz aıtqandaı, amalsyz ekige ja­ryl­ǵanda keıde ýaqyt qurǵyr jetpeı jatady. Degenmen de boıymdaǵy qajyr-qaıratymdy ıgi ıdeıalardy júzege asyrý úshin tıimdi jumsaýǵa tyrysamyn. Jas akademııamyz aıaǵyn apyl-tapyl basyp, áıdik óner álemine bettep barady. Sharýa shash etekten. Bizdiń akademııa – Ortalyq Azııadaǵy balet kadrlaryn daıarlaıtyn jalǵyz joǵary oqý orny. Syrtymyzdan qyzyǵa qaraýshylar kóp. Shákirtterimizge dos súıinip, dushpan kúıinerdeı keremet jaǵdaı jasalǵan. Bul úshin Prezıdentimizge alǵysymyz sheksiz. Sóz reti kelip turǵanda aıta keteıin, Qazaqstanda halyq­tyń ál-aýqatyn arttyrý, rýhanı jańǵyrý, baqýatty tirlik keshý baǵytyndaǵy Nursultan Ábish­ulynyń eńbegi ushan-teńiz. Ási­rese mádenıettiń órkenıet talaptaryna saı damýyna dańǵyl jol ashylǵan. Olaı bolsa, ondaı qamqorlyqty baǵalaı bilgenimiz durys. Biz Astananyń 20 jyldy­ǵyna baılanysty sharalar legin bas­tap jiberdik. Kásibı balet mek­tep­teri arasynda festıval uıymdastyrmaqshymyz. Oǵan jan-jaqtan tanymal tarlan­dardy tartpaqpyz. Solar­dyń qatysýymen sheberlik sabaq­taryn ótkizsek balalarǵa úlgi-ónege bolary daýsyz. Qadirli qo­naqtar da elimizdiń eńsesi qalaı kóterilgenin kórsin.
Eń súısinerligi sol, aka­de­mııa­myzǵa kelýshiler tańdanys­tan tamsanyp, bastaryn shaı­qaıdy. Sondaı sátterde keýde­mizdi maqtanysh kerneıdi. Aı­nal­dyrǵan eki jyl ishinde óren­derimiz Beıjińge, Ýfaǵa, Bakýge baryp, ónerlerin kórsetip qaıt­ty.

Endi ǵana egilgen aǵash ertegi­lerdegideı edel-jedel jemis beretindeı jaǵdaıǵa jetkizetin sıqyrly taıaqsha joq. Eńbektiń ón­begin kórmekke ýaqyt kerek. Buıyrsa, ol kúnderge de je­ter­miz. Qazaqstan baleti álemdik rynoktan laıyqty ornyn alý úshin qoldan kelgendi jasaýǵa um­tylyp jatyrmyz. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qol­­da­ýy­­­men bes qurlyqtyń be­del­di pedagogterin aldyrtamyz. Taıaý­da Reseıden Ýlıana Lo­pat­kına, Irek Muhamedov syndy sańlaqtar kelip, oqýshy­larmen kezdespek.

– Áneýbir kezde áńgimeles­kenimizde, kindik qanyńyz tam­ǵan Almatyny armansyz aralaǵyńyz keletinin aıtqa­nyńyz esimde qalyp qoıypty.

– Arada jyldar aınalǵanda asqar Alataýmen amandasýdyń sáti tústi-aý aqyry. Kópten jolym túspeı saǵynyp júrýshi edim. Alǵan áserimdi aıtyp jet­kize almaspyn. Almaty tipten ajarlana túsipti. Sáýletti qury­lys­tar sán-saltanaty janar arbaıdy. Ǵajap! Aspanǵa moıyn sozǵan záýlim ǵımarattardyń arasynan ózimniń eki qabatty eski úıimdi izdedim. Alyp-ushyp Tólebaev pen Kırov kósheleriniń qıylysyna jettim. Qudaı-aý, quıtaqandaı ǵana bolyp úıimiz ornynda tur eken! Buzylmapty. Kózimnen jas shyǵyp ketti. Bala kezimizde asyr salyp oınaǵan ashyq alańqaı múldem tarylyp ketipti. О́neboıymdy ózgeshe sezim bılep, ótken-ketken esime tústi.

Al áke-sheshemniń izi qalǵan Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatryna kúrdeli jóndeý ju­mys­tary júrgizilipti. Soǵan qara­mastan ózime kishkentaı kezimnen tanys bólmelerdi qınalmaı taptym. Teatr irgesindegi gúl­zar­lar­d­a úı-ishimizben únemi qy­dyratynbyz. Joldyń qarsy betin­degi «Almaty» qonaqúıi de kózime ottaı basyldy.

Bilesiz be, men ózimdi ba­qyt­ty­myn dep esepteımin. Otbasy­myz tatý-tátti tirlik keshti. Ata-anam meni alaqandaryna sa­­­­­­­lyp aıalap ósirdi. Ákem Áb­dýahım Lenıngradtaǵy horeo­grafııa ýchılıshesin bitirgen, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi bolatyn. 1958 jyly Más­keýde ótken Qazaqstan mádenıe­tiniń onkúndigine qatysyp, «Ha­lyq­tar dostyǵy» ordenimen marapattalǵan. Qolynan kitap túspeıtin. Bilmeıtini kemde-kem. Kez kelgen taqyrypta keńinen kósilip sóıleıtin. Oryssha óleń jazatyn. Men ony mekteptegi synyptastaryma oqyp beretinmin. Al anam Galına Nıkolaevna Ne­va jaǵalaýynyń qyzy. Naǵa­shy atam Nıkolaı Sıdorov ta balet mamany bolatyn. Taǵdyrdyń buralań joldarymen talaı jer­diń dámin tatyp, aqyry Al­matyǵa turaqtaǵan. Jalǵyz qyzynyń qamyn jep, janynan eki eli qalmapty. Bala jasynan baletpen «aýyrypty». Alaıda ata-anasy uldarynyń ushyp-qonyp bılep júrgenin qa­lamapty. Olardyń oıynsha, bul erkektiń aınalysatyn kásibi emes. Sodan taýy shaǵyl­sa da talaby qaıtpaǵan órshil óren Peterbýrgtegi úıinen qa­shyp, armanyna aparar joldy Más­keýden izdeıdi. Aqyry ańsa­ǵan maqsatyna jetip tynady. Qazaqstan mádenıetiniń órkendeýine ájeptáýir eńbek sińirdi. Dastarqan basyndaǵy áńgimelerde ylǵı balet jaıly, Semenova men Ýlanova jáne basqa jaısańdar jaıynda she­jire shertetin.

– Kózkórgenderdiń bári áke­­ńizdiń jigittiń sultany, she­she­ńizdiń áıel bitkenniń áde­misi bolǵanyn aıtyp, aýyzda­ry­nyń sýy qurıdy...

– Iá, ekeýi tym jarasymdy jup edi. О́nerdiń egiz órimindeı sahnada qatar samǵady. Átteń, jalǵannyń jaryǵymen erterek qoshtasty. Jazmysh solaı bolǵan soń, sharań qaısy?!.

Qos ǵashyqtyń otaý qurýyn áýelide ájem qup kórmepti. Men ol kisini túsinemin. Qanattyǵa qaqtyr­maı, tumsyqtyǵa shoqtyr­maı ósirgen uly kúıeýimen ajy­rasq­an, onyń ústine bir bala­sy bar orystyń kelinshegine úılen­geli jatsa qaıdan jaqtyrtsyn. Qabaǵynan qar jaýyp, túsin bermeı túksıip, qatty qapalanypty. Tek men týǵanda ádeıilep per­zenthanaǵa baryp, nemeremdi áke­lińder dep álek salypty. So­­dan qyzyl shaqa meni ıiskep, qat­qan kóńiliniń kóńin jibitken kórinedi. Keıin til tabysyp ket­ti. Jaryqtyq, aýrýy ábden as­qynyp, jaqyn-jýyqtarymen ba­­quldasqanynda kelininiń basynan sıpap, baıaǵy minezi úshin keshirim surapty. Bıken «apashkam» bir aýyz oryssha bilmeıdi, men bolsam qazaqsha qaqpaımyn. Soǵan qaramastan ekeýimiz únsiz uǵynysatynbyz. Ajarly beınesi arada qansha ýaqyt ótse de áli kóz aldymda tur.

– О́zińizdiń asyldyń syny­ǵy, altynnyń úzdigi ekenińizdi bi­letin shyǵarsyz?

– Elden erterek ketip, ómi­rimniń basym bóligi Reseıde ót­­kendikten aǵaıynnan ajyrap qalǵanyma qamyǵamyn. Sondyqtan kóp nárseni bilińki­remeımin. Degenmen tegin jerdiń qyzy emestigimdi áldebir ishki túı­sikpen sezetinmin.

– Endeshe tyńdańyz, Sizdiń Jezqazǵan jaqtaǵy aǵaıyn-týys­taryńyzdan estip-bilgen­derimdi baıandap bereıin. Ata­me­kenińiz – Qaraǵandy obly­syndaǵy Aqtoǵaı óńiri. Arǵy atalaryńyzdan batyr da, baǵlan da, bı de shyq­qan. Babańyz Asyl­murat myńǵyrǵan baı bo­lypty. Keńestik kámpeskege ushy­rap, artynan qyzyl ókimet Qarqaralyda atyp tastapty. Al onyń nemere baýyry Nar­man­bet Ormanbetuly – Alashqa aty máshhúr aqyn. Orys otar­shyldyǵyna qarsy otty jyrlar jazǵan. Sirá, keıingi úrim-butaǵynan siz sekildi asa tanymal ónerpaz shyǵyp, Reseıdiń dańqyn dúrildetetinin boljaı almasa kerek. Al atańyz Ábil­bek dáýlesker dombyrashylar sapyn­da Qurmanǵazy atyndaǵy ult aspaptar orkes­trin­de oınaǵan. О́kinishke qaraı 1942 jyly soǵysta opat bolǵan.

– Solaı deńiz... Rahmet! Ja­syryp qaıteıin, jas kezimizde esh­teńeniń qadirin bilmedik. Al qazir altyn bastaýlarymdy ań­saımyn. Siz maǵan ata-tegimniń shejiresin taýyp berseńiz tamasha bolar edi.

– Hosh. Qanyna tartqan qa­ryn­­dastyń aq nıetinen aı­nal­dyq. Baıqaýymyzsha, eki ­jur­tyńyz da ónerge talasy bar áýletter eken. Endeshe ártis bol­­masqa amalyńyz qalmaǵan sııaqty ǵoı ózi.

– Kózimdi ashqannan kórgenim – teatr. Es bilgennen estigenim – balet jaıyndaǵy áńgimeler. Otbasymyzdyń dostary da – sol salanyń ókilderi. Tipti baletten basqa álem barynan beıhabar bolǵanmyn-aý, osy. Jalpy, balet – qarshadaıymnan qanyma sińgen óner.

Biraq úıdegiler balet úıir­me­sine barýymdy qoshtaı qoımady. Sirá, qyzyǵynan qıyndyǵy basym bıshilik taǵdyrdyń ózine tán erekshelikterin eskergendikten perishtege balaǵan perzentterin aldaǵy shyǵarmashylyq azaptarǵa qımaǵan tárizdi. Qolymnan jetektep aparyp mýzyka mektebiniń pıanıno klasyna kirgizip jiberse de, báribir baletke ańsarym aýa berdi.

Alǵan betimnen qaıtpaı­ty­nymdy ańdaǵan ata-anam ary-beri aqyldasyp meni Lenın­gradtaǵy horeografııa mektebine aparatyn bolyp sheshti. Tamyz aıynda artynyp-tartynyp aq túnder qalasynyń qaqpasyn qaqtyq. Kelsek qabyldaý emtı­han­dary bitipti. Sońynan bil­genimdeı mamam ádeıi solaı is­tepti. Amaldyń joqtyǵyn alǵa tartyp, Almatyǵa alyp qaıt­­paqshy bolǵan ǵoı. Qu­jat­tarymyzdy qushaqtap syrtqa qaraı bettegenimizde qarsy aldymyzdan jyly júzdi bir táteı jolyǵyp, jónimizdi surady. Máseleniń mánisin uqqan soń biz­di birden mektep dırektoryna ertip apardy. Arǵy jaǵy aıtsa nanǵysyz oqıǵa. Qysqasy, sol kúni oqýǵa qabyldandym. Baqytyma qaraı, pesheneme bale­rınalyq «tátti tamuq» buıy­ryp­ty.

– Horeografııa ýchılıshesin bitire sala S.Kırov atyndaǵy opera jáne balet teatryna qa­byl­dandyńyz. Ondaǵylar qa­laı qarsy aldy?

– Baǵym janyp, óńim tú­gil túsime kirmegen kıeli shańy­raq­tyń bosaǵasyn attaǵanymda baqyttan basym aınalǵandaı keremet kúı keshtim. Birinen biri ótetin Kolpakova, Komlevadaı korıfeılerdiń tuǵyrdan túspe­gen kezi. Sondaı-aq Tereho­va, Kýnakova, Chenchıkova, Mezen­sevalardyń dáýirlegen tusy. Solardaı myqty solıster tur­­ǵanda jetekshi partııalardan dámetý qulashyń jetpesti qushaq­taýǵa umtylǵanmen birdeı-tin. Kóptiń biri bolyp kordebalette júrgen jerimnen belgili pe­da­gog Olga Moıseevanyń na­­zaryna iliksem kerek, baýyryna tartyp, baýlı bastad­y. Jankeshti jattyǵýlardyń je­misi kóp kúttirmedi. Esimimdi el­ge tanytqan tuńǵysh rólim – «Aqqý kólindegi» Odetta men Odıllııa. Eń qyzyǵy men ony birinshi ret Parıj tórinde oınadym. Sáttilikti qoısańshy bul, trýppamyzdaǵy tisqaqqan ár­tis aıaq astynan aýyryp qalyp, ssenaǵa saryaýyz balapandaı meniń shyǵýyma týra kelgenin árkez eske alamyn. Tusaýymdy kesip, tuǵyrymdy bıiktetken Marıınkada qoıylǵan klassıka­lyq týyndylardaǵy basty beınelerdiń barlyǵyna jýyǵyn somdaǵanymdy maqtan tutamyn.

– Áriptesińiz Farýh Rýzı­ma­tov ekeýińiz keńestik balet­ bıshileri ishinen kelisim­shart boıynsha shetelge ba­ryp­ óner­ kórsetken alǵash­qy qar­ly­ǵash­tar ekendikte­rińiz­den ha­bar­­darmyz.

– Qaıta qurý tusynda qo­ǵam­dy tumshalaǵan «temir shy­myldyq» túrilgenin paıdalanyp, muhıt asqanymyz sol ýaqyt úshin shynymen aıdy aspanǵa bir-aq shyǵarǵandaı úlken jańalyq-tuǵyn. KSRO-dan «qashyp» ketken Mıhaıl Baryshnıkov basqaratyn Nıý-Iorktiń Eı-Bı-Tı trýppasyna qabyldanǵanymyzdy, Londonnyń Koroldik «Kovent-Garden» jáne Marseldegi Ro­lan Petı teatrlarynda ke­li­sim­­shart boıynsha jumys iste­genimdi mártebe sanaımyn. Ataq-dańqtary aspandaǵan Ro­lan Petı, Kennet Makmıllan, Morıs Bejar, Natalıa Maka­rova, Rýdolf Nýreevteı maı­tal­mandardyń aldyn kórip, tár­bıesin alǵanym búkil ómirime baǵyt silter temirqazyq bolǵany talas týdyrmaıdy.

– О́nerdegi, ómirdegi ustana­tyn qaǵıdańyzdy bilsek...

– Ony bir aýyz sózben túıin­deý qıyndaý. Asylynda, óner ataýlymen ińkár júrekpen, izgi nıetpen, kirshiksiz appaq ar-uıatpen aınalysqan abzal. Sebebi ol aqsha tabýdyń, mansap qýýdyń quraly emes. Onyń basty talaby – adaldyq. Sen ónerdi súıesiń be, álde ónerdegi ózińdi súıesiń be? Aldymen osyny aıqyndap alýyń kerek. Ekeýi eki túrli dú­nıe. О́nersúıer qaýymǵa rýhanı lázzat syılaýǵa mindettisiń. Únemi izdenis ústinde bolmasań, to­qyraýǵa túsesiń. Boldym-tol­dym degen kúni zeınetkerlik de­­malysqa ketkeniń jón. Men ózim­niń izbasarlaryma osy oıdy qaıtalaýdan eshqashan jalyqqan emespin.

Áńgimelesken 
Talǵat BATYRHAN,
«Egemen Qazaqstan»

Astana