Qazaq mektepteri kóbeıip, mereıimiz tasydy

Áli kúni esimizde, 1989 jyly 20 myń qazaǵy bar Petropavl qala­syn­da tuńǵysh qazaq sy­nybyn ashý úshin 15 oqýshyny áreń jınap, áb­den sergel­deńge túskenimiz bar. Basy­baıly ǵıma­rat tabyl­ma­ǵandyqtan №3 orys mektebi janynan qonys tep­kenine shúkirshilik etkenbiz. Araǵa 7 jyl sa­lyp oblys ortalyǵynda alǵashqy qa­zaq mek­tebi­niń qandaı qıyndyqpen boı kóter­ge­nin de umyta qoıǵan joqpyz. 1990 jyly irgetasy qalanyp, qarjy tapshylyǵynan másele birneshe jyl boıy sheshilmegen ótkir kúıinde qaldy. Bilim basqar­ma­synyń basshylary 1996 jyly 1 qyr­kú­ıek­­te daıyn bolady degen ýádelerin oryn­daı alma­dy. 266 oqýshy orys mektebiniń bir qana­tyn­da jańa oqý jylyn bastaýǵa májbúr boldy. Tek Res­pýb­lı­ka kúni 320 oryndy qazaq klassı­kalyq gım­na­zııasy sal­tanatty túrde boı kóterip, jurt­shylyq­tyń qýa­nyshyna aınaldy. 12 synyp jınaq­talyp, 300-ge tar­ta oqýshy mektep parta­syna otyrdy. Búginde gımnazııa aıtýly oqý or­ny­na aınalǵan. О́tken merzim ishinde onyń qabyr­ǵasynan 472 túlek qanat­ta­nyp ushty. 17 oqýshy «Altyn belgi» ıegeri atandy. Balalaryn ana tilinde oqytýdy nıet etýshiler sanynyń kúrt art­qany sonshalyq, oqýshylardyń sany bir myń­nan asyp, eki aýy­sym­da oqýǵa týra keldi. 1935 jyly qazaq mektep-ınternaty retinde shańyraq quryp, keıin muǵa­lim­der bilimin jetildirý ınstıtýty quzyryna berilgen eski ǵımaratty qazaq mektebine alýda da kóptegen kedergiler kezdesti. Arnaıy qurylǵan yntaly toptyń tegeýrindi belsendiligi arqasynda ǵana 280 oryndy bilim oshaǵyna aı­nal­dyryldy. Qazir mundaǵy oqýshylardyń sany – 600. Sóıtip, bir jylda qos mektep esigin aıqara ashty. Osy oraıda sol jyldary oblys ákimi qyz­metin atqar­ǵan Vladımır Gartmannyń erekshe qamqorlyǵyn aıta ketken jón. Til janashyrlarynyń qazaq mektebin ashý týra­ly usynys-ótinishterin oblys basshylary túsinis­tik­pen qabyldap, qal-qaderinshe qoldap otyrdy. Máselen, oblysqa ákim bolyp kelgen Danıal Ahmetov 1999 jyly býhgalterlik keń­se­ni kúrdeli jón­deý­d­en ótkizip, 320 oryndy mek­teptiń kiltin ustat­ty. Qajymurat Naǵ­manov 2000 jyly ıesiz qalǵan dúken ǵı­ma­ra­tyn tanymastaı jań­ǵyr­typ berdi. 2007 jy­ly 1100 oryndy qazaq mek­tep-gımnazııasy is­ke qosylyp, oqýshylarǵa lyq toldy. Budan tys­qa­ry Petropavl qalasynda ob­lys­tyq deń­geı­degi daryndy balalarǵa maman­dan­dy­rylǵan gımnazııa ınternaty, M. Jumabaev atyn­daǵy gýmanıtarlyq kolledji janyndaǵy qa­zaq mektebi jáne qazaq-túrik lıseıi ornalasqan. Ob­lys ákimi Serik Bilálovtiń tikeleı qoldaýy­men oqýshylar sany azaıǵan orys mektepterinde qazaq synyptaryn ashý úrdisi keń qulash jaı­ǵan. Búginde 11 orys mektebinde qazaq sy­nyp­tary jumys isteıdi. 1990-1991 oqý jylynda qazaq balalary­nyń 25 paıyzy ǵana ana tilinde bilim alsa, qa­zir bul kór­set­kish 57 paıyzdy qurap otyr. Ulty basqa 267 oqýshy óz erikterimen qazaqsha oqýǵa ynta bildirgen. Táýel­siz­digimizdiń arqa­syn­da ulttyq bilim salasynda tamasha tabys­tar­ǵa jetip otyr­myz. Búginde qazaq ata-ana­larynyń kózqarasy múldem basqasha,túbegeıli óz­ger­gen. Petropavl qalalyq bilim bóliminiń bas mamany Sáýle Ábýqyzynyń aıtýynsha, mektep jasyndaǵy 5828 qazaq balalarynyń 3328-i ana tilinde bilim alady. Bul jalpy úlestiń 58 paıyzy. Orys tildi 14 mektepte «Balapan» baǵ­darlamasy boıynsha 925 orynǵa laıyqtalǵan shaǵyn orta­lyq­tar qu­ryl­ǵan. Jýyrda Petropavl qalasynda Tuńǵysh Prezı­dent­tiń zııatkerlik mektebiniń irgetasy qalandy. Ol 740 oryn­ǵa laıyqtalǵan. Demek, qazaqsha oqýǵa tilek bildirýshiler qatary alda eselene túsedi degen sóz. Iá, qazaq mektepterine degen suranys óse túspese kemıtin túri baıqalmaıdy. Ol túsinikti de. Osydan 20 jylǵy burynǵy kezeń men qazi­r­gi jaǵ­daı esh salystyrýǵa kelmeıdi. Táýel­siz­diktiń al­ǵashqy jyldaryndaǵy kúmán bulty seıilgeli qashan! Azat eldiń ǵajap urpaǵy jas shynardaı jelkildep ósip keledi. Ultjandy azamatty bir ǵana oı mazalasa kerek: ol – elimizdiń erteńi, bolashaǵy. Memlekettik, eldik múdde jolynda ana tilin bilý­diń, ulttyq qun­dy­­lyq­tar men qazynalary­myzdy ıgerýdiń ma­ńy­z­dylyǵyn jan-tánimen túsingen ata-ana­lardyń dabyl qaǵyp, qobaljıtyndaı jóni bar. Áli 970 orynnyń jetispeý­shiligi osyny baıqa­ta­dy. Osy jaıttardy eskere kelip, Petropavl qalalyq ákimdigi respýblıkalyq qu­zyr­ly oryndarǵa hat joldap, 900 oryndy qazaq mektebin salýdy ótingen. О́ıtkeni, monıtorıngtik zertteýge qara­ǵan­da, memlekettik tilde oqýǵa ynta bildirýshiler qatary jyl saıyn qalyńdap keledi. Olar­dyń arasynda ózge ult balalary az emes. О́mir ESQALI. Soltústik Qazaqstan oblysy.