Federıko Garsıa Lorka Granada provınsııasyndaǵy Fýente-Vakeros degen kentte dúnıege keledi. 1909 jyly otbasymen Granadaǵa kóship barǵannan keıin sýret ónerine qyzyǵa bastaıdy, kóp ótpeı jergilikti sýretshiler uıymynyń jumysyna belsendi aralasady. 1914 jyly Lorka Granada ýnıversıtetinde ádebıet, quqyq, fılosofııa baǵyttary boıynsha bilim alady. Stýdent kúninde Ispanııany tegis sharlap ejelgi mádenıetimen, arhıtektýrasymen, dástúrimen, tabıǵatymen keńinen tanysady. Sonyń arqasynda «Peızajdar men sezimder» atty ózine dańq ákelgen alǵashqy jyr jınaǵyn jazady.
1919 jyl onyń taǵdyryndaǵy erekshe oqıǵalarǵa toly jyl boldy. Osy jyly Madrıdke kóship kelgen soń Lýıs Býnıýel men Salvador Dalımen, «Eslava» teatrynyń dırektory Martınes Serramen tanysady. Martınestiń ótinishi boıynsha Lorka óziniń alǵashqy pesasy «Kóbelektiń sıqyryn» jazǵan-tuǵyn. 1982 jyly oqýyn bitirgen ýaqytta Garsıa Lorka belgili sýretshi-avangardıst edi. Sonymen qatar birneshe jınaǵy shyqqan tanymal aqyn da bolatyn. «Syǵan romanserosy» da oqyrmandardyń qoldan-qolǵa alyp oqıtyn kitabyna aınaldy.
Lorka jańalyqqa qushtar, árqashan jańa taqyryp pen jańa ortany ańsap júredi. Bul onyń shyǵarmashylyq qýat tasqynynan bolǵan kóńil kúıi bolsa kerek. 1928 jyly Nıý-Iorkke ketip, «Nıý-Iorktaǵy aqyn» óleńder jınaǵyn shyǵaryp, «Bes jyl ótkende», «Pýblıka» pesalaryn jazady. Eki jyldan soń Prımo de Rıveranyń rejimi qulap, elinde respýblıka ornaǵan soń Otanyna oraldy. «Balagan» stýdentter teatryna basshylyq jasaı júrip kópke keń tanymal «Bernarda Albanyń úıi», «Ierma», «Bostandyq» dramalyq shyǵarmalaryn jazdy.
Biraq Ispanııadaǵy saıası jaǵdaılar qaıta ýshyǵyp, azamattyq soǵys bastalmaı turyp Lorka tolqyp turǵan Madrıdten Granadaǵa barady. Biraq ol jerde de oǵan tynyshtyq bolmaıdy. Ultshyldar 1936 jyldyń 18 tamyzynda aqyndy tutqynǵa alyp, ertesi kúni óltiredi. Keıbir bıograftar Lorkanyń ólimi týraly basqasha boljam jasap, onyń ólmegeni týraly, jasyryn túrde Argentınaǵa ketip, basqa esimmen jańa ómir bastaǵan dep jazady. Biraq bul qısynǵa kelmeıtin mıftik kózqaras dep esepteıtinder de joq emes.
General Frankonyń tiri kezinde Lorkanyń birde-bir kitaby Ispanııada taralǵan joq. Biraq kúlli álem lırıktiń óleńderin tamsana oqyp jatqan bolatyn.
Baǵashar TURSYNBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
