Osy oraıda, joǵarydaǵy sózimizdiń dáleli ispettes elorda irgesinen taǵy bir kóne mádenıettiń ushyǵy shyqty. Naqtyraq aıtsaq, Astanadan kómirli qala Qaraǵandyǵa qaraı shyǵa beris kúrejoldyń boıynda ornalasqan Kúıgenjar kentiniń dál irgesinen saqtar qorǵany tabyldy. Buryndary úıgen topyraq sııaqty obalanyp jatatyn qoıanjon qorymdarǵa asa mán berile qoımaǵan-tyn. Sońǵy jyldary elorda endigi Uly Dalaǵa tereńdegen saıyn saharanyń nebir syry ashylyp jatyr.
Osynyń nátıjesi bolar, 2005 jyly joǵarydaǵy qorymǵa alǵash ret ekspedısııalyq qazba jumysy júrgizilip, barlaý barysynda arheologtar erte kezde qorǵannyń tonalǵanyn anyqtady. Biraq eshqandaı zattyq nemese derektik dúnıe tabylmaǵan soń qazba jumysy ýaqytsha toqtatylǵan bolatyn. Biraq osy is barysynda taspen jabylǵan qorǵannyń bıiktigi – 4, kóldeneńi – 60 metr ekeni naqtylanyp, jabynǵa paıdalanǵan tastar Nura ózeni boıynan alynǵany anyqtalǵan edi.
Joǵarydaǵy ýaqytsha baıyrqalaǵan jumys «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda eki apta buryn qaıtadan qolǵa alyndy. Atalmysh qorǵanǵa qazba jumysyn júrgizýshi Kemel Aqyshev atyndaǵy «Esil» arheologııalyq ekspedısııasynyń jetekshisi Maral Habdýlınanyń aıtýynsha, qorymdy zertteý-barlaý jumystaryn Astana qalasy Mádenıet jáne sport basqarmasy úılestirip otyr. Sonymen qatar bul isti atqaryp shyǵýǵa ýnıversıtet ustazdary, doktorant, magıstrant, stýdenti bar barlyǵy 17 adam qatysýda. Bular eki aptadan beri tynymsyz eńbek etip, nátıjesinde qorǵannyń joǵarǵy qabatyndaǵy qabirlerdi ashqan.
Birinshi qabirden oń qolynda neke júzigi bar áıel adamnyń qańqa súıegi tabylsa, basqalarynan súıekten jasalǵan belgisiz zat jáne áshekeı buıymdar qataryna jatatyn qola syrǵa, kúmis jip, aına jáne beldiktiń toǵasy sekildi dúnıeler shyǵypty.
Tańdanarlyq jaǵdaı, qorǵannan tabylǵan jeti adamnyń qańqa-súıeginiń bastary qubylaǵa qaratylyp, musylman dástúrimen jerlengen. Qorymnan tabylǵan súıekter saraptama jasatý úshin Italııaǵa jiberilipti. Ondaǵy mamandar qańqalardyń qaı kezeńge jatatynyn zerttep, jaqyn arada naqty jaýap berýi tıis.
«Mundaǵy qorǵannyń hronologııasy shamamen 2 myń jyldy qamtıdy. Bul – saq mádenıetiniń kezeńi jáne ol erte temir dáýirine jatady» deıdi L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń tarıh fakýltetiniń oqytýshysy Danııar Tileýqabylov.
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
