Prezıdent Jarlyǵynda saılaýdy ótkizýge tyıym salynbaǵan

Keshe Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Qýandyq Turǵanqulovtyń tóraǵalyq etýimen Komıssııanyń otyrysy ótti. Onda Ortalyq saılaý komıssııasynyń Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi depýtattarynyń kezekten tys saılaýy jónindegi saıası partııalar úshin daýys berýge arnalǵan saılaý bıýlleteniniń mátinin bekitý týraly, Parlament Májilisi depýtattary men máslıhattary depýtattarynyń saılaýyna shet memleketter men halyqaralyq uıymdardyń baıqaýshylaryn akkredıtteý týraly jáne Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasynyń saılaý komıssııalary quramynda keńesshi daýys quqyǵy bar múshesi bolyp tabylatyn saıası partııalardyń ókilderine saılaý komıssııalarynyń basqa múshelerimen teń eńbekaqy tóleý jónindegi úndeýi týraly máseleler talqylandy. Bul máseleler boıynsha Or­ta­lyq saılaý komıssııasynyń hat­shy­sy Baqyt Meldeshov, Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi Tatıana Ohlopkova jáne Ortalyq saılaý komıssııasy tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Foos habarlama jasady. Baqyt Melde­shov­tiń atap ótýinshe, Ortalyq saılaý komıssııasy Qazaqstan Res­pýblıkasyndaǵy saılaýshylardyń jalpy sanynyń 1 paıyzy rezervin qosa daıyndalýǵa jáne saılaý ýchaskelerine jetkizilýge tıis saılaý bıýlletenderiniń sanyn belgiledi. Osyǵan baılanysty Parlament Májilisi depýtattarynyń kezekten tys saılaýy jóninde 9 398 154, al barlyq deńgeıdegi máslı­hattar depýtattarynyń kezekti saılaýy jóninde 17 423 313 saılaý bıýlleteni daıyndalatyn bo­lady. Ekinshi másele boıynsha habarlama jasaǵan Tatıana Ohlopkova­nyń habardar etkenindeı, Orta­lyq saılaý komıssııasy Parlament Májilisi depýtattary men máslıhattar depýtattarynyń saı­laýyna shet memleketterdiń, ha­lyq­aralyq uıymdardyń taǵy 14 baıqaýshysyn akkredıttedi. Qazir­gi ýaqytqa deıin Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Syrtqy ister mınıs­t­rliginiń usynýymen barlyǵy 61 baıqaýshy akkredıttelgen. Olar­dyń 46-sy – EQYU/DIAQB mıs­sııasynyń, 11-i – TMD baıqaý­shy­lar mıssııasynyń ókilderi, 4-ýi – shet memleketterdiń baıqaýshy­lary. Al úshinshi másele jóninde habardar etken Vladımır Foostyń aıtýynsha, Ortalyq saılaý ko­mıssııasy Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasynyń ún­deýin qaraý nátıjesinde aýmaqtyq saılaý komıssııalaryna qyzmet­kerleri saılaý komıssııalary qu­ramynda saıası partııalardyń ke­ńes­shi daýys quqyǵy bar ókilderi bolyp tabylatyn uıymdarǵa saılaý naýqanyn ázirleý men ótkizý kezeńinde olardyń ortasha aılyq jalaqylaryn saqtaý týraly hat joldaýdy usyný jóninde sheshim qabyldady. Otyrystan soń ótken brıfıngte Ortalyq saılaý komıs­sııa­synyń tóraǵasy Qýandyq Tur­ǵan­qulov BAQ ókilderin saılaý ba­rysymen tanystyrdy. Tóraǵanyń atap ótkenindeı, Jańaózen qala­synyń aýmaǵynda Parlament Má­jilisi depýtattary  men máslı­hat­tar depýtattaryn saılaý buryn belgilengen merzimde, ıaǵnı 2012 jylǵy 15 qańtarda ótedi. О́ıtkeni, bul aýmaqtyq-ákimshilik birlikte tótenshe jaǵdaı engizý týraly Pre­zıdenttiń Jarlyǵynda saı­laýdy ótkizýge tyıym salynbaǵan. Osyǵan baılanysty Ortalyq saılaý komıssııasy Jarlyqpen belgilengen shekteýlerdi eskere oty­ryp, kandıdattar men saılaý­shy­lardyń quqyqtaryn qamtamasyz etý úshin barlyq qajetti shara­lardy qabyldaýda. «Bul adam quqyǵy sala­syn­daǵy Qazaqstan Respýblıkasy qol qoıǵan halyqaralyq qujattarǵa qaıshy kelmeıdi, – dedi Qýandyq Turǵanqulov osy másele jóninde. – О́ıtkeni, endigi shekteýler adam­nyń Azamattyq jáne saıası qu­qyqtar týraly halyqaralyq pakt bekitken «absolıýttik» quqyqtary men bostandyqtaryn shektemeıdi, tek saılaýaldy úgit júrgizý tásil­deriniń aıasyn belgili bir dárejede taryltady. Jáne bul rette bar­lyq saıası partııalar men máslıhat depýtattyǵyna kandıdattar teń. Degenmen, úgit jumysyn júrgizý­diń nysandary men ádisterin tań­daýda belgili bir dárejede shekteýli jaǵdaıda bolady». Sóz barysynda tóraǵa ony da ataı ketti. Iаǵnı, qala aýmaǵynda negizinen saılaýaldy úgitti beıbit jınalystar, mıtıngter, sherýler, pıket­ter men demonstrasııalar ót­kizý arqyly júrgizý shekteledi. Alaıda, buqaralyq aqparat qural­da­rynda úgit naýqany tolyq kó­lemde ótkiziletin bolady. Osyǵan baılanysty Ortalyq saılaý ko­mıssııasy máslıhattar depýtat­ty­ǵyna kandıdattardyń saılaýshy­larmen kezdesýler ótkizýine bıýd­jetten bólingen qarajatty bu­qa­ralyq aqparat quraldarynda qo­symsha úgit materıaldaryn jarııalaý jáne baspa ónimderin shyǵarý úshin paıdalanýyna ruqsat beredi. Al Parlament Májilisi depý­tat­taryn saılaýǵa qatysatyn saıası partııalardyń úgit materıaldary Jańaózen qalasy turǵyndaryna respýblıkalyq jáne jergilikti tele-radıo arnalary men baspa bu­qaralyq aqparat quraldary arqy­ly jetetin bolady. «Jańaózen qalasynda res­pýb­lıkalyq «Eýrazııa», «Elarna», «Qa­zaqstan», «Habar», oblystyq «Aqtaý – Qazaqstan» telear­na­la­ry men Qazaq radıosy, sondaı-aq kabeldi teledıdar jumys istep tur, – dedi ári qaraı Qýandyq Turǵanqulov. – Qalalyq máslıhat depýtattyǵyna kandıdattar baspa ónimderin ázirleý úshin oblystyq baspahananyń qyzmetin paıdalana alady. Qalalyq saılaý komıs­sııa­sy shtattyq rejimde jumys isteýde. Komıssııanyń qaramaǵynda barlyq qajetti ádistemelik materıaldar men qujattar bar». Ortalyq saılaý komıssııasy­nyń basshysy saılaý naýqany ba­rysyn baıqaýdy uıymdastyrý jaı­yna da toqtalyp ótti. Onyń atap ótýinshe, baıqaýshylar men sarapshylarǵa, sonyń ishinde shet memleketter men halyqaralyq uıymdardyń ókilderine bul óńirge barý múmkindigi qamtamasyz etiletin bolady. Sonymen qatar, olar saılaý barysy, saılaý organ­da­ry­nyń jumysy, barlyq saılaý úde­risine qatysýshylardyń qyz­meti týraly aqparattarmen de qam­ta­masyz etiledi. Sondaı-aq Qýandyq Turǵanqulov saılaý týraly zańǵa sáıkes buqaralyq aqparat qural­dary kandıdattar men saıası par­tııalardyń saılaý naýqanyn obek­tıvti jarııalaýǵa mindetti eke­nin de eskertti. Bul rette kandıdattar men saıası partııalardyń ar-namysyna, qadir-qasıetine jáne iskerlik bedeline nuqsan keltiretin úgit materıaldary men ózge de aqparatty jarııalaýdan aý­laq bolý kerek. Barlyq kandıdattar men partııalyq tizimderin usynǵan saıası partııalardyń saı­laýaldy úgit júrgizýi úshin buqaralyq aqparat quraldaryna teń jaǵdaıda qol jetkizýi kepildendirilýi tıis. Brıfıng sońynda Komıssııa tór­aǵasy 20 jeltoqsanda aıaq­talǵan máslıhattar depýtatty­ǵyna kandıdattardy tirkeýdiń al­dyn ala qorytyndylarymen de tanystyryp ótti. Aldyn ala málimetter boıynsha, usynylǵan 10 myńnan astam úmitkerdiń 9 165-i máslıhattar depýtattyǵyna kandıdat retinde tirkelgen. Sonyń ishinde oblystyq, Astana men Almaty qalalyq máslıhat­taryna – 1752, aýdandyq máslı­hattarǵa – 5523, qalalyq máslı­hattarǵa 1890 kandıdat bar. Tirkelgen kandıdattardyń 3446-sy – «Nur Otan» HDP-nyń, 264-i – Qazaqstannyń «Aq jol» demokratııalyq partııasynyń, 99-y – Qazaqstannyń Kommýnıstik halyqtyq partııasynyń, 50-i – Qazaqstan sosıal-demokratııalyq «Aýyl» partııasynyń, 57-si – «Ádilet» demokratııalyq partııa­sy­nyń, 22-si – «Rýhanııat» partııa­synyń, 11-i – Qazaqstannyń Pat­rıottary partııasynyń, 9-y – Jalpyulttyq sosıal-demokra­tııa­lyq partııasynyń, 3-eýi – Qazaq­stannyń «Azat» demokratııalyq partııasynyń, 1-eýi – Qazaq­stan­nyń Kommýnıstik partııasynyń músheleri. Barlyq tirkelgen kandıdattar 21 jeltoqsannan bastap saılaýaldy úgit jumystaryna kiri­se alady. Álısultan QULANBAI.