Qujyrǵalı Tóleýishev Atyraý jáne Mańǵystaý oblystarynyń mádenıet basqarmasyn biraz jyl basqarǵan. Al Batys Qazaqstan oblysyndaǵy eńbegi oblystyq qazaq drama teatrymen tikeleı baılanysty. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary, 1993 jyly 16 jeltoqsanda ashylǵan óner shańyraǵyn 1996 jyldan 2014 jyly zeınet demalysyna shyqqanǵa deıin basqarǵan Qujyrǵalı Tóleýishev teatrdyń qalyptasyp, órkendeýine kóp eńbek sińirgen edi. Osy jyldary teatr ujymy respýblıkalyq, halyqaralyq festıvalderde top jaryp, birneshe márte bas báıgeni ıemdendi. Talaı darynnyń juldyzy janyp, el yqylasyna bólendi, mártebeli ataqtarǵa ıe boldy. Oral qazaq teatry óner synshylarynyń joǵary baǵasyn aldy.
– Qujyrǵalı aǵa – ónerge janyn bergen, baryn bergen tulǵa. Oralda qazaq teatrynyń basshylyq tizginin qolyna alyp, qıyn-qystaý kezeńinde aıaǵynan tik turǵyzyp, basqarýshylyq qabiletimen tórt aıaǵyn teń basqan uıymshyl ujymǵa aınaldyrdy. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary qazaq teatr ónerin damytýǵa qosqan úlesińiz kóp, eńbegińiz ólsheýsiz, – dedi Batys Qazaqstan oblystyq mádenıet basqarmasynyń basshysy Qadyrbolat Musaǵalıev.
Kesh ıesi Qujyrǵalı Tóleýishev óz sózinde qazaq mádenıeti men ádebıetiniń iri ókilderi Ilııas Esenberlın, Ábish Kekilbaev, Muhtar Maǵaýın, Muqaǵalı Maqataev, Qadyr Myrza Áli týraly jyly estelikterimen bólisti. Alber Kamıýdiń «Kalıgýlasyn», Jan-Pol Sartrdiń «Gerostratyn», t.b. álemdik deńgeıdegi 15-20 pesany qazaqshaǵa aýdaryp, qazaq sahnasyna shyǵýyna muryndyq bolǵan qalamger endi Ábish Kekilbaevtyń «Bir shoq jıde», Shyńǵys Aıtmatovtyń «Teńiz jaǵalaı júgirgen tarǵyl tóbet» shyǵarmalaryn sahnaǵa beıimdep, ınssenırovka jasaýǵa kirisipti.
«Kóp jyl teatrda qyzmet ete júrip, qazaq tilindegi dramatýrgııaǵa muqtajdyq baryn anyq kórdim, bizdegi bar shyǵarmalardyń taqyryp aıasynyń tarlyǵyna kóńilim tolmaıtyn. Sondyqtan osy aýdarma salasyna den qoıdym. Bul meniń qazaq tildi sahna shyǵarmalaryn damytýǵa, baıytýǵa qosqan úlesim», deıdi Qujyrǵalı Tóleýishev.
– 1998 jyly Tarazda ótken respýblıkalyq festıvalde bizdiń Oral teatry A.Asylbekovtiń «Bir túngi oqıǵa» qoıylymymen Gran-prıge ıe boldy. Osy úlken júldeni Ábish Kekilbaevtyń «Abylaı» qoıylymymen bólisti. Qurylǵanyna bes-aq jyl bolǵan ujym úshin bul úlken jeńis edi. Jalpy, teatr ártisi úshin festıvalǵa qatysý – árbir ártistiń armany ǵoı. Sonyń ishinde festıvalge basynan aıaq qatysý, barlyq qoıylymdy kórý degenińiz – úlken arman. Qujyrǵalı aǵamyz teatr ujymyna osyndaı múmkindik jasady. Qanshama adamnyń bóten qalada on kún boıy turýy úshin qanshama qarjy kerek?! Aǵaı sonyń bárin rettep júretin. Qujyrǵalı Tóleýishevtiń taǵy bir jaqsy qasıeti – teatr festıvalderinde Gran-prı alǵan qoıylym rejısserin mindetti túrde Oralǵa aldyryp, bizde de qoıdyratyn. Osynyń arqasynda Qazaqstandaǵy eń myqty rejısserlerdiń bári Oralǵa keldi, qoıylym qoıdy. Bul degenińiz – teatr ujymy úshin úlken mektep qoı, – deıdi Hadısha Bókeeva atyndaǵy Batys Qazaqstan oblystyq teatrynyń baıyrǵy qyzmetkeri, mádenıet salasynyń úzdigi Musaǵalı Bektenov.
Osy keshte teatrdyń búgingi dırektory Qýanysh Amandyqov, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Gúljııan Shyntemir, eńbek ardageri, Batys Qazaqstan oblystyq mádenıet basqarmasyn uzaq jyl basqarǵan Aıdar Batyrhanov jáne basqalary kesh ıesi týraly estelikterin ortaǵa saldy. О́lkege belgili óner tarlandary án salyp, kórermen kóńilin kóterip otyrdy. Qadyr Myrza Áli atyndaǵy mádenıet jáne óner ortalyǵynda ótken osynaý kesh qazaq sahna óneriniń órisin keńitken, shynaıy óner adamynyń mártebesin bıiktetken oqıǵa boldy.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
