Qamqorlyqty teńdeı kórip kelemiz

«Táýelsizdik jyldary Qazaq­stan búkil álemge ultaralyq tatý­lyqqa jetý strategııasynyń bar ekenin jarııa etti» dep atap ótken bolatyn Elbasy Nursultan Nazarbaev. Shynymen de, bizdiń memleketimizde ult ókilderi arasyndaǵy rýhanı yntymaqtastyq ózekti má­se­lelerdiń biri bolyp esepteledi. Bárimizge málim, qandaı qoǵamda da  rýhanı yntymaqtastyqqa jetý kepili qaı ulttyń ókili bol­ma­syn olardyń teń quqyqtyǵynda jáne erkindiginde. Bul tujy­rym­damalar elimizdiń Ata Zańynda bekitilgen, ıaǵnı Qazaqstan óz táýel­siz­digin al­ǵan­nan bastap júrgi­zil­gen demo­kra­tııalyq reformalar osy baǵyt­ty ustandy.

90-jyldary bilim berýdiń jańa tujyrymdamalary jasaldy, onyń ishinde Qazaqstan Respýblı­ka­syn­daǵy etnomádenı bilim berý tu­jy­rymdamasy da bar. Atalǵan qu­jat­ta etnomádenı bilim berýdiń ma­ńyz­dylyǵy ótpeli kezeńdegi bilim berýdegi daǵdaryspen baılanysty boldy. Keńes Odaǵy dáýirindegi bilim berý jáne tárbıe berý maz­mu­nyn ýnıfıkasııalaý baǵyty ult­tyń jáne ulttyq toptardyń etno­má­denı suranystaryn qanaǵat­tan­dyra almady. Biraq táýelsizdikke qol jetkizýmen birge bul problemalar sheshildi. Elbasymyzdyń kó­regendigi arqasynda búgingi tańda Otanymyzdyń 62 mektebinde 16 000 uıǵyr ul-qyzdary ulttyq qa­dir-qasıetin saqtaı otyryp, to­lyq­qandy bilim alýda. Ulttyq qa­dir-qasıet meniń túsinigimde anań­nyń tilin bilý, óz halqyńnyń eń jaqsy qasıetterin, dástúrlerin bo­ıyńa sińirý jáne óz ultyńnyń aldynda borysh, jaýapkershilik retinde qalyptasqan talaptardan tómen is-áreket jasamaý. Joǵaryda aıtylǵan 62 mekteptiń ishinde 12 mektep uıǵyr tilinde oqytatyn, al qalǵany aralas mektepter. Bul mek­tepter qatarynda men bas­shy­lyq jasap otyrǵan A. Rozybakıev atyndaǵy №153 mektep- gımnazııa da bar. Mektep 1964 jyly ashylǵan, al 2001 jyly gımnazııa már­te­besin alyp, eli­miz­de alǵashqy uıǵyr tilinde oqytatyn gım­nazııa boldy.

Elimizde az ult ókil­deriniń bilim alýy­­­na jasalǵan múm­kindikter týraly 2010 jyly 22-23 shildede Avstrııanyń asta­na­sy Vena qalasynda ót­ken EQYU-nyń «Ob­razovanıe lıs prınadlejashıh k nasıonalnym me­nshınstvam: ıntegrasııa ı ravenstvo» atty úlken forýmǵa qa­ty­­syp, Qazaqstandaǵy uıǵyr tilindegi mektepterde bilim alýǵa jasal­ǵan múmkindikter týraly aıt­tym. Aıtsa aıtqandaı, Qazaq­stan Res­pýb­lı­kasy Bilim jáne ǵy­lym mı­nıstr­li­giniń, Qazaqstan hal­qy As­samb­leıa­synyń, uıǵyr­lar­dyń res­pýb­lıka­lyq etnomá­de­nı orta­ly­ǵynyń qol­daýymen uıǵyr tilindegi mek­tep­terdiń problemalary jáne ony sheshý joldaryna arnalǵan semınar-konferensııalar udaıy uıym­dastyrylyp keledi.

Búgingi tańda men basqaryp otyrǵan gımnazııanyń alǵa qoıǵan mindetterdi iske asyrý barysynda 2010- 2020 jyldary «Bilim berýdi damytý respýblıkalyq baǵda­rla­masynyń» tujyrymdamalary bas­shylyqqa alyndy. Buǵan álbette básekege qabiletti mamandar kerek. Ol úshin mekteptiń materıaldyq- tehnıkalyq bazasyn búgingi kún t­alabyna saı jańa tehnı­ka­lyq qu­ral­darmen jab­­dyq­­taý kún tár­ti­bin­degi birinshi má­sele bo­l­dy. Gım­na­zııa­da­ǵy 38 oqý kabınetteri búgingi kún tala­by­na saı jańa tehn­ıka­lyq qural­dar­men jab­dyq­tal­ǵan. Segiz ınteraktıvti taqta, 18 vıdeoproektor or­na­ty­­lyp, fı­zıka, bıologııa oqý kabınetteri tolyǵymen zamanaýı jab­dyq­talyp, gımnazııa muǵalim­deri­niń ja­ńa pedagogıkalyq tehno­lo­­gııa­lardy paıdalanýyna tolyq jaǵ­daı ja­sal­ǵan. Sondaı-aq 150 oryn­dy má­ji­lis zaly, 260 oryndy máde­nıet úıi, 200 oryndy ashana, 3 sport zaly, 2 fýtbol, 2 tennıs ala­­ńy za­man­ǵa saı jabdyqtalǵan. Talaı shákirtke tálim berip, qanatyn qa­taıtyp, ómirge joldama bergen gımnazııada búgingi tańda 1200 shá­kirt bilim alýda. Olar­ǵa 92 muǵ­a­lim sabaq beredi. Olar­dyń otyz ekisi jańa býyn oqýlyq­tary­nyń av­tor­lary já­ne aýdarma­shy­lary.

Oqý tárbıe úrdisin órge bas­ty­rýǵa umtylǵan, ýaqyt talabyna saı jańa talpynystarǵa jáne shy­ǵar­mashylyq izdenisterge boı ur­ǵan bul pedagogıkalyq ujymy­myz­dyń eńbegi aıtýǵa turarlyq. Mektep ujymy jyl saıyn Al­ma­ty qalasy ákimi tarapynan uıym­dastyrylatyn «Qalanyń eń úzdik mektebi» atty baıqaýyna qatysyp, 2001 jyly júldeli «Eń shyǵar­ma­shyl ujym», al 2009 jyly «Bilim shamshyraǵy – mádenıettiń jaryq juldyzy» nomınasııalary boıyn­sha júlde alý qurmetine ıe boldy. Muǵalimderdiń bilim deńgeıi men kásibı sheberliginiń arqasynda mek­teptiń talapty da, talantty shá­kirtteri qalalyq, res­pýb­lıka­lyq alaman báıgelerden ozyp kelip, ustaz eńbegin aqtaýda.

2010-2011 oqý jyly shákirt­terimiz qalalyq ǵylymı jobalar jarysynan 3, qalalyq olımpıadada 3, respýblıkalyq olımpıadada 1 júldeli oryn alǵan bolsa, sporttan halyqaralyq, respýb­lı­kalyq sa­ıys­tar­dyń jeńimpazdary gımnazııa­myzdy joǵary mejeden kórsetti.

Bıylǵy Joldaýynda Elbasy mem­lekettik tildi sapaly, jańa deń­geıge kóterý máselesine aıryq­sha nazar aýdardy. Bizdiń peda­go­gıkalyq ujym qazaq tilin meńgerý mejesine abyroıly jetetinimizge kúmán keltirmeıdi. Qazirdiń ózinde oqýshy­la­ry­­myz qazaq tilin te­reńdetilgen baǵ­darlamamen oqyp, memlekettik til bo­ıynsha ótkizilip jatqan jarys­tar­da aldyńǵy oryn­dardy ıelenip keledi.

Osy sátti paıdalana otyryp, elimizdegi baqýatty turmys, ult­ara­lyq tatýlyq pen saıası turaq­tylyq Elbasy esimimen baıla­nys­ty ekenin aıtqym keledi. Son­dyq­tan da biz, qazaqstandyq uıǵyr­lar, Elba­sy­myz­dyń ulttar dostastyǵy jáne olardyń damýyna erekshe kó­ńil bólgen saıasatyna alǵy­sy­myz­dy bildire otyryp, el Táýel­sizdiginiń 20 jyl­dyq mereıtoıy­men barsha jurt­ty shyn júrekten quttyqtaımyz.

Shavkat ÝMAROV, uıǵyr tilinde bilim beretin mektepter qaýymdastyǵynyń tóraǵasy,  A.Rozybakıev atyndaǵy № 153 mektep-gımnazııa dırektory.

ALMATY.