Urpaqqa ulaǵat

Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna oraı Qazaqstan Respýblıkasy Par­lamenti Senatynyń qabyrǵasynda dúnıege kelgen Deklarasııa – asa mańyzdy qujattardyń biri. Biz osy qujat­ty daıyndaý men onyń dúnıege kelý tarıhy týraly Parla­ment Senaty apparatynyń bas­shy­sy Talǵat SÁRSENBAEVQA birneshe saýal qoıǵan edik. – Deklarasııany qabyldaý qajettigi týraly ıdeıany kim kóterdi jáne onyń jo­basyn ázirleý jumystary qalaı júrgizildi? – Qazaqstan Respýblıkasy táýelsizdik alǵannan beri 20 jyl ótti. Osy jyldar ishinde Qazaq­stannyń qol jetkizgen jetistikteri ushan-teńiz. Sol atalǵan jetistikterdi bolashaq urpaqqa amanattaý, bizdiń qo­ǵam­­ǵa jetkizý úshin Parlament Senaty Dekla­rasııa qabyldaý ıdeıasyn jarııa etti. Bul bastamaǵa Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qoldaý bildirdi. Odan ári Senat pen Májilis depýtattarynyń arasynan Deklarasııa­nyń saıa­sı-quqyqtyq ma­ńyzy men maz­munyn jetildirý úshin arnaıy jumys toby quryldy. Oǵan Parlament de­pýtattary men arnaýly sarapshy mamandar tar­­tyldy. Sóıtip, Senat Tór­aǵasynyń jetekshiligimen qu­jat­tyń qurylymy men mán-ma­ǵynasy barynsha jetildirildi. Daıyndyq jumys­tary júr­gizilip jatqanda, birqatar memlekettik organdardan Deklara­sııa­ny tolyqtyrý jóninde usy­nystar da túsip jatty. Olar­dyń barlyǵy muqııat zerdelenip, eń mańyzdylary qujatqa engizilgenin de aıtý kerek. Son­daı-aq, Deklarasııa jobasy­nyń daıyndyǵy boıynsha Qaı­rat Ábdi­ra­za­q­ulynyń tóraǵaly­ǵy­men birneshe már­te otyrys ótti. Qujatty Parlament pala­tala­rynyń birlesken otyry­syn­da qabyldaý belgilengen bo­latyn. Biraq, bir top depýtat­tyń usynysymen Parlament Májilisi taratylyp, kezekten tys saılaý 2012 jyldyń 15 qańtaryna belgilengendikten, Qa­zaq­stan Respýblıkasy Memle­ket­tik táýelsiz­diginiń 20 jyl­dyǵy de­klarasııasy Senattyń otyry­synda saltanatty túrde qabyl­danyp otyr. – Osyndaı Deklarasııa qa­byldaýdyń qan­sha­lyqty qa­jettiligi bar edi? – Táýelsiz damýdyń 20 jy­lynda jetken jetistikter men alǵan asýlardy, tolaǵaı ta­bys­tardy jınaqtap, rásimdep qoıý – ómirdiń talaby. Alpı­nıstiń ár baǵyndyrǵan shyńyna tý qada­ǵany sekildi, ár istegi belgili bir kezeńde qol jetken nátıjelerdi atap kórsetken durys. «Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń Parla­menti jáne onyń depý­tatta­ry­nyń mártebesi týraly» Konstı­tý­sııalyq zańnyń 13-babynda Parlament pen onyń pala­talary óz quziretindegi máseleler bo­ıynsha ún­deýler, deklarasııalar, málimdeme­ler jáne zań sıpaty bolmaıtyn ózge de aktiler qabyl­daýǵa haqyly dep atap kórsetil­gen. Sóıtip, memleket ómirindegi mańyzdy kezeń – jıyrma jylǵy tabystar osy Deklarasııamen mazmunda­latyn bol­dy. Bul osy­dan jıyrma jyl burynǵy belgisizdik kúnderinen búginge deıingi jarqyn isterdi bir qorytyn­dylaý bolyp tabylady. Parla­ment qa­byldaǵan Qazaqstan Res­pýblıkasy Memlekettik táýelsiz­diginiń 20 jyldyǵy deklara­sııasynyń osyndaı máni bar. Jalpy alǵanda, mem­­­­leket ómi­rinde ártúrli saıası-quqyqtyq ma­ńy­zy bar qujattar qabyl­danyp otyrady. Bul mereı­toılyq Deklarasııa solardyń biri. Sonymen qatar, bul Deklara­sııa táýelsiz Qazaqstannyń ómi­rindegi jalǵyz qujat bolmaı­tyny anyq. Amandyq bolsa, elimizdiń 50, 100, 150, 200 jyl­dyq mereıtoılary da osyndaı qujattarmen atalyp ótilýi ǵajap emes. Ár bitken istiń nátıjesin aıǵaqtaý – aldaǵy jańa jeńis­terge jol bastaıdy, jańa ba­ǵytty naqtylaıdy, jańa jol­darǵa shaqyrady. Son­dyqtan biz tózimdi ári tolerantty halyq­tyń eńbegin, Elbasynyń qa­jyr-qaıratyn, memleke­timizdiń múmkindikteri men alǵan asý­laryn atap ótkendi qalaımyz. – Deklarasııaǵa qandaı sıpattama berer edińiz? – Deklarasııada bizdiń eli­mizdiń búginge deıingi jetken jetistikteri men alǵan asýlary, baǵyn­dyrǵan bıikteri kórinis tapqan. Bul – tarıhı mańyzy bar mereıtoılyq qujat. Qu­jattaý ar­qyly biz ortaq ta­bystarymyzdy tasqa basyp, kúl­li álemge jarııa etip otyrmyz. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Jaqsybaı SAMRAT.