Medısınalyq qyzmettiń jańa kókjıegi

Táýelsizdigimizge qol jetkizgennen keıin ǵana oblystyń den­saý­lyq saqtaý salasy jańa serpin al­dy. Bú­ginde zamanaýı qural-jab­dyq­tar­men, básekege qabiletti ın­no­va­sııa­lyq qurylǵylarmen to­lyq­taı qam­ta­masyz etilip, tur­ǵyn­darǵa sapaly medısınalyq qyzmet kórsetýmen júıeli aınalysyp keledi. Búginde Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń densaý­lyq saqtaý sala­syn damytýdyń 2011-2015 jyl­dar­ǵa arnalǵan «Sa­la­matty Qazaq­stan» memlekettik baǵ­darlamasy negizinde atqarylǵan sharýalar az emes. Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń 2030 jylǵa deıingi damý stra­te­gııa­syn jáne Qazaqstannyń 2030 jyl­ǵa deıingi strategııalyq damý josparyn, sondaı-aq Qa­zaqstan Prezı­denti­niń Joldaýyn iske asy­rý maqsatynda ázirlen­gen jańa baǵ­dar­lamada densaýlyq saqtaý isin tıimdi uıymdastyrý má­se­leleri, túrli aýrý­lar­dyń aldyn alý, sala­mat­ty ómir saltyn qa­lyp­tastyrý jó­nin­degi is-sharalar jan-jaqty qa­ras­tyrylǵan. Sonymen qatar jańa baǵdarlama Biryńǵaı ulttyq den­saý­lyq saqtaý júıesin (BUDSJ) odan ári damy­tý­dy kózdeıdi. BUDSJ óńirlerdegi densaýlyq saq­shylarynyń da qyz­metin yn­ta­landyryp, halyqtyń me­dı­sı­na­lyq qyzmetke degen qolje­tim­dili­gin arttyryp otyr. Bir sózben aıtqanda, 70 jyldan astam tarıhy bar oblysymyzdyń den­­saýlyq saqtaý salasy kúnnen-kún­­ge erekshe qarqynmen damyp keledi. «100 mektep, 100 aýrýhana» jo­ba­sy aıasynda 7 nysan salý kózdelip, oǵan respýblıkalyq bıýdjetten qar­jy bólingen bolatyn. О́tken jyly jańa ınnovasııalyq tehnologııalarmen jabdyqtalǵan, jylyna 15 myń lıtr qan quıýǵa ar­nalǵan oblystyq qan ortalyǵy paıdalanýǵa berildi. Taraz qala­sy­nyń batys bóliginde or­talyq blok­ty biriktiretin 4 qa­bat­tan turatyn, bir aýysymda 500 adam­ǵa qyzmet etýge laıyqtalǵan №5 qalalyq emhana qurylysy zamanaýı talap­tar­ǵa saı, jańa ınnova­sııa­lyq qon­dyr­ǵylarmen jab­dyq­ta­lyp, keń kólemdi medısınalyq qyz­met etý orny retinde boı kóterdi. Al­daǵy ýaqytta 300 tósektik kóp beıindi qalalyq aýrýhana, 200 oryndy kóp beıindi qalalyq balalar aý­rý­hanasy, 200 oryndy kóp beıindi ob­lystyq balalar aýrý­ha­nasy, Jam­byl aýdanynyń Asa aýy­­lynda bir aýysymda 250 adam qabyl­daı­tyn aýdandyq emhana, Shý aý­da­nynyń Tóle bı aýylynda 150 tósektik aý­dandyq ortalyq aýrýhana salynyp, iske qosylatyn bola­dy. 2005-2010 jyldary bastapqy medı­sı­nalyq sanıtarlyq kómek mekemeleri jáne jedel medı­sı­na­lyq kómek qyzmet­teri úshin sa­nı­tarlyq av­to­kólik alýǵa bólingen (168 av­to­kólik) respýblı­kalyq já­ne jergilikti qa­zy­nadan qa­ras­ty­ryl­ǵan 318,32 mln. teńge tolyq ıgerildi. So­nyń ishinde 115,9 mln. teńgege 140 avtokólik alyn­­dy. Me­dı­sınalyq je­d­el jár­dem kómegin óz ýaqytynda kórsetý úshin 2010-2012 jyldary 5 reanımobıl já­ne 25 sa­nıtarlyq av­to­kó­lik­ter satyp alý jos­­par­lan­ǵan. 2004 jyl­­dan beri oblystyq dıagnostıka orta­ly­ǵynda kompıýterlik tomografııa jumys isteıdi. Bu­ryndary tomografııa izdep, Al­maty, Bish­kek qa­la­laryna sabylatyn ha­lyq úshin búginde oń­taı­ly jaǵdaılar qa­ras­tyrylyp, aýrý tú­rin anyqtaýǵa ba­rynsha múmkinshilik jasal­ǵan. «Meıirim» me­dı­sınalyq orta­ly­­ǵyna 2010 jyly ıad­rolyq mag­nıt­ti-re­z­o­nansty tomograf ap­pa­raty alynyp, is­ke qosylǵan bolatyn. Jambyl ob­lys­tyq aýrýhanasy óńirdegi iri emdeý mekemesi bolyp sanalady. Atal­mysh aýrýhanada jal­py operasııa­lar­ǵa arnalǵan vıdeo­endoskopııalyq jabdyqtar, «Leica M680» mıkro­hı­rýrgııalyq opera­sııa­larǵa arnal­ǵan mıkroskoptar, avtomattan­dy­rylǵan gematolo­gııa­lyq analızatorlar, bıohımııalyq analızatorlar, zamanaýı talap­tar­ǵa saı jańa ýltradybystyq zertteý qondyr­ǵy­larynyń barlyq túr­leri halyq­qa qyzmet etedi. Budan tysqary aýrýhana aıasyndaǵy sanavıasııa qyz­meti jaqyn jáne shal­ǵaı aýyl tur­ǵyndaryna shuǵyl jáne josparly túrde kómek kórsetedi. 2009 jyldan bastap munda 20 oryndyq, joǵary medısınalyq qyz­met kórsetýge arnalǵan jáne ınnovasııalyq qurylǵylarmen to­lyq jabdyqtalǵan kardıohırýrgııa bólimshesi jumys isteıdi. 2011 jyldyń 1-jarty­jyl­dy­ǵyn­­­da 444-koronarografııalyq zert­teýler, 86-aorto-koronarlyq jal­ǵaý­lar (shýntırovanıe), 9- týabitti júrek aqaýyna ushyraǵandarǵa ota sátti jasaldy. Bólimsheniń 3 dári­geri shet memleketterde (Izraıl) kardıohırýrgııa salasy boıynsha biliktilikterin jetildirip qaıtty. Taraz qalasyndaǵy Seıithan Jo­shybaevtyń jetekshiligindegi kar­dıohırýrgııa ortalyǵy – maq­taý­ly emdeý ortalyqtarynyń biri. Munda 2008 jyly – 152, 2009 jy­ly – 304, byltyr 402 adamnyń jú­re­gine ota jasalyp, talaı otba­sy­larǵa qýa­nysh syılady. Jýyrda atalǵan aı­maqtyń kardıohırýrgııa ortalyǵyna «Eýropalyq sapa» ha­lyqaralyq syılyǵy berilgen. Bul kórsetiletin medısınalyq qyzmet­ter eýropalyq talapqa saı degen sóz. Ortalyqta Den­saýlyq saqtaý mınıstrliginiń kómegimen 2008 jy­ly 50 operasııa jasalynǵan. Iаǵ­nı, naýqas adam­dar­dyń jaǵdaıy eskerilip, respýb­lı­ka­lyq bıýdjetten operasııa quny tó­len­gen bo­la­tyn. Al, osy jyly Jam­byl ob­ly­sy bıýdjetinen 26 kvotaǵa, 2009 jyly 50 kvotaǵa oryn berildi. Aımaqta barlyǵy 8390 dáriger, 2469 orta býyn medısına qyzmet­ker­leri eńbek etedi. Olardyń ishinde 3-ýi medısına ǵylymdarynyń dok­tory, 28-i ǵylym kandı­dat­tary. О́tken jyldarmen salystyr­ǵan­da, qyz­metkerler sany 193 dá­rigerge, 542 meıirbıkege artqan. El­di mekenderdegi medısına uıym­daryn kadr­men qamtamasyz etý jaıy da kóńil kónshitedi. Dári­ger­ler turǵyn úımen qamtamasyz etilip, áleýmettik kómek retinde beriletin qarjy 200 000 teń­gege deıin ulǵaıdy. 2010 jyly ob­lysqa 136 dáriger kelse, onyń 114-i – jas mamandar. Aýyldarǵa 94 maman jiberildi. Kadrlar jetispeýshiligi má­se­lesin sheshý úshin aýdan ákim­dik­teriniń kvotasymen jyl saıyn 30 mektep bitirýshi joǵary medı­sı­na­lyq oqý ornyna jiberiletin boldy. Desek te, ár adamnyń densaý­ly­ǵy óz qolynda ekenin uǵatyn mezgil jetti. Turǵyndar arasynda júrek-qan tamyrlary aýrýlary kóp kezdesedi. Sondaı-aq alǵashqy múgedektik toby­na shyqqandar ara­synda qan qysymy aýrýlary da jıi ushy­ra­sa­dy. Biz aý­rýlardy boldyrmaý, al­ǵash­qy me­dı­­sınalyq qyzmet kór­se­tý sharalaryn júıeli uıym­das­ty­ryp kelemiz. Ob­lys­ta turǵyndar ara­synda aýrýdyń al­dyn alý maq­sa­tynda turaqty túrde medısınalyq tekserýler júrgi­zi­le­di. Naýqas­tar­dy dıspanserlik esep­ke alý ju­mys­tary jaqsara tústi. Qan qy­­sy­my­nyń 12 mektebi, qant dıa­beti­niń 20 mektebi, bronhıaldy ast­ma­nyń 6 mektebi jumys isteıdi. Búginde zamanaýı qural-jab­dyq­tarmen, básekege qabiletti ın­no­va­sııa­lyq tehnologııalarmen qam­tama­syz etilgen oblysymyzdyń densaý­lyq saqtaý basqarmasy tur­ǵyn­darǵa sapaly medısınalyq qyz­met kór­se­týdi úzbeı jal­ǵas­ty­ra beretin bo­la­dy. Elimizdiń egemendigimen birge ja­sasyp, zamanaýı talaptarǵa saı damyp kele jat­qan medısına kún­nen-kúnge jańasha jetistikterimen bar­shamyzdy qýan­typ keledi. Onyń barlyǵy, árıne, táýelsizdigimizge qol jetkizgen jańa Qazaqstannyń ja­ńa múm­kin­dikteri ekendigi sózsiz. Deni saý ult pen urpaq qalyp­tas­ty­rý mem­le­ke­ti­mizdiń basym baǵyt­tarynyń biri ekenin jaqsy túsinemiz. Jandos NÁDIROV, Jambyl oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy Taraz.