Osy mindetterdi oryndaý nátıjesinde 2015 jylǵa qaraı qazaqstandyqtardyń ómir jasynyń kútiletin uzaqtyǵy 70 jasqa deıin, al 2020 jylǵa qaraı 72 jasqa deıin ulǵaıatyn bolsyn.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Bolashaqtyń irgesin birge qalaımyz!» atty Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynan.
____________________________
BALALARDY OŃALTÝDYŃ OŃ QADAMY
Bul ortalyqtyń qurylýy el medısınasynyń alǵa basqandyǵynyń bir dáleli dese de bolady. Otanymyz boıynsha qazir 44,574 múgedek bala esepte turady. Sonyń ishinde 10 myń balanyń dıagnozy tirek-qımyl apparat fýnksııalarynyń buzylýynan bolatyn balalardyń serebraldy sal aýrýy (BSS). Bul syrqat týa bitedi. Buryn em qonbaıdy delinip kelse, endigi jerde medısınanyń tańǵalarlyq nátıjeleriniń arqasynda jany jaraly ul men qyzǵa kómek berýdiń múmkindigine qol jetti. Jan-jaqty em-domnyń arqasynda aýrýǵa shaldyqqan balalardy qoǵamǵa beıimdeýge, tipti keıbireýleriniń júrýine, sóıleýine jaǵdaı jasalýda. Eń bastysy, bul ortalyq arqyly elimizdiń beıkúná búldirshinderin shetelderge jibermeı-aq álemdik medısınanyń ozyq jetistikterimen óz Otanymyzda emdeýge bolatyn boldy. Prezıdenttiń Astana qalasynda medısınalyq klasterdi qurý tapsyrmasy aıasynda salynǵan «Respýblıkalyq balalardy ońaltý ortalyǵy» AQ osy jumystardy joǵary dárejede atqaryp keledi. Bizdiń ortalyqqa balalar óńirlerden arnaıy joldamamen keledi. Olarǵa beriletin kvota sany jyl saıyn artý ústinde. Mysaly, 2008 jyly – 2675 kvota bólinse, 2011 jyly bul kórsetkish – 3900-ge jetti. Al aldaǵy jyly – 4200 kvota bólý josparlanyp otyr. Ortalyq sanaýly jyldardyń ishinde 10 myńnan astam balaǵa ońaltý terapııalaryn júrgizdi. Emdeý kýrsy 25 kún ishinde ótedi. Kóńilderi jabyqqan, kózderinde muń bar balalardy emdeý isi ońaı emes ekeni belgili. Mundaı jumystardy atqarýda myqty mamandarǵa júkteler jumys az bolmaıtyny málim. Ondaı kadrlardyń qatarynda logoped, defektolog, eńbek terapevti, LFK, taǵy basqa mamandar birlikte jumys atqarady. Bizdiń ortalyqtaǵy balalardy emdeýge arnalǵan qural-jabdyqtardyń barlyǵy zaman talabyna saı jaýap beredi. Men buǵan Germanııaǵa barǵan saparymda kóz jetkizdim. Sol qural-jabdyqtardyń qatarynda oıyn apparattary, robototehnologııa, ortezder bar. Sholpan BО́LEKBAEVA, «Respýblıkalyq balalardy ońaltý ortalyǵy» AQ basqarma tóraıymy.* * *
«100 AÝRÝHANANYŃ» BIREÝI
20 myń turǵyny bar Aqjar aýdanynyń turǵyndaryn sapaly medısınalyq qyzmet jaıy qatty alańdatatyn. Shalǵaıdaǵy oblys ortalyǵyna dimkás jan túgil, saý adamǵa qatynaý ońaıǵa túspeıtin. Eski aýrýhana óte tarlyq etetin. Orynnyń jetispeýshiliginen naýqastar palatalarǵa barynsha tyǵyz ornalasyp, emdelýlerine týra keletin. Jurtty ábden mezi etip, sergeldeńge túsirgen qıyn tyǵyryqtan shyǵýǵa Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı qoldaýyna ıe bolǵan «100 mektep, 100 aýrýhana» memlekettik baǵdarlamasy járdemdesti. Aýdan ortalyǵy Talshyq kentinde 100 tósektik, bir aýysymda 200 adam qabyldaıtyn ǵımarat salý úshin respýblıkalyq qazynadan 1 mıllıard 200 mıllıon teńge qarjy bólindi. Sóıtip, 2007 jyly Táýelsizdik merekesi qarsańynda 3 qabatty jańa aýrýhana kesheni paıdalanýǵa berilgen edi. Maqtanýǵa turatyn mundaı emdeý mekemesi buryn-sońdy eshqandaı aýyldyq jerde bolmaǵanyn aıta ketken jón. Qazir munda 160-tan astam joǵary bilimdi dárigerler men orta býyn medısına qyzmetkerleri jumys isteıdi. Medısınalyq qyzmettiń sapasy áldeqaıda jaqsaryp, alys eldi meken turǵyndary endi alysqa sabylmaıtyn boldy. Kórshiles Ýálıhanov aýdanynyń jurtshylyǵy da esh kidirissiz qarala alady.
Aýrýhananyń syrty qandaı kórikti bolsa, ishi de ásemdigimen kóz tartady. 1-3 adamǵa arnalǵan palatalar keń ári jaryq. 8 bólimshege zamanaýı medısınalyq qural-jabdyqtar ornatylǵan. Sońǵy kezderi ıtalııalyq rentgen apparaty, germanııalyq stomatologııalyq qondyrǵy, ÝZI, jańa týǵan sábılerdi ońaltý ınkýbatory, EKG satyp alyndy. Endi mekemeniń qarajatyna mamograf qurylǵysyn alýdy josparlap otyrmyz. Sonda sút bezderi naýqasyna ushyraǵan jandardy ózimizde emdeýge múmkindik týady.
Ujymnyń negizin jastar qurap, isimizge jańasha serpilis týdyrǵanyn basa aıtqym keledi. Emdeý orny boı kótergennen beri 15-ke tarta dıplomdy maman jumysqa ornalasyp, 200 myń teńge mólsherinde materıaldyq kómek aldy. «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy aıasynda byltyr 3, bıyl 2 joǵary bilimdi dáriger keldi. Olarǵa 2 mıllıon teńge jeńildikti nesıe berilip, jaıly baspanalarǵa qonystandy. Birqatar dárigerlerimiz elordada biliktilikterin kóterip, tájirıbe almasyp qaıtty.
Táýelsizdiktiń araıly aq tańy shalǵaıdaǵy eldi mekenderge de nurly shýaǵyn tógip, tuǵyrlana, kemeldene túskenin osydan-aq ańǵarýǵa bolady. Qazaqstandy azat el qataryna jetkizgen Nursultan Nazarbaev syndy Elbasymyzdyń baryna bárimiz maqtanamyz.
Sholpan SÁBITOVA, Aqjar aýdandyq ortalyq aýrýhanasynyń bas dárigeri.
Soltústik Qazaqstan oblysy, Aqjar aýdany.
TÁÝELSIZDIK SYIY
Talǵar qalasynda 150 tósektik jáne bir aýysymda 500 adam qabyldaıtyn jańa aýrýhana kesheni óz esigin aıqara ashty. Munyń ózi talǵarlyqtar úshin el Táýelsizdigi qarsańyndaǵy úlken syı boldy. Emdeý mekemesiniń qurylystaryn júrgizýge respýblıkalyq qazynadan 4,4 mıllıard teńge jumsaldy. Fızıo, rentgen, ýltradybystyq, klınıkalyq zerthana kabınetteri, ottegimen qamtamasyz etiletin stansa talapqa saı jabdyqtalyp, osy zamanǵy medısınalyq qondyrǵylar men qural-jabdyqtar qoıylǵan. Saltanatty jıynda oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy Maralbek Meıirbekov, qala turǵyny Alına Vlasova, taǵy basqalary sóz alyp, eńseli densaýlyq saqtaý ǵımaratynyń boı kóterýi Táýelsizdik jemisi ekenin, salamatty ómir súrý, ana men bala densaýlyǵyn jaqsartý, asa qaterli aýrýlardyń aldyn alý joldaryn ortaǵa saldy. Jańa aýrýhananyń ujymyna jemisti eńbek tiledi. Kúmisjan BAIJAN. Almaty oblysy. __________________________ Aıqarma bettiń materıaldaryn uıymdastyrǵan О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan».
