Dombyra – qazaqtyń jany, muńshysy, syrlasy, qımasy. Aınymaıtyn serigi, jańylmaıtyn sózi, qarańǵyny jaryp shyqqan sáýleli oıy. Qazaq pen dombyra – egiz. Dombyrasyz qazaqty elestetý qıyn. Onda qazaq jetim bolar edi. Halyqtyń arman-muraty, bolmys-bitimi, taǵdyr-talaıy dombyrada kúmbirlep tur. Oǵan qobyzdy qossaq bolady. Qaısy buryn týǵanyn tap basý aıtý qıyn. Qazaqpen máńgi birge jasasyp kele jatqan asyldarymyz. Keshegi keńes zamany deıtin kezeńdi bastan keshken ýaqytta «dombyra – eskiliktiń qaldyǵy» deıtin sózdi de estidik. Oǵan bireý sener, bireý senbes.
Burynǵy aqyndarymyz dombyrasyz óleń aıtpaǵan, dombyrasyz el aralamaǵan. Kenen: «Dombyrany tastamaımyn qaıda barsam, janyma júre almaımyn baılamasam» deıtin. Qazaqtyń sanasyn sergitip, sharshaǵanyn basatyn bólinbes bútinimizdiń ulttyq mereke kúnine arqaý bolǵany el bolyp qýanarlyq jaǵdaı. Kóktegi asqaqtaǵan rýhymyz, jerdegi tiregimiz. «Naǵyz qazaq – dombyra» degen Qadyrdyń sózi, ras. Dombyra – bizdiń júregimiz.
Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasy jarııalanǵannan beri qazaqtyń kókten izdegeni jerden tabylyp, armanyna qol jetip, shyn máninde rýhanı jańǵyryp jatyr. Elbasyna rahmet! Táńir jarylqasyn!
Sonshama ǵasyr qazaqqa qyzmet etken, ómirlik fılosofııasy bolǵan dombyra qansha ret shettetilip jer baýyrlap qaldy. Men bul týraly birtalaı jyldan beri aıtyp ta, jazyp ta júrmin. Byltyr seksenge tolǵanymda bir kesh qobyzǵa, bir kesh dombyraǵa arnap ótkizdim. Sebebi qazaq janynyń aınasy – osy eki qasterli aspap.
Qanshama ǵasyr qazaqqa qyzmet etken, astanasy bolǵan Túrkistannyń bir aýdannyń ortalyǵy sııaqty bolyp turǵany kez kelgen túrkimin deıtin azamattyń qabyrǵasyna batatyn-aq dúnıe bolatyn. Endi Túrkistan bir oblystyń ortalyǵy boldy. Ulttyq dombyra kúni jarııalandy. Elbasynyń osy eki sheshimine shyn júrekten rızamyn. Ultqa kerek dúnıe osy. Qazir biz burynǵy dombyra tartý dástúrinen ajyrap qaldyq. Buryn kúıdi ańyzymen aıtyp tartatyn. Qazir sahnaǵa shyǵyp, sabalaı jóneledi. Sáken Seıfýllınniń úıine syılas kúıshi zamandasy kelip, kúıdi babymen, ańyzymen aıtyp tartqanda, aqyn: «Qulyndy bıe jetektetkendeı boldyń ǵoı» depti. Qazir osyndaı sátter sırek. Kúıdiń tereńine boılap tartý kúıshige eń kerek qasıet.
Biz kúıshilerdi de zertteýdi sırettik. Meniń túsinigimde, Qazanǵapqa teńesetin kúıshi joq. Qazaqtyń aıta almaǵan, aıtamyn-aý dep ketken sózderin Qazanǵap kúımen jetkizgen. Biz oǵan áli boılaı qoıǵan joqpyz. Kúıdiń, dombyranyń tóńireginde aıylatyn áńgime áli kóp.
Kúı halyqtyń – kóńil tolqyny. Árbir jeke tulǵanyń, azamattyń ańsary, mahabbaty, sheri men shemeni. Bir halyqtyń taý qoparar alapat kúshi men aıbary! Yqylym zamannyń qamyryqty sazy, osy zamannyń qýanyshty sózi. Bul asyl óner búgin ǵana tórge ozǵan joq. Burynnan tórimizde edi. Endi tóbemizge kóterip otyrmyz. Tóbemizge qut, tórimizge yrys bolǵaı!
Atasynyń murasyn tastamaı júrgen jastar aman bolsyn. Urpaqtyń ıgiligi úshin bastaý alǵan ıgi is baıandy bolsyn!
Myrzataı JOLDASBEKOV,
memleket jáne qoǵam qaıratkeri
