Otandyq kınonyń onkúndigi

Elordadaǵy «Kerýen» saýda oıyn-saýyq ortalyǵy men Mınıstrlikter úıiniń konferens-zalynda qazaq kınosynyń el Táý­elsizdigi toıyna arnalǵan kórsetilimi ótýde. Jeltoqsannyń 6-sy kúni Ulttyq akademııalyq kitaphanada bir top óner sheberlerimen baspasóz máslıhaty uıymdastyrylyp, «Jas ulan» áskerı-patrıottyq serıaly men mektep jasyndaǵy balalar­ǵa arnap túsirilgen Qazaqstan tarıhy týraly kóp serııaly anımasııalyq fılmniń, sondaı-aq «Qazaq kınosynyń anto­lo­gııasy» DVD dıskileriniń tusaýkeseri ótti. Kópshilikke osy kesh­te «Báıterek» fılmin usynǵan onkúndik 15 jeltoqsanǵa deıin jalǵasady. BAQ ókilderimen bolǵan baspasóz máslı­ha­tyna Asanáli Áshimov, Nurjuman Yqtym­baev, Igor Vovnıanko syndy qazaq kıno­sy­nyń maıtalmandary, al keıingi tolqynnan Rústem Ábdirash, Gúlnára Dosmatova, Berik Aıtjanov, Ásel Saǵatova sııaqty tanymal ónerpazdar qatyssa, «Qazaqfılm» kınos­tý­dııasynyń prezıdenti Ermek Amanshaev qazaq kınosynyń qazirgi hal-jaǵdaıy men kórermen qoldaýyna ıe bolyp jatqan jekelegen keıbir fılmder týraly áńgimelep berdi. Sońǵy jyldary ásirese, ulttyq ónim­derdiń sapalyq deńgeıiniń edáýir óskeni baıqalady. Muny «Qazaqfılm» kınostý­dııa­syndaǵy materıaldyq-tehnıkalyq jab­dyq­tardyń jańǵyrtylýymen sabaqtastyr­ǵan prezıdent tabystyń taǵy bir sebebin álemdik deńgeıdegi sheteldik akterlermen ty­ǵyz baılanys ornatyla bastaýymen tú­sindirdi. Máselen, sonyń biri retinde «Jıde. Keshikken mahabbat» fılmin aıtyp ót­ken jón. Astana jurtshylyǵyna usynylǵan bul fılm fransýzdyń belgili akteri Jerar Depardeniń qatysýymen qyzǵylyqty. Jáne de munan basqa osyndaǵy basty keı­ipkerdiń birin somdaǵan Qazaqstannyń halyq ártisi Nurjuman Yqtymbaevtyń Anapadaǵy kı­nobáıgede «Eń úzdik er adam róli» no­mı­nasııasyna ıe bolýy fılmniń álemdik deń­geıdegi jeńisinen habar berip turǵandaı. On kún boıyna elorda jurtshylyǵyna usyny­latyn úzdik fılmder týraly oılar ortaǵa salyndy. Atap aıtar bolsaq, «Báıterek», «Serpin», «Jıde. Keshikken mahabbat», «Siz, kimsiz, Ka myrza?», «Qyzǵylt qoıan týraly ertegi», «Lıkvıdator», «Birjan sal», «Jer­uıyq», «A-ǵa» oralý», «Balalyq shaǵymnyń aspany» fılmderi eldik toıǵa arnalǵan naǵyz rýhanı shashý bolmaq. Ár kórsetilim aldynda kartınalardyń avtorlarymen, shy­ǵar­mashylyq toppen kezdesýlerdiń uıymdas­tyrylýy halyq pen óner arasyn jaqyn­das­tyrýdyń, otandyq kınodan góri sheteldik kı­no­týyndyǵa kóńilderi aýyp bara jatqan keıbir jastardyń betin tól dúnıege bu­rý­dyń bastaýy ispetti túıilýde. Qazaq kınosy­nyń bolashaq kórermenderdi tól týyndyǵa baýlý talpynysy qýantady. Bul rette bas­taýysh synyp oqýshylaryna arnalǵan «Qa­zaq eli» anımasııalyq fılmine qosa sońǵy úsh jylda túsirilgen «Kenje batyr», «Záı­tún-qarlyǵash», «Qoshqar men teke», «Mo­myn men qaraqshylar», «Saıǵaq», «Kim patsha bolady?», «Tazsha bala», «Altyn saqa» sekildi birtalaı anımasııalyq fılmderdiń «Qazaqstan», «Balapan», sondaı-aq aımaq­tyq telearnalar qoryn tolyqtyrýy eldiń mádenı ómirindegi aıtýly oqıǵa bolyp sana­lady. «Mádenı mura» baǵdarlamasy boıyn­sha 2009-2011 jyldary «Kóshpendilerdiń mýzykalyq murasy», «Tamǵaly» petroglıfteri», «Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi», «Ejelgi Túrkistan sáýlet eskertkishteri», «Baba-Ata» saraı-qamal kesheni», «Aqqoıly» meshit-medresesi» sııaqty tarıhı eskertkishter men qazaq halqynyń kórnekti tulǵalaryna arnalǵan 20-dan astam derekti týyndynyń dúnıege kelýiniń ózi ulttyq kıno óndirisiniń janrlyq serpilisin ańǵartady. Qarashash TOQSANBAI.