Kásipkerlikke qoldaý kóp
Oblys ortalyǵyndaǵy Kórme kesheni qazirgi zamanǵy ozyq úlgimen salynǵan biregeı ǵımarat. Qazir munda «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy oblystyq fılıalynyń keńsesi ornalasqan. Aımaqtaǵy bıznes qaýymdastyqtyń basyn biriktirip otyrǵan Kásipkerler palatasynyń qyzmeti san salaly. Ásirese nıetti adamdardy kásipkerlikke baýlý jolyndaǵy quqyqtyq keńes berý men qujat rásimdeý jumystarynyń bir ortalyqtan ári tegin kórsetilýine aımaq turǵyndary dán rıza. Kásipkerlerdi qyzyqtyrǵan saýaldar men alańdatqan suraqtar boıynsha kórsetiletin qyzmet «bıznes ınkýbator» júıesine negizdelip júrgiziledi. Osy maqsatta zańger, esepshi, salyq mamany sııaqty bilikti keńesshilerdiń halyqpen jumys isteýine tolyq jaǵdaı jasalǵan. Jergilikti kásipkerlerdiń bas qosatyn shańyraǵyna aınalǵan bul ortalyq qazir Atameken Business Citý ataýyna ıe boldy.
Memleket basshysy osy Atameken Business Citý ortalyǵynyń jumysymen tanysyp, Kásipkerler palatasynyń atqaryp otyrǵan qyzmetiniń nátıjesine rızashylyq bildirdi. Kásipkerler palatasynyń dırektory Narıman Ábilshaıyqovtyń aıtýynsha, aımaqta 100 000 shaǵyn jáne orta bıznes nysandary jemisti jumys jasaýda.
– Kásipkerlikti qoldaýǵa baǵyttalǵan tapsyrmańyzdy oryndaý boıynsha tııanaqty jumys júrgizýdemiz. Byltyr bir ǵana «Bastaý» mektebinde 1 312 adam oqyp, kásipke beıimdeldi. Bul oqytý baǵdarlamasy bıyl da jalǵasyn taýyp, 19 aýdandy túgel qamtıtyn bolady. Qazirdiń ózinde 3 361 adam kásipkerlik álippesin úırenýge nıetti, – dedi Narıman Ábilshaıyqov.
Atameken Business Citý ortalyǵynyń jumysy jandanǵaly beri óńirdegi bıznestiń damýyna keń jol ashylǵan. Kásipkerliktiń órkendeýine kedergi bolatyn jaǵdaılardyń aldyn alý arqyly iskerlerdiń tabysy men jumysqa qulshynysy artyp, aımaq ekonomıkasynda jańa serpilis paıda boldy. Bıznesti sebepsiz tekserý men qoldan jasalatyn ákimshilik kedergilerge qatysty daýly isterdiń 70 paıyzdan astamy oń sheshimin taýyp otyr. Nátıjesinde kásibin alańsyz dóńgeletip, ónim óndirip otyrǵan kásipkerler qatary kóbeıdi.
О́ńirdegi iri bıznes qurylymyna aınalǵan, et óndirýshi «Meat Processing & Service» JShS quryltaıshysy, belgili kásipker Baqytjan Ábdirasylov Elbasymen kezdesýge arnaıy kelip, elimizdegi shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna memleket tarapynan kórsetilip otyrǵan qamqorlyqqa alǵysyn aıtty.
– Qurmetti Nursultan Ábishuly, Sizdiń 2016 jyly Iranǵa jasaǵan caparyńyzda, delegasııa quramynda bolyp edim. Sol joly biz ırandyq kásipkerlermen et eksporty jóninde kelisimshartqa qol jetizgen edik. Qazir sol ýaǵdalastyqty oryndap jatyrmyz. Oǵan múmkindigimiz jetedi. О́zim sharýashylyqqa et óndirýge baılanysty 2 mlrd teńgege jýyq ınvestısııa tarttym. Raıymbek aýdanynda 3 000 basqa arnalǵan mal bordaqylaý alańyn saldyq. Mal soıatyn ortalyq ta bar. Daıyn etti satatyn dúkender jelisin de ashtyq. Jumysymyz klaster júıesi boıynsha júredi. Qarasaı aýdanyn da etpen qamtyp otyrmyz. Memleket óndirgen ónimimizge sýbsıdııa tólep, shyqqan shyǵynymyzdy ótep berip otyr, – dedi kásipker.
Elbasynyń aımaqtaǵy agrarlyq salanyń damýyna qatysty qoıǵan suraqtaryna tııanaqty jaýap bergen oblys ákimi Amandyq Batalov óńirdegi aýyl sharýashylyǵynyń búgingi aıaq alysyna toqtaldy. Byltyr bul sala boıynsha jalpy óndirilgen ónim kólemi 647,6 mlrd teńgeni quraǵan. Bıylǵy boljam boıynsha ol 704,9 mlrd teńgege jetpek.
– Aýyl sharýashylyǵyna ınvestısııa quıýǵa yntaly taraptar qatary kóbeıip keledi. О́tken jyly salaǵa ınvestısııa tartý 42,7 mlrd teńgeni qurasa, bıyl 53,9 mlrd teńgege jetedi. Bul elimizdegi ınvestısııalyq qolaıly klımattyń qalyptasqanynyń arqasynda múmkin bolyp otyr, – dep málimdedi Amandyq Batalov.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev aralap kórgen kelesi nysan Saltanat saraıy boldy. Jaqynda ǵana qoldanysqa berilgen qos qabatty ǵımarat jergilikti bıýdjet esebinen salynǵan. Saraıda neke qııatyn arnaıy zal men konferensııa ótkizetin oryn bar. Sondaı-aq Prezıdentke Taldyqorǵan qalasyndaǵy qurylysy qyzý júrgizilip jatqan áleýmettik nysandar men jańa teatr ǵımaratynyń jobasy tanystyryldy. Bul nysandardyń birazy memleket pen jekemenshik áriptestigi aıasynda salynýda.
Aýdandar ekonomıkasyna aıryqsha nazar qajet
Jumys sapary aıasynda BAQ ókilderi úshin brıfıng ótkizgen Memleket basshysy óńirdi damytýdyń negizgi baǵyttary jáne saparynyń qorytyndylary boıynsha oblys basshylyǵyna berilgen tapsyrmalar jóninde aıtty.
– Meniń tapsyrmalarymnyń bári oblysta tolyq oryndalýda. Bul óńirdegi jumystardyń bastamasy jaqsy dep sanaımyn. Úsh jylda 3 mıllıon sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Tek byltyrdyń ózinde 35 mektep salyndy, – deıdi Elbasy.
Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdenti «Bes áleýmettik bastamanyń» óńirdegi iske asyrylý barysyna oń baǵa berip, oblystyń týrıstik áleýetin damytý qajettigi týraly aıtty.
– Jumys saparym barysynda Alakólge baryp, onyń týrıstik klasterimen tanystym. Barsha qazaqstandyqtarǵa bizde tamasha demalys orny bar ekenin aıtqym keledi. Bul jer osyǵan deıin ıgerilmegen bolatyn. Onyń ınfraqurylymy da, qonaqúıleri de bolmaǵan edi. Búginde bul óńirde bıznes ókilderi belsendi túrde jumys isteýde. Kóldiń jaǵasynda álemdik standarttarǵa saı keletin bes juldyzdy qonaqúı salyndy, – dedi Elbasy.
Nursultan Nazarbaev óńirdegi ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrýdyń qazirgi nátıjeleri men aldaǵy josparlary jóninde áńgimeledi.
Sondaı-aq Elbasy óńirdiń negizgi ekonomıkalyq kórsetkishteri oń qarqyn alyp otyrǵanyn atap ótip, oblystyń damý barysyna toqtaldy.
– Almaty oblysy, ásirese agrarlyq salada, bárine úlgi bolyp otyr. О́ńir ekonomıkasy 4,2 paıyzǵa ósti, bul elimizdegi ortasha kórsetkishten joǵary. Aýyl sharýashylyǵy men qurylys salalary órkendep, iske qosylǵan áleýmettik nysandar kóbeıip keledi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sonymen birge Qazaqstan Prezıdenti oblys basshylyǵy tarapynan erekshe nazar aýdarýdy qajet etetin mindetterge toqtaldy.
– Oblystyń búkil ekonomıkasy 3-4 aýdanda shoǵyrlanǵan. Onyń ózi tek ónerkásipti qamtıdy. Osy aýdandar óńir ekonomıkasynyń 70 paıyzyn qamtamasyz etip otyr. Basqa aýdandar baıaý damýda, osy máselege nazar aýdarý kerek, – dedi Elbasy.
Sonymen qatar Nursultan Nazarbaev osy óńirde mal sharýashylyǵy men aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý sektoryn damytý qajettigi jóninde aıtty.
Alakólde týrıstik klaster qanat jaıyp keledi
Elbasynyń Jetisý óńirine sapary Alakól aýdanynan bastalǵany belgili. Alakól jaǵasynda elimizdiń týrıstik áleýetin arttyrýǵa qatysty arnaıy jıyn ótkizgen Prezıdent óz sózinde «Alakól – Qazaqstannyń týrısteri kóptep keletin jer bolýy kerek. Dál eldiń ortasynda, Almatyǵa da, Qaraǵandy men Astanaǵa da jaqyn. Myna jaqtan Balqash pen Jezqazǵanǵa da jaqyn. Bul – shıpaly kól. Sýynyń emdik qasıeti bar. О́te qajetti jer. Qazaqstandyqtar osy jerge kelip demalýy kerek...» degen bolatyn. Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, Taldyqorǵandaǵy kezdesý barysynda da Elbasy jergilikti kásipkerlerdi Alakól aýmaǵyn damytýǵa shaqyrdy.
Alakólge asyqqan demalýshylar úshin barlyq jaǵdaı qarastyrylǵan. Buıyrsa, týrıster sany 1 mıllıon adamǵa jetpek. Kólge temir jolmen qatynas jolǵa qoıylǵan. Bıyldan bastap Alakóldegi demalys oryndaryna deıin poıyzben qatynaýǵa múmkindik bar. Elbasy osy saparynda aralap kórgenindeı, Aqshı aýylyndaǵy jańa temir jol vokzaly iske qosylmaqshy.
– Memleket «Almaty – Taldyqorǵan» baǵyty boıynsha tamasha jol salyp berdi. Bul Alakól arqyly Shyǵys Qazaqstanǵa aparatyn ótpeli jol bolady. Jol salýdyń arqasynda kóp jumys orny ashylady, – dedi Memleket basshysy.
Byltyrdan beri kólge tikeleı áýe qatynasy ashylyp, ushaqpen qatynaý qyzmeti iske qosylǵan edi. Alakólge Astana, Almaty jáne Taldyqorǵan qalalary arqyly tikeleı áýe reısterimen barýǵa bolady. Bılet baǵasy da qoljetimdi. Týrısterdiń qyzyǵýshylyǵyn arttyrý úshin bılet qunynyń birshama mólsherin oblystyq bıýdjet esebinen sýbsıdııalaý qarastyrylǵan. Bıyl áýe kóliginiń qyzmetin paıdalanýshylarǵa qolaıly jaǵdaı jasalyp, Úsharal baǵytyna Scat áýe kompanııasy qyzmet kórsete bastaıdy. Bul týraly jaqynda Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov Scat áýe kompanııasynyń basshylyǵymen júzdesýde talqylandy. Jaqynda Reseıdiń Novosibir qalasynan tikeleı áýe qatynas joly ashylady dep josparlanyp otyr.
Qazir Alakóldegi týrıstik klasterdi damytýǵa memleket tarapynan úlken jumystar jasalýda. Ásirese kól jaǵalaýyndaǵy ınfraqurylymdy damytý men Úsharal qalasyna deıingi joldardy kúrdeli jóndeýge qomaqty qarjy bólindi.
Jalpy, Almaty oblysy boıynsha keıingi 4 jylda týrıstik qyzmet kórsetý kólemi eki esege ósken. Tıisinshe, qazynaǵa túsken tabys ta eselenip keledi. Mysalǵa, byltyr bıýdjetke 8,3 mıllıard teńge kiris kirgen. Bıyl bul kórsetkishti 10 mıllıard teńgege deıin jetkizýge ynta bar.
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy
