Qoldaıtyn, qýattaıtyn usynys

Jazylǵan jaıdyń jańǵyryǵy

Álem aldynda ózindik bet-beınesi qalyptasqan abyroıly el bolyp tanylý jolynda jasaǵan naqty qadamdar men qabyldanǵan sheshimder kóńilde de, kúntizbede de óz ornyn taýyp jatyr. Sonyń bir kýási – Konstıtýsııa kúni, Astana kúni. Osy kúnder el sanasynda tek memlekettik mereke ǵana emes, memlekettigimizdi myqtaǵan, irgetasymyzdy nyqta­ǵan kúnder retinde de úlken qurmetpen atap ótiledi.

Gazetimizdiń 1 jeltoqsan kúngi sanynda Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Qanat Saýdabaevtyń «Dáýirge teń dara dáýren» atty maqalasy jaryq kórgen edi. Onda Táýelsiz eldiń 20 jyldyq shejiresi naqty derektermen órile otyryp, sol tarıhı sátterdiń basy-qasynda el bolashaǵyn aıqyndaıtyn sheshimderdi kóregendikpen qabyldap, qadamyn táı-táı basqan jas memleketti dańǵyl jolǵa bastaı bilgen Elbasy týraly, Qazaq eliniń Tuńǵysh Prezıdenti N.Nazarbaev týraly kókeıge tutarlyq kóptegen kórikti oılar aıtylǵan-tyn. Solardyń biri ári biregeıi búgingi shyqqan belesti erteńgi asýlardan anyq baıqaý úshin 1 jeltoqsandy – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti kúni dep ataıyq degen usynys bolatyn. Búgin sol oı-pikirge ún qosqan hattardy jarııalap otyrmyz.

_________________________

QOLDAITYN, QÝATTAITYN USYNYS

Budan jıyrma jyl buryn biz, qazaqstandyqtar alǵash ret Memleket basshysyn saılaýda Nursultan Ábishulyna bildirgen senimimizdiń jemisin kórip kelemiz. Bir qaraǵanda, jıyrma jyl tym az da, tym kóp te merzim emes. Biraq, táýelsizdiktiń tát­ti dámin tatqanymyzben, der­bes eldiń ekonomıkasyn ór­ken­detý, álemdik básekege qabi­letti sapaly ónimder shyǵarý­dyń sonshalyqty ońaı bolma­ǵa­nyn da bilemiz. Halqynyń senimine ıe bolǵan Nursultan Nazarbaev jańa dáýirdegi táýelsiz Qazaqstandy qalyptastyrýda ta­rıhı uly ister atqardy. El­diń keleshegi úshin eren eńbek si­ńirdi. Muny tek qazaqstan­dyq­tar ǵana emes, álem jurt­shylyǵy moıyndap otyr.

Muny nege aıtyp otyrmyn? Bıylǵy 1 jeltoqsanda Tuńǵysh Prezıdentimizdi saılaǵany­myz­ǵa 20 jyl toldy. Osyǵan oraı Memlekettik hatshy Qanat Saý­dabaevtyń «Egemen Qazaq­stan­da» «Dáýirge teń dara dáýren» maqalasy jarııalandy. Memlekettik hatshy bul maqalasynda elimizdiń ekonomıkalyq-saıası damý belesterin keńinen saraptaı kele Qazaqstan azamat­ta­ry­nan 1 jeltoqsandy jalpy­ult­tyq mereke – Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Kúni dep jarııalaý týraly usynystar túskenin aıtady. Bul respýblıka jurtshylyǵyn eleń etkizgeni daýsyz. Sebebi, biz dál sol 1991 jyly 1 jel­toqsanda tarıhı tańdaý ja­sa­ǵan edik. Endeshe bul kúndi Tuń­ǵysh Prezıdent kúni jalpyult­tyq mereke retinde ataýdyń ózindik mańyzy baryn eskerýimiz qajet. Bul aldymen jastar­dyń boıynda otanshyldyq, el­jandylyq qasıetterin qalyp­tastyrýǵa jol ashar edi.

Ekinshiden, táýelsiz el ta­rıhyn qalyptastyrýdyń bas­taýy 1991 jylǵy 1 jeltoq­san­nan tamyr tartqanyn umyt­paýy­­myz qajet. Mine, osy tur­ǵydan aıtqanda, Memlekettik hatshy usynysyn qoldaǵany­myz jón.

Qadyr JÚSIP, H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik ýnıversıteti janyndaǵy Z.Qabdolov atyndaǵy ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory, professor, fılologııa ǵylymdarynyń doktory.

 * * *

TARIHI KÚN TASADA QALMAÝY KEREK

Elimizdiń Memlekettik hat­shy­sy Qanat Saýdabaevtyń «Dá­ýirge teń dara dáýren» degen taqyryppen jarııalanǵan tolǵa­nysyn men bir demmen oqyp shyqtym. Sonaý 1991 jyldyń 1 jeltoqsanynda ót­ken alǵashqy búkilhalyqtyq saı­laýda qazaq­standyqtar ja­saǵan tańdaýdyń durystyǵyn oı eleginen ótki­zip, búgingi kún bıiginen sholý jasaǵan maqa­la­nyń taǵylymy men tálimi óte mol.

Tolǵaýdyń túıini de qısyn­dy. Mysaly, «1991 jyldyń 1 jeltoqsany árqashanda bizdiń tarıhymyzdyń Birinshi Kúni, Uly Kúni bolyp qala beredi, bar­lyq ýaqyttarda da Qazaq­stan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev esimimen tyǵyz baıla­nys­ta bolady. Qazaqstan azamat­tary­nyń 1 jeltoqsandy jal­pyulttyq mereke – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Pre­zıdenti Kúni dep jarııalaý tý­raly kóptegen ótinishteri oǵan naqty aıǵaq bolyp tabylady. Izgi nıetti otandastarymnyń júrekten shyqqan osynaý ádil tilekterine búkil jan-tánimmen qosylamyn jáne bul Kúnniń biz­diń halqymyzdyń búgingi jáne bolashaqtaǵy eń súıikti merekeleriniń birine aına­la­ry­na berik senemin», degen jol­dar­dy oqyǵan qazaqstan­dyq­tar­dyń: «Durys. Táýelsiz elimizdiń tarıhyna osylaı qaraýymyz kerek», – deıtini anyq.

AQSh memleketinde 22 aq­pan – Djordj Vashıngtonnyń týǵan kúni. Amerıkalyqtar, mine, osy kúndi «Prezıdent kúni» dep erekshe merekemen atap ótedi. Sondyqtan jańa Qazaq eli tarıhyndaǵy betburys kúni bolǵan 1 jeltoqsandy – Qazaq­stan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Kúni retinde tarıhı dataǵa aınaldyryp, jalpyult­tyq merekemen atap ótetin bol­saq, osy rýhanı qýanyshtan táý­elsiz elimizdiń patrıot ur­paq­tary utpasa, utylmasy anyq.

Batyrbek QULEKEEV, Baızaq aýdanynyń ákimi.

Jambyl oblysy.