– Danııar Rústemuly, jańa zań kúshine endi. UOK qyzmetinde jarty jyl ishinde qandaı ózgerister boldy?
– О́zgerister tek bizdiń uıymnyń jumysynda ǵana emes, sonymen birge Qazaqstandaǵy búkil olımpıadalyq qozǵalysta da oryn aldy der edim. Bul UOK, olımpıadalyq sport túrleri boıynsha ulttyq federasııalar, barlyq máseleler boıynsha tyǵyz baılanys jasap otyrǵan salalyq mınıstrlik sekildi tutas bir júıege qatysy bar másele. Endigi kezekte olar árqaısysy ózine tıesili sport túrin ákimshilendirý isine, bıznes-proseske de etene aralasa bastady.
Biz jumys isteýge qolaıly jaǵdaılar jasaýdan bastadyq. Buryn kez kelgen federasııanyń keńse jaldap, kásibı zańgerlerdi jumysqa alýǵa múmkindigi bola bermeıtin. Sporttyq menedjerler týraly aıtpaı-aq qoıalyq. Al qazir olarǵa mundaı múmkindik berilip otyr. Sonymen birge federasııalar endi ózderiniń qalaýy boıynsha qurama komandalar úshin sporttyq jabdyqtar men qurylǵylar satyp alýǵa qatysa alady. Jańa qarym-qatynas júıesine ótý kezinde olar bizden zańdyq, sporttyq, ekonomıkalyq sekildi qajetti qyzmetter aldy. Biz mindettelgen bıýrokratııalyq prosedýralardy barynsha azaıtýǵa tyrystyq. Álbette, áli de máseleler týyndap jatady. Biraq olar jumys barysynda sheshiledi.
– UOK-tiń ózinde qandaı ózgerister boldy? Barlyǵy sizderdiń oılaǵandaryńyzdaı júzege asty ma?
– Barlyǵy biz oılaǵandaı boldy dep aıtqan durys emes sııaqty. Biz birinshi kezekte búkil elge ortaq múdde men sportty damytýǵa kóbirek mán beremiz. О́zgerister bolmas buryn óte aýqymdy daıyndyq jumystary júrgizildi. Bul jumystar zań kúshine engenge deıin júzege asty. UOK-de federasııalarmen tyǵyz baılanysta jumys isteıtin tolyqqandy qyzmetter júıesi qalyptasqan. Jańa Sport dıreksııasy quryldy. Onyń basshylyǵyna Elsııar Qanaǵatov taǵaıyndaldy. Ony elge tanystyrýdyń qajeti joq shyǵar, sportqa qandaı da bir qatysy bar jandardyń barlyǵyna onyń esimi tanys. Bizde qazir tájirıbe men jastyq jalyn kóbirek baǵalanady. Sondyqtan dıreksııanyń sporttyq qyzmetterinde jas ári bilikti mamandar jumys isteıdi. Olardyń qatarynda óz salasynyń jiligin shaǵyp, maıyn ishken burynǵy myqty sportshylar da bar. Astana elimizdegi olımpıadalyq sporttyń ortalyǵyna aınalýda desem, artyq aıtpaspyn. Sport dıreksııasynyń qyzmeti Halyqaralyq olımpıada komıtetiniń bas keńsesindegideı uıymdastyrylǵan. Jabyq kabınetter degen atymen joq. Tek qana ashyq alańdar bar, ıaǵnı «open space». Qazirgi tańda UOK-de alpystan astam qyzmetker jumys atqarýda, olardyń kópshiligi dál osy Sport dıreksııasynda jumys isteıdi.
– Keshendi ǵylymı toptar (KǴT) týraly taǵy bir suraq. Federasııalardyń sanyn eskeretin bolsaq, bul kólemdi jumysqa aınalyp ketedi. Bizde osynsha maman bar ma?
– Shyny kerek, bizge eń birinshi tap bolǵan jumys – ol kadr máselesi. Qazaqstanda biliktiligi joǵary dáriger sonshalyqty kóp emes. Odan bólek, árbir topta dıetolog, psıholog, bıohımık, bıomehanık jáne massajshy bolýy tıis. Mundaı toptardy qurý barysynda ulttyq quramalardyń talaby eskeriledi. Búgingi tańda biz keshendi medısınalyq qyzmet kórsetetin toptar úshin 60-tan asa mamandy qyzmetke tarttyq. Qazirgi kezde kórkem gımnastıka, baıdarka men kanoede eskek esý, semserlesý, bıatlon, sý doby men karateden jáne ózge de ulttyq quramalarda KǴT mamandarymen birlesken oqý jattyǵý jıyndary ótýde. Olar tek sportshylardyń densaýlyǵyn qadaǵalap qana qoımaıdy, UOK-tiń sporttyq medısına jáne antıdopıng departamentiniń qadaǵalaýynda bolady. sondaı-aq atletterdi emdeý, qalpyna keltirýmen, dıagnostıka ádistemelerin daıyndap, engizip, jetildirýmen, olardyń tamaqtanýy men fýnksıonaldyq jaǵdaıyn baqylaýmen, medısınalyq tekserý júrgizýmen aınalysady. Jaqyn arada KǴT sportshylarǵa jedel bıohımııalyq, bıomehanıkalyq jáne basqa da baqylaý jasaý úshin arnaıy mobıldi medısınalyq keshender alady. Sodan soń biz sportshylardyń jaǵdaıynan habardar bolyp, qıyn sátter týyndaıtyn sátte aldyn ala habarlap, der kezinde kómek kórsetip, olardyń jalpy fızıkalyq áleýetin jaqsartatyn bolamyz. Azııa oıyndary men Jasóspirimder olımpıadasyna deıin barlyq ulttyq komandalar tolyǵymen medısınalyq KǴT-men jabdyqtalady.
– Dopıngke qarsy baqylaý da osy mamandarǵa júktele me?
– Bul mamandardyń aldyna qoıylǵan basty mindetterdiń biri. Keshendi ǵylymı toptar únemi túsindirý jumystaryn júrgizip otyrýy kerek. Osy oraıda, árbir sportshy eń aldymen ózi jaýapty ekenin umytpaý kerektigin eskertkim keledi. Bul turǵyda bizdiń pozısııamyz ózgergen joq – biz tyıym salynǵan dári-dármekti paıdalanýǵa túbegeıli qarsymyz. Sáýir aıynda bizdiń bapkerlerimiz ben sporttyq dárigerlerimizge jáne fýnksıonerlerge arnap Almatyda sporttyq medısına men antıdopıngke qatysty halyqaralyq semınar-konferensııa ótkizdik. Álemge tanymal mamandar atalǵan semınarda spıker boldy. Olar óz sózderinde mańyzdy máselelerdi aıtyp ǵana qoımaı, sportshylardy iri jarystarǵa keshendi túrde daıyndaý jáne atletterdi qalpyna keltirýge arnalǵan zamanaýı ádisterin alǵa tartty. Bizdiń mamandar iri forýmǵa qatysý múmkindigine ıe bolyp, álemdegi úzdik tájirıbeler men mańyzdy máselelerdi óz áriptesterimen talqylady.
– Qazaqstan UOK qazirgi tańda el aımaqtaryn aralaýda. Ol jaqtarda sporttyq ınfraqurylymdarǵa qatysty suraqtar kóterile me?
– Bul da, basqalary da bar. Birinshi kezekte, biz aımaqtardaǵy olımpıadalyq sport túrlerin damytýǵa qandaı kedergiler baryn anyqtaýymyz kerek. Tamyzdyń sońynda aımaqtardaǵy olımpıadalyq qozǵalys pen buqaralyq sporttyń, balalar men jasóspirimder sportynyń damýy jáne sporttyq ınfraqurylymnyń jaǵdaıy týraly naqty málimetter alamyz. Biz sporttyń shyn máninde damyp, buqaralyq sıpat alǵanyn, qoljetimdi bolǵanyn maqsat ettik. Barlyq aımaqta oblystardaǵy turǵyndarmen ǵana emes, basshylyqpen de kezdesý ótkiziledi. Sporttyq ınfraqurylymdy damytý degenimiz óte keń kólemdegi jumys, sondyqtan jergilikti bıliktiń qoldaýyna senim artamyz.
– Danııar Rústemuly, jańa formattaǵy jumystyń alǵashqy jarty jyly artta qaldy. Qazaqstan UOK-niń aldaǵy maqsattarymen bólisseńiz...
– Federasııalardyń jumysyn uıymdastyrýdan bólek, eń iri mýltısporttyq jarystardy esten shyǵarmaý kerek. Bul – Indonezııadaǵy Azııa oıyndary men Argentınadaǵy Jasóspirimder olımpıadasy. Azııa oıyndaryna akkredıtasııalaý aıaqtaldy. Qazaqstan atynan olımpıadalyq sport túrlerinen tórt júzge tarta sportshy synǵa túsedi dep kútilýde. Qazirgi sátte ulttyq quramalardyń bapkerler shtaby komanda quramyn jasaqtap jatyr. Al Jasóspirimder olımpıadasyna keler bolsaq, búginge deıin sporttyń 11 túrinen 27 lısenzııa alyndy. Ázirge sportshylar sany – 36. Irikteý týrnırleri áli de jalǵasýda, sol sebepti, sporttyq delegasııa quramy áli de artady degen oı bar. Sondaı-aq 2020 jylǵy Tokıo Olımpıadasyna da daıyndyq júrip jatyr. Sportshylardy daıyndaý kezinde olardyń klımatqa beıimdelýi óte mańyzdy sanalady. 2018 jylǵy Phenchhandaǵy qysqy oıyndardyń aldynda qazaqstandyq komandalar Ońtústik Koreıada jattyǵý jıyndaryn ótkizdi. Biz Japonııanyń Fýkýoka jáne Nara prefektýralaryndaǵy sporttyq nysandarda oqý-jattyǵý jıyndaryn ótkizý týraly kelissózder júrgizip jatyrmyz. Osyǵan oraı, bizdiń sportshylarymyz ben óskeleń urpaq qazaqstandyq jankúıerlerdi jarqyn jeńisimen qýantady dep senemiz.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Ermuhamed MÁÝLEN,
«Egemen Qazaqstan»
