«Qarlyǵash» – búldirshinder mekeni

Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jylynda bıikke qanat samǵaǵan «Qarlyǵash» el basyna aýyrtpalyq túsken sonaý toqyraý jyldarynda naryqtyq ekonomıkanyń qı­yn­dyǵyn da tabandylyqpen jeńip shyqty. Qarjy tap­shy­lyǵynan sol kezeńde respýblıkadaǵy 8 myń ba­la­baqshadan 300-i qalsa, Almaty oblysy Jambyl aý­da­nyn­daǵy 145-shi balabaqshadan jumysyn jalǵastyr­ǵan úsheý­diń biri de osy «Qarlyǵash» edi. «Qarlyǵash» balabaqshasynyń meńgerýshisi Roza Sársembıeva táý­­elsizdiktiń alǵashqy jyldarynda «Soros-Qazaqstan» halyqaralyq qorynyń «Alǵashqy qadam» baı­­­­qaýynda júldeli oryndy jeńip alyp, respýblıkadaǵy qazaq bala­­­baqshalary arasynda jeńimpaz atanǵan tájirıbeli maman. Bul baı­­­qaýda halyqaralyq «Táı-táı» teh­nologııasy boıynsha onyń eńbegi úzdik baǵalanýymen qosa, sonaý Amerıkadan kelgen mamandar aýyl búldirshinderi ómirinen derekti fılm túsirip, álemge aıan etkendigi onyń esinen áli keter emes. «El bolamyn deseń, besigińdi túze» demekshi, ásirese mektepke deıingi bilim men tárbıeniń ózek­ti­ligin júregimen sezingen tárbıe­shi­niń pikirinshe, balaýsa ul men qyz­dyń boıyna ata-babalardyń asyl murasyn, salt-dástúrin, tárbıe-tá­limin sińirý eń basty qajettilik. О́negeli ujymnyń ozyq táji­rı­be­siniń sol bir jyldarda elimizdiń kóptegen balabaqshalary arasyn­da taratylyp, respýblıkalyq semınar ótkizý mártebesi shaǵyn ǵana «Shıen» aýylyndaǵy balalar mekemesine túsýi, mine, osyndaı eseli eńbektiń jemisi. Bir quptar­lyǵy, aýylda ótken semınarǵa óz­ge respýblıkalardan kelip qatys­­­qan tár­­bıeshiler balabaqshadaǵy ozyq tá­ji­rıbege tamsanyp qaıt­qandyǵy ke­zinde baspasóz betinde de jazyldy. Iá, 1996 jyl onyń ómirinde erekshe iz qaldyrǵan kezeń boldy. Sonaý toqsanynshy jyldary óz basyna ǵana emes, balabaqshadaǵy kózderi jaýdyraǵan búldirshinder, olardyń ata-analary tap bolǵan «qıyn túıinniń sheshimin qalaı ta­býǵa bolar eken» ishteı qınalyp júrgen kezeńde «Soros-Qazaq­­­stan» qory kómekke keldi. Halyqaralyq qordyń baǵdarlamasyn oqý-tárbıe júıesinde halyq pedagogıkasymen baılanystyra júrgizýdiń yqpaly mol boldy. Búginde ulyn uıaǵa, qyzdaryn qııaǵa qondyryp, nemere, shóbere súıip otyrǵan abzal ana úshin judyryqtaı júreginde máńgi saqtaıtyn erekshe bir qymbat, ári asyl sezim bar. Bireý sener, bireý senbes, biraq «bala janynyń baǵbany» atanǵan Roza óz tárbıelenýshilerin týǵan nemerelerinen kem kórmeıdi. Ata-babalarymyz san ǵasyr­lar armandaǵan táýelsizdikke qol jetkizgen memlekettiń bolashaǵy – jas urpaq. «Shıende» búldirshin­der bo­ıyna ulttyq salt-dástúrdi sińirip, olardy halyqtyq taǵylym nárinen sýsyndatyp, tanymdyq jumystar­dy júıeli túrde júrgizý óz nátı­jesin berýde. Balabaqsha túlekteri tárbıeshilerdi jaqsy úl­gerimimen, ónegeli tárbıesimen qýantýda. Má­selen, Janat Núsip­baeva, Elmıra Ákimbaeva, Raýshan Átikenova jáne Gúlnár Ibraımova sııaqty tárbıe­shiler ǵana emes, ata-analar da oqý-tárbıe jumy­sy­nyń mazmundy ári sapaly ótki­zilýi mekeme basshy­sy­nyń ómirlik tájirıbesine, kásibı biliktiligine tyǵyz baılanysty eken­digin de atap aıtady. О́mirdiń qyzyǵyn da, qıyn­dy­ǵyn da bastan keshken Roza Sár­sen­bıeva úshin eń bastysy – bir kezderi táı-táı basyp, osy bir jyly uıanyń tabaldyryǵyn atta­ǵan búl­­dirshinderdiń eseıgenin, olar­dyń azamat bolyp qalyp­tas­qa­nyn kó­­­rip, soǵan kýá bolý. Ba­la­baqsha tú­lekteriniń arada qanshama jyl ótse de sol bir jyly uıadaǵy qyzyqty sátterin, týǵan anala­ryn­daı má­pe­legen jandardyń meıirimin, júrek jylýyn qımas­tyq­pen eske túsirýi tárbıeshiler úshin úlken mártebe. О́ıtkeni, olar kemel eldiń keleshegin tárbıeleýdiń sara jolyna óz úlesterin qosyp jatqandyǵyn kóńilderine úlken medet tutady. – «Jaqsydan sharapat» degen sóz jáıdan-jáı aıtylmasa kerek. Jetpis bala tárbıelenetin, jıyr­maǵa jýyq mamany bar yntymaǵy jarasqan ujym úshin ótken 2010 jyl óte berekeli jyl boldy. Al­maty oblysynyń sol kezdegi ákimi Serik Úmbetovtiń tikeleı kóme­gi­men ǵımarat kúrdeli jóndeýden ótki­zildi. Qashanda kásibı biliktilik, óz isine degen janashyrlyq joǵary jetistikke, mol tabysqa jol asha­tyn­dyǵy sózsiz. Shaǵyn ǵana aýyl­daǵy balabaqshaǵa halyq pedago­gıkasyn engizýde bıik deń­geı­den kórinip, respýblıka kóle­min­de dá­rip­telgen tálimgerdiń tár­bıe­lik ma­ńyzy zor eńbekteri de birshama. Bul oraıda «Qazaqtyń ulttyq salt-dástúriniń saqtalýy, onyń bala­baq­shadaǵy tárbıelik máni», «Halyq pedagogıkasy – ba­la­baqshada», «Bó­­bek­terge – bazar­lyq», «Halyq ta­ǵy­lymy», «Ult­tyq tárbıeniń negizderi», «Ertegiler elinde», «Iman­dy­lyq sabaǵy – balabaqshada» jáne «Ba­labaqsha ómirim» atty eńbekteri res­­­pýb­lı­ka­lyq semınar-keńesterde is-táji­rı­be quraly retinde taratyldy. Qansha degenmen kóp balaly ana úshin sonaý bir jyldary ot­ba­sy tirshiligimen qosa, qıyndyǵy az emes jumysty júrgizý ońaıǵa soq­qan joq. «Qarlyǵashtyń» meń­ge­rýshisi Roza Sársembıevanyń aı­týynsha, «Elbasynyń halyqqa bı­ylǵy Joldaýyndaǵy «men aýyz­bir­shilikten aınymaıtyn aqjúrek jurtymnyń qýatty ultqa, shýaqty ulysqa aınalaryna kámil senemin» degen sózi, ásirese, ustazdarǵa úl­ken jaýapkershilik júkteıdi. Al, elimizdiń kelesheginiń kemel bolýy – jas urpaq tárbıesine táýeldi. Baqyt BALǴARINA. Almaty oblysy. ––––––––––––– Sýrette: Roza Malaıqyzy búldirshinder arasynda.