Túrkistan oblysy boıynsha jańa oqý jylynda 55385 oqýshy birinshi synyp tabaldyryǵyn attaıdy. Iаǵnı mektepke keletin oqýshy sany 19 myńǵa artqan. Demografııalyq ósimge baılanysty 2018-2025 jyldar aralyǵynda oblysta 184 mektep salý qajettiligi týyndap otyr. Bıyl 83 nysannyń qurylysy júrgizilip jatsa, onyń 40-y jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriledi. Osylaısha 9 apatty, 5 úsh aýysymdy, 13 yńǵaılastyrylǵan jáne oryn tapshylyǵy baıqalǵan 10 mekteptiń máselesi sheshilmek. Sondaı-aq 3 kolledjdiń ǵımaraty jańarady.
Oqýshysy kóp óńirdiń bilim salasynda ustazdardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý da aldyńǵy qatarǵa qoıylyp otyr. Máselen, qyrkúıek aıynan bastap ulttyq biliktilik testileýden ótken 4200 pedagogtyń aılyq jalaqysy sanattaryna qaraı 30-50 prosentke artady. Oǵan oblystyq bıýdjetten 1 mlrd 67 mln teńge qaralǵan. Jańartylǵan bilim berý mazmunymen sabaq berip jatqan 32 myńnan astam ustazǵa 30 prosent jalaqy qosylyp, oǵan bıýdjetten 10 mlrd 290 mln teńge bólingen. Túrkistan qalasynda ótken oblystyq Tamyz keńesinde óńir basshysy Janseıit Túımebaev osyndaı derekterdi keltire kele, ustazdar qaýymyna memleket tarapynan áleýmettik qoldaý kúsheıtiletinin atap ótti. «Eger, sizder Túrkistan qalasyna kelgen jaǵdaıda aılyq jalaqylaryńyzǵa 20 prosent qosymsha aqy, eńbek demalystaryńyzǵa 7 qosymsha kún jáne 1 aılyq qosymsha saýyqtyrý aqysy qosylady. Áleýmettik sala qyzmetkerleri men ustazdar qaýymy úshin Túrkistan oblysynyń 13 aýdanynda ınvestorlar esebinen 14 myń sharshy metrli 31 turǵyn úı salynyp jatyr», dedi oblys ákimi. Muǵalimderdiń bilimin jetildirý de mańyzdy. Bul oraıda bıyl birinshi ret óńir ustazdaryna M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń magıstratýrasyna 20 grant bólinipti. Olar úsh mamandyq boıynsha álemdegi eń ataqty oqý oryndarynyń birinde bilimin jetildiredi. Igi iske oblys bıýdjetinen qarjy qarastyrylǵan. Sondaı-aq Qazyǵurt aýdanynda ornalasqan J.Qapparov atyndaǵy fızıka-matematıka baǵytynda oqytatyn mamandandyrylǵan mektep-ınternatyna shetten kelgen muǵalimder úshin 15 jeke úı salynbaq. Búgingi tańda qajetti qujattary daıyndalyp jatyr.
Keńeste óńir basshysy qoǵamda jıi kóterilip júrgen máselege qatysty kózqarasyn bildirdi. «Budan bylaı muǵalimderdi óz mindetterine kirmeıtin sharýalarǵa jónsiz jumsaý toqtatylýy kerek», dep málimdedi J.Túımebaev. Sondaı-aq ol barlyq aýdan jáne qala ákimderine muǵalimderdiń jaǵdaıyna muqııat qaraýdy, olardyń áleýmettik máselelerin barynsha sheshý jóninde tapsyrma beretinin jetkizdi. «Bıylǵy tamyz keńesi erekshe tarıhı kezeńde ótip jatyr. Elbasy Jarlyǵymen Túrkistan oblysy qurylyp, onyń ortalyǵy bolyp Túrkistan qalasy bekitildi. Iаsaýıdeı babamyz, Abylaı han bastaǵan qazaqtyń 21 hany jatqan, qazaqtyń qaımaqtary máńgi qonys tapqan Túrkistannyń tarıhyn ustazdar qaýymy oqýshylarǵa sińirýi kerek», dedi oblys ákimi.
Kásiptik bilim sapasyn kóterý máselesi de nazardan tys qalmaıdy. Jasyratyny joq, kásiptik bilim mekemelerin bitirýshi túlekterdiń 25-30 prosenti jumyspen qamtamasyz etilmeı keledi. Iаǵnı qoǵamǵa naqty qandaı mamandar qajet ekeni jiti zerttelmegendikten jastar alǵan dıplomyna saı jumys tappaı júr. О́ńirde osy olqylyqty boldyrmaý maqsatynda bıyl kásiptik maman daıarlaý baǵytynda memlekettik tapsyrysty júıeleý úshin 7 jumysshy top qurylǵan. Jumysshy top qoǵamǵa asa qajetti mamandyqtardy saralaǵan. Endi osy jańa format boıynsha óńirge qajetti mamandar daıarlanatyn bolady. Oblys ákiminiń málimdeýinshe, bıyl memlekettik tapsyrysqa respýblıkadan 3 mlrd 900 mln teńge, al oblystan 17 mlrd teńge qaralǵan. Osylaısha naqty is arqyly kásiptik bilimniń sapasyn kóterip, oblys ekonomıkasyna qajetti mamandar tapshylyǵy máselesin sheshý kózdelip otyr. Aıta ketelik, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýde oblysta 94 kolledj 109 mamandyq boıynsha kadrlar daıarlap keledi. Keńeste 2017-2018 oqý jylynda atqarylǵan jumystary men aldaǵy mindetter týraly baıandama jasaǵan oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Isataı Saǵyndyqovtyń aıtýynsha, bıyl óńirdiń bilim berý salasyna 262 mlrd 24 mln teńge qaralyp, qarjy kólemi 2017 jylmen salystyrǵanda 6 mlrd 15 mln teńgege ulǵaıǵan. О́ńirde 909 orta bilim berý mekemeleri bar. Mektepterdi jańa oqý jylyna daıyndaý maqsatynda jergilikti bıýdjet esebinen 863 mektepke aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizilse, 83 bilim berý nysanynyń qurylysy bastalǵan. Basqarma basshysynyń aıtýynsha, orta bilim berý mekemelerinde oqýlyqtarmen qamtamasyz etý kórsetkishi tolyq oryndalyp otyr, sondaı-aq «Mektepke jol» aksııasy boıynsha 9604 oqýshyǵa materıaldyq kómek kórsetilgen. Al óńirdegi 1381 mektepke deıingi bilim berý uıymdarynyń 590-y memlekettik, 791-i jekemenshik. Bıyl jergilikti bıýdjet esebinen 188 balabaqshaǵa aǵymdaǵy, al 280 balabaqshaǵa kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi.
Aıta ketelik, tamyz keńesinde oblys ákimi 5 ustazǵa «Oblysqa sińirgen eńbegi úshin» medalin, 10 pedagogqa oblys ákiminiń Qurmet gramotasy men Alǵys hatyn tabys etti. Sonymen qatar 20 adam Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń marapattaryna ıe bolsa, 5 ustaz oblystyq máslıhattyń gramotasymen marapattaldy.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Túrkistan oblysy
