Sapaly bilim berý Qazaqstannyń ındýstrııalandyrylýynyń jáne ınnovasııalyq damýynyń negizine aınalýy tıis.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
ÝAQYTPEN ÚNDES ÝNIVERSITET
Táýelsizdiktiń sońǵy jyldary qurylǵan «Nazarbaev ýnıversıteti» qazirgi zaman talabyna saı jaraqtalǵan ǵylymı ınfraqurylymy bar birden bir joǵary oqý orny ekeni daýsyz. Jańa dáýirdegi bul ýnıversıtetke eń úzdik ulttyq jáne halyqaralyq zertteýler toptastyrylyp, olarǵa shyǵarmashylyq qyzmetti júzege asyrý úshin barlyq qajetti jaǵdaılar qarastyrylǵan. Ýnıversıtettiń strategııalyq maqsaty: birinshiden – ǵylym men tehnologııada tyń tendensııalardy qurýǵa jáne damytýǵa qabiletti kásibı mamandardyń jańa urpaǵyn qalyptastyrý, ekinshiden – bilimge negizdelgen ulttyq ekonomıkanyń turaqty jáne onyń jan-jaqty damýyna yqpal etetin bilim, ǵylym jáne óndiris ıntegrasııasynyń modelin qurý; úshinshiden – oqý baǵdarlamalaryn ınternasıonaldandyrý jáne álemdik joǵary oqý oryndarymen seriktestik qarym-qatynas arqyly álemdik bilim modelin qalyptastyrý; tórtinshiden – bilim alý úshin jaǵdaılardy qamtamasyz etetin qazirgi zamanǵa saı tehnologııalyq ınfraqurylymyn qurý, sondaı-aq álemdik ýnıversıtettermen jáne ǵylymı ortalyqtarmen birlesken ǵylymı zertteýlerdi ótkizý; besinshiden – áleýmettik professorlyq-oqytýshylardyń quramyn qurý jáne otandyq oqytýshylardyń múmkindikterin arttyrý; altynshydan – ýnıversıtettiń ulttyq jáne halyqaralyq bedelin qalyptastyrý bolyp tabylady. Sondaı-aq Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan bul ýnıversıtet keleshekte elimizdiń zııatkerlik elıtasyn qalyptastyrýdy da maqsat etip otyr. Qazir Nazarbaev ýnıversıteti álemniń 30 úzdik joǵary oqý oryndary qataryna kiretin ýnıversıtettermen yntymaqtastyq týraly kelisim sharttardy bekitken. Memleket basshysynyń sheshimimen ýnıversıtet ashylǵannan bergi eki jyldyń árqaısysynda 500 bilim berý granttary bólinip, tek sol boıynsha ǵana jastar bilim alyp jatyr. Ýnıversıtette 4 zertteý ortalyǵy jumys isteıdi. Olar: О́mir týraly ǵylymdar, Balama energetıka jáne halyqaralyq-pánaralyq, ınstrýmentaldyq, bilim berý saıasaty zertteýler ortalyqtary. Sondaı-aq, 6 mektep (fakýltet) bakalavrıat boıynsha – ınjenerııa, jaratylystaný, gýmanıtarlyq ǵylymdar mektebi, medısına mektebi, magıstratýra jáne RhD baǵdarlamasy boıynsha 2012 jyldan bastap memlekettik saıasat jáne bıznes mektebi jumys isteıtin bolady.«Egemen-aqparat».
DEREK PEN DÁIEK
Qazaqstan IýNESKO-nyń bilim berýdi damytý ındeksi boıynsha 4-shi oryndy ıelendi.***
Elimiz amerıkalyq «Newsweek» qoǵamdyq-saıası jýrnalynyń zertteýleri nátıjesinde bilim berý deńgeıi boıynsha eń úzdik 100 el reıtıngisinde14 orynda.***
51-shi halyqaralyq matematıkalyq olımpıadada qazaqstandyq oqýshylar 98 el órenderi arasynan 5 oryndy ıelendi.***
2010-2011 oqý jylynda oqýlyqtar satyp alýǵa 5 mlrd. 941 mln. teńge bólinip, bilim berý uıymdarynyń oqýshylary oqýlyqtarmen 94,3 %-ǵa qamtylǵan.***
Tehnıkalyq jáne kásibı bilim berýde 894 oqý orny jumys isteıdi. Bilim alýshylar sany – 603,8 myń adamdy qurap, 185 mamandyq boıynsha kadrlar daıarlaý júzege asyrylady.***
Halyqaralyq uıymdarmen áriptestik qatynastar aıasynda ındýstrııa qajettilikterine sáıkes 39 mamandyq boıynsha modýldik baǵdarlamalar jasaldy. 107 adam sheteldik ortalyqtarda biliktilikterin arttyrdy. Kásiptik lıseıge 56 shetel oqytýshylary shaqyryldy. Qazir elimizde 6960 mektepke deıingi uıym bolsa, onyń 2483-i balabaqsha, 4477-si shaǵyn ortalyqtar eken. Onda 480 myń bala tárbıelenýde.***
Táýelsizdik jyldary ishinde Otanymyzda 780 mektep paıdalanýǵa berilip, 4 aýysymmen sabaq berý múlde toqtap, 3 aýysymdy mektepter 76 birlikke qysqarǵan. «100 mektep» jobasy boıynsha 104 mektep salynyp, paıdalanýǵa berilgen.***
Elimiz boıynsha 4,5 mıllıon adam bilim alýda. Olarǵa 414,5 myń pedagog dáris oqyp, tárbıe berýde.***
Bıylǵy 1 shildeden bastap muǵalimderdiń eńbekaqysy 30 paıyzǵa ósse, 1 qyrkúıekten joǵary kategorııalary bar muǵalimder biliktiligi úshin laýazymdyq jalaqysyna 100 paıyz kólemde qosymsha aqy alatyn bolady. Buǵan bıýdjetten 5,3 mıllıard teńge bólingen.***
«Dıplommen – aýylǵa» jobasynyń sheńberinde 12 myń maman aýyldyq jerde jumys isteýge bel býǵan. Olardyń 2 myńnan astamy turǵyn úı alý úshin 1,9 mlrd. teńge kóleminde paıyzsyz nesıe alǵan.
__________________________
Aıqarma bettiń materıaldaryn uıymdastyrǵan Berik SADYR.
