Mańyzdy jumysqa jaýapkershilikti kózqaras qajet

Mejeli mindetter oryndaldy

«Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń osy jyldyń I jartyjyldyǵyndaǵy iske asyrylýy týraly Densaýlyq saqtaý mı­nıstri Eljan Birtanov baıandady. E.Birtanov atap ótkendeı, mem­lekettik baǵdarlama jeti baǵyt boıynsha iske asyrylyp jatyr.

«Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasynda salamatty ómir saltyn ilgeriletý aıasynda buqaralyq sha­ralar belsene ótkizilýde, osy jyldyń 6 aıynyń ishinde oǵan 6 mln-nan astam adam qatysty. Bıyl halyqty skrınıngpen qamtý 1,5 mln astam adamdy nemese jos­parlanǵan kólemniń 91 prosentin qurady. Halyqty ımmýndaý 95,2 prosentke jetti», dedi E.Birtanov. Sondaı-aq mınıstr memlekettik baǵdarlama aıasynda «jedel járdem» qyzmetiniń jumysyn reformalaý júrgizilip jatqanyn jetkizdi. Máselen, shuǵyl emes shaqyrtýlar emhanalarǵa beril­di, personaldy halyqaralyq stan­darttarǵa kezeń-kezeńmen oqytý júrgizilip jatyr, elimizdiń toǵyz aımaǵynda Biryńǵaı dıspetcherlik qyzmet qurylǵan. Bıylǵy alty aıdyń nátıjeleri boıynsha ortasha jetý ýaqyty 7 mınýtqa qys­qarǵan, sátti reanımasııalaý kór­setkishi 14 prosentke artqan, aýrý­hanaǵa jatqyzýǵa deıin ólim-jitim azaıǵan.

Mınıstr sonymen qatar ult­tyq dári-dármektermen qamtý saıa­satyn iske asyrý aıasynda am­býlatorlyq dári-dármekpen qam­tamasyz etýdi ortalyqtandyrý júrgizilgenin, sondaı-aq biryńǵaı dıstrıbıýter qyzmetiniń ashyq­tyǵy arttyrylǵanyn atap ótti. Bul satyp alýlardyń tıim­diligin art­tyryp, bıýdjet qara­jatyn únemdeýge múmkindik bergen.

Dári-dármektermen qamtylǵan ambýlatorlyq pasıentter sany 5 prosentke artty. Ambýlatorlyq-dári-dármektik qamtamasyz etýdi qarjylandyrý óńirlerdiń 31 mlrd teńge kólemindegi qosymsha ótinim naýqanynyń qorytyndylary boıynsha 27 prosentke artty, dedi. Sondaı-aq osy jyldyń tamyz aıynyń sońyna deıin emhanalarda elektrondy qujattar aınalymyn engizýdi aıaqtaýdyń asa mańyzdylyǵyn atap ótti. «Osylaısha, biz elimizdegi ár­bir pasıentti jeke-jeke dári-dár­mek­pen qamtamasyz etýdiń ashyq­tyǵyn qamtamasyz etemiz. Bul so­nymen qatar, árbir pasıent­pen keri baılanys orna­týǵa múmkindik beredi», dedi mınıstr. E.Birtanov sonymen qatar Mindetti áleýmettik medı­sı­nalyq saqtandyrýdy (MÁMS) engizýge daıyndyq aıasynda Ke­pildendirilgen tegin medısınalyq kómek kóleminiń jáne MÁMS-tiń jańa modelin qarastyratyn zań jobasy ázirlengenin málim etti. Sondaı-aq salada memleket-jekemenshik áriptestigi (MJÁ) túrindegi ınvestısııalardyń sany artyp kele jatqanyn aıtty. Osy jyldyń 6 aıynda MJÁ jobalarynyń sany 30 birlikti quraǵan. Jalpy alǵanda, 2016-2018 jyldar aralyǵynda 35 mlrd teńge somasyna 65 MJÁ kelisimsharty júzege asyrylýda.

Úkimet otyrysynda sondaı-aq óńirlerde memlekettik baǵ­dar­lamany iske asyrý qorytyn­dy­lary jáne densaýlyq saqtaý júıesin damytý qorlary týraly aıtyldy. Bul rette Almaty ob­lysynyń ákimi A.Batalov, Shy­ǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi D.Ahmetov, Túrkistan obly­synyń ákimi J.Túımebaev, Qyzyl­orda oblysynyń ákimi Q.Kó­sherbaev, Atyraý oblysynyń ákimi N.Noǵaev, Mańǵystaý obly­sy­nyń ákimi E.Toǵjanov jáne Aq­tóbe oblysynyń ákimi B.Sapar­baev baıandama jasady. Sońynda B.Saǵyntaev densaýlyq saq­taýdy damytýdyń «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha edáýir jumys atqarylǵanyn, ilgerileý bar ekenin atap ótti. Degenmen atqarylar jumys ta az emes. Soǵan oraı densaýlyq saqtaý júıesin odan ári jańǵyrtýǵa qatysty da birqatar naqty tapsyrma berildi.

Premer-Mınıstr dári-dár­mek­terdi maqsatty satyp alý má­selesine de nazar aýdardy. Qajetti dári-dármekterdiń naq­ty sanyn bilip, artyq qarajat jum­samaý kerek. Osyǵan baılanys­ty Densaýlyq saqtaý mınıstrligine dári-dármekterdiń qajettiligin jos­parlaýdy retteý týraly tap­syrma berdi. Sondaı-aq óńirler­ge jeke ınvestısııalardy tartyp, MJÁ-ni damytqan jón. B.Sa­ǵyntaev sondaı-aq shetelderde emdelý úshin kvota alý máse­le­lerine erekshe nazar aýdarý kerek­tigin aıtty. Densaýlyq saqtaý mınıstri E.Birtanovqa kvota alý tártibin jetildirý jáne onyń ashyqtyǵyn arttyrý tap­syryldy. Úkimet basshysy min­detti áleýmettik medısı­na­lyq saqtandyrýdy tıimdi engi­zý máselesi erekshe baqylaý­da ekenin eske saldy.

Analar ólimi alańdatady

Densaýlyq saqtaý máselesi egjeı-tegjeıli talqylanǵan jıynda Premer-Mınıstr B.Sa­ǵyn­taev sala basshysy E.Birtanov pen qala ákimi Á.Isekeshevten sońǵy kezderi jıilep ketken Astanadaǵy ana ólimine qatysty máseleniń de mán-jaıyn surady.  Sebebi aldyńǵy kúni ǵana Astananyń №2 perınataldy ortalyǵynda jas bosanǵan kelinshek kóz jumǵan bolatyn. Al bul – bıylǵy jyldyń ishinde Astana perzenthanalarynda qaıtys bolǵan tórtinshi adam.

«Qazirgi kúni qajetti zertteý jumystary júrgizilýde. Naq­­ty sebebi týraly aqparatty anato­mııalyq, morfologııalyq zert­teý bitken soń beremiz. Biz qa­zir Astana qalasyndaǵy ambýla­to­rııalyq deńgeıdegi osy áıelderge qandaı qyzmet kórsetilgenin tekserip jatyrmyz. Arnaıy shtab qurylǵan. Astana qalasynyń ákimdigimen birge jumys istep jatyrmyz. Úlken másele bar dep aıtýǵa bolmaıdy. Keıbir jaǵdaı áıeldiń negizgi densaýlyǵyna baı­lanysty. Biraq jalpy perınataldy ortalyqta tekseristiń bárin júrgizdik. Sanıtarlyq-epı­de­mıologııalyq rejim durys. Ári qaraı jumys istep jatyrmyz», dedi Densaýlyq saqtaý mı­­nıstri. Qazirgi ýaqytta árbir jaǵ­­daı­ǵa qatysty Qoǵamdyq den­­saý­lyq saqtaý komıteti tergeý júrgizip jatyr. Al Astana ákimi Á.Isekeshev barlyq jaǵdaılar boıynsha jetekshi medısınalyq ortalyq mamandarynyń qatysýymen konsılıým ótkiziletinin aıtty. «Barlyq jaǵdaılar densaý­lyq saqtaý mınıstrligimen talqy­lanyp, naqty is-áreket jospary quryldy. Sondaı-aq qaýipsiz saraptama júrgizý úshin jáne akýsherlik-gınekologııalyq medı­sınalyq kómek úshin Eýropanyń myqty dep sanalatyn mamandaryn shaqyryp otyrmyz. Másele baqylaýda», dedi qala ákimi.

Jalpy málimetke súıensek, elimizde bıyl alǵashqy jarty­jyl­dyqta bosanýǵa deıin jáne bosanǵannan keıin ana ólimi kór­setkishi byltyrǵy deńgeıden joǵary bolyp otyr. Máselen, qańtar aıynan beri respýblıkada 31 ana kóz jumǵan. Jalpy, jyl saıyn respýblıkamyzda 50-60 áıel kóz jumady eken.

«Aqyldy qala» – sıfrlandyrýǵa jol

Úkimet otyrysynda qaralǵan kelesi másele «Aqyldy qalalar» jobasy týraly Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev esep berdi. Mınıstrdiń aıtýynsha, barlyq 16 óńirdiń ákimdikterinde sıfrlandyrý keńseleri qurylyp, oǵan ákim orynbasarlary jetekshilikke taǵaıyndalǵan. Arnaıy qurylǵan sıfrlandyrý shtaby jobalardy úılestirýmen aınalysady jáne apta saıyn «Aqyldy qala» jobasyna monıtorıng júrgizilip otyrady. «Qazirdiń ózinde medısınalyq, aqparattyq júıeler, elektrondy kúndelikter nemese mektepke deıingi balalar mekemelerine kezekke qoıý júıeleri barlyq aımaqtarda engizildi. Pavlodar oblysynyń bilim berý salasynda onlaın jýr­nal men kúndelikterdi iske qosý arqyly oqýshylardyń oqý úl­gerimi 3 prosentke ósti. Shyǵys Qazaqstan oblysynda aý­dan ortalyqtarynan tys orna­lasqan 67 dárigerlik ambýlatorııany jáne feldsherlik-akýsherlik oryndardy ınter­net jelisine qosý arqyly halyq­qa memlekettik qyzmet kórsetý­diń úlesi 93 prosentke artty», dedi D.Abaev. Batys Qazaq­stan oblysynda bastapqy medı­sı­nalyq kómek kórsetýge ketetin ýaqyt qysqarǵan. Atap aıtqanda, jedel járdemdi basqarý jú­ıeleri engizilgen. Al smart-tehnologııalardy engizý aıasynda Astana kóshe jaryǵyna qyzmet kórsetý shyǵyndaryn 30 prosentke deıin, energııa qorlaryn 60 prosentke deıin tómendetken. Júıeniń ózi elektr energııasyn qajettiligine baılanysty avtomatty túrde berilýin retteıdi. Shymkent qalasynda jol-kólik oqıǵalaryn, foto-beıne túsirý júıesin engizý arqyly jol júrý erejelerin buzý jaǵdaılary 17 prosentke azaıǵan. Al Almaty oblysyndaǵy Qorǵas beketinde adamnyń kelbetin taný júıesine alǵash synaq júrgizgende, izdeý sharalaryna jumsalatyn ýaqyt 15 prosentke deıin azaıady dep boljanǵan. «О́ńirlerdiń barlyǵy «aqyldy qala» jasaýǵa negiz bolatyn servısterdi jasaýda keń aýqymdy jumys jasap jatyr. Mektepterdiń 87 prosentinde ınternet qoljetimdi. Qala men aýyl oqýshylary arasyndaǵy bilim alshaqtyǵy shamamen 30 prosentke tómendedi. Memlekettik qyzmetter ońtaılandyryldy jáne avtomattandyryldy. Elektrondy medısınalyq kar­tany qoldaný jáne qaǵaz nusqa­synan bas tartý aıasynda medı­sınalyq kartalardy joǵaltý faktory tolyq joıyldy»,  dedi mınıstr.

Alty aıda  421 nysan satyldy

Úkimet otyrysynda jekeshe­len­dirýdi júrgizý barysy da qaraldy. Osyǵan oraı baıandama ja­saǵan Qarjy mınıstri Baqyt Sultanovtyń habar­laýynsha, osy jyldyń birin­shi jar­tyjyldyǵynyń qorytyn­dysy boıynsha keshendi jospardyń 887 nysanynan saýda-sattyqqa 502-si shyǵarylyp, olardyń 421-i 216 mlrd teńge somasyna sa­tylǵan. 266 nysan qaıta uıym­dastyrý jáne taratý satysyn­da tur. Osylaısha, qaıta uıymdas­ty­rylatyn jáne taratylatyn nysandardy qosa eseptegende, jekeshelendirýdiń keshendi josparynyń oryndalýy 77,4 prosentti quraıdy.

«Bıyl birinshi jarty­jyl­dyqta saýda-sattyqqa 104 nysandy shyǵarý josparlandy. Is júzinde 89 nysan shyǵaryldy jáne 15 nysan boıynsha qaıta uıymdastyrý jáne taratý týraly sheshim qabyldandy. Olar­dyń ishinen 36 mlrd teńgege 39-y satyldy», dedi mınıstr B.Sul­tanov. Jalpy, keshendi jospar­dyń 63 nysanynyń búgingi kúnge deıin 110,5 mlrd teńgege 15-i sa­tylǵan. Osy jyly 39 nysan­dy satý josparlanyp otyr. Birin­shi jartyjyldyqta onyń 8-i saýda-sattyqqa shyǵarylyp, 2-i satylǵan. Qalǵan nysandar bo­ıynsha satý aldyndaǵy daıyndyq jáne áleýetti satyp alýshylarmen kelissózder júrgizilýde.

Dınara BITIK,

«Egemen Qazaqstan»