Májilis Tóraǵasy maquldanǵan jańa zań jobasynyń qazaqstandyqtar úshin mańyzdylyǵyna toqtala otyryp, qujat Elbasynyń ekinshi áleýmettik bastamasyn júzege asyrýǵa septigin tıgizetinin, tómen jalaqy alatyn jumysshylardyń salyq júktemesin 10 esege azaıtýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti.
«Búgin biz áleýmettik mańyzy zor taǵy bir zań jobasyn maquldadyq. Eń bastysy – bul qujat tikeleı Elbasymyzdyń bes bastamasynda aıtylǵan ekinshi bastamany júzege asyrýǵa baǵyttalyp otyr. Osy ózgerister jalaqysy tómen azamattarymyzdyń tabysyn kóbeıtýge zor yqpal etetini sózsiz», dedi N.Nyǵmatýlın.
Qujatta qarastyrylǵan túzetýler Salyq kodeksi men salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly zańǵa engizilmek. Atap aıtqanda, eńbekaqysy aıyna aılyq eseptik kórsetkishtiń 25 eselengen mólsherinen aspaıtyn jumyskerlerge salynatyn salyq mólsherlemesi azaıady. Bul norma 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap qoldanysqa engiziledi. Osy bastamanyń nátıjesinde, eldegi jumysshylardyń keminde úshten ekisiniń, ıaǵnı eki mıllıonnan astam adamnyń jalaqysy kóbeıedi. Onyń ústine, jumys berýshilerge aýyrtpalyq salynbaıdy.
Zań jobasy aıasynda bala kezinen birinshi toptaǵy múgedekti kútip-baǵýdy júzege asyratyn adamǵa aı saıyn memlekettik járdemaqy tóleýdi engizý qarastyrylǵan.
Sondaı-aq depýtattar ataýly áleýmettik kómekti taǵaıyndaý jáne tóleý kezeńin naqtylaý, áleýmettik kelisimshartty uzartý jáne onyń erejelerin ózgertý talaptaryn jáne shartty aqshalaı kómekti alýshylar sanattaryn naqtylaý bóligine túzetý engizdi.
Zań jobasy boıynsha balalardy ońaltýdy erte qolǵa alýdyń mańyzdylyǵyn eskere otyryp, aýdan ortalyqtarynda múmkindikteri shekteýli balalardy psıhologııalyq, medısınalyq jáne pedagogıkalyq túzeý arqyly qoldaý kabınetterin ashý josparlanǵan.
Osy rette basqa adamnyń kómegine muqtaj birinshi toptaǵy múgedekti, ekinshi toptaǵy jalǵyzilikti múgedekti jáne jasyna baılanysty zeınetkerdi, sondaı-aq seksen jasqa tolǵan qart adamdy kútip-baǵý kezeńderin zeınetaqy júıesine qatysý ótiline qosý boıynsha qosymsha túzetýler engizdi.
Budan bólek, otyrysta depýtattar táýekeldik (venchýrlik) qarjylandyrý týraly zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady. Zań jobasy týraly Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek baıandama jasady.
Mınıstrdiń aıtýynsha, zań jobasynyń maqsaty – venchýrlyq qarjylandyrýdy damytý úshin quqyqtyq baza qurý jáne ınnovasııalyq qyzmetti memlekettik qoldaý júıesin damytý. Sonymen qatar venchýrlyq qyzmetti qoldaýdaǵy memlekettiń róli kúsheıtiledi. Investorlardyń, basqarýshy kompanııalardyń, venchýrlyq qorlardyń ózderiniń ókilettikterin jáne mindetterin júzege asyrýdaǵy qarym-qatynastaryn retteý úshin jańa sharttyq quraldar engiziledi.
Sondaı-aq túzetýler ındýstrııalyq-ınnovasııalyq qyzmetti qoldaý sharalaryn tolyqtyryp, venchýrlyq qorlarǵa memlekettik qarjylandyrýdyń jańa tetigine aınalmaq.
Indýstrııalyq-ınnovasııalyq ınfraqurylymnyń elementi retinde venchýrlyq qordyń anyqtamasy, damý ınstıtýttary jáne basqa da ulttyq kompanııalar arqyly venchýrlyq qorlar tarapynan teń qarjylandyrý múmkindigi, tıimdilikti baǵalaýǵa negizdelgen tásilderdi engizý máseleleri de qarastyrylǵan.
«Zań jobasyn qabyldaý arqyly jeke venchýrlyq kapıtal naryǵyn yntalandyrý, sıfrly jáne basqa da ınnovasııalyq sheshimderdi ázirleýshilerdiń óz ekojúıelerin damytý, naqty sektordyń ınnovasııalyq belsendiligin arttyrý, sheteldik ınvestısııalardy tartý, jańa jumys oryndaryn ashý, ıntellektýaldy resýrstar aǵynyn kóbeıtý sııaqty jumystardy atqaramyz», dedi vedomstvo basshysy.
Jalpy otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy talqyǵa tústi. Atalǵan másele boıynsha Ádilet mınıstri Marat Beketaev baıandama jasady.
Konstıtýsııalyq zań jobasynda máslıhattardyń depýtattaryn saılaýdyń proporsıonaldy júıesin engizý qarastyrylǵan. Aýdandyq mańyzy bar qalanyń, aýyldyń, aýyldyq okrýg ákimderiniń tikeleı saılaýyn engizý usynylady. Okrýgtik saılaý komıssııalary taratylady. Sonymen qatar zań jobasynyń jańalyqtardyń biri saılaýshylar tizimin sıfrlandyrý bolyp tabylady.
«Máslıhat depýtattaryn saılaý prosesin jetildirýge baılanysty aýdandyq saılaý komıssııalaryn joıý usynylady. Olardyń qyzmetteri men ókilettikteri aýmaqtyq saılaý komıssııalaryna beriledi. Olardyń eki múshesi ózderiniń ókilettikterin turaqty kásibı negizde júzege asyrady», dedi mınıstr.
Vedomstvo basshysy aýyldyq deńgeıdegi ákimderdi saılaý qalaı júrgiziletinin túsindirdi. Ákimdi jergilikti turǵyndar jasyryn daýys berý arqyly tórt jyl merzimge saılaıdy. Budan bólek, jeke tulǵalar týraly memlekettik derekter bazasyn ıntegrasııalaý arqyly saılaýshylardyń tizimderin qurastyrý tártibin qaıta qaraý usynylady.
Sonymen qatar Konstıtýsııalyq zańǵa ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý Bıýdjet kodeksine, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske, jergilikti ózin-ózi basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly zańdarǵa, saıası partııalarǵa jáne memlekettik qyzmetke qatysty ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi kózdeıdi.
Sonymen atalǵan zań jobasy depýtattar tarapynan maquldandy.
Májilis, sondaı-aq dinı qyzmet jáne dinı birlestikterge qatysty zańnamalyq túzetýlerdi, sondaı-aq «Qazaqstan Respýblıkasynyń Qaýipsizdik Keńesi týraly» zań jobalaryn túzetýlermen maquldady.
Búgingi kúni Palata tıisti komıtetterdiń usynysymen agroónerkásiptik keshendi retteý týraly zańnamalyq túzetýlerdi, sondaı-aq esirtki, psıhotroptyq zattar, sol tektester men prekýrsorlar aınalymyn baqylaýdy jalǵastyrýǵa qatysty jumysty odan ári júrgizetin boldy. Budan bólek, depýtattar Qazaqstan-Qyrǵyzstan memlekettik shekarasyn shegendeý týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn jumysqa aldy.
Otyrys sońynda birqatar depýtattar ortalyq memlekettik organdardyń basshylaryna saýaldar joldady.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
