– Alan Ǵazızuly, jańa maýsymdaryńyz qutty bolsyn. Kúzgi maýsymǵa bólek toqtalamyz, birinshi suraǵym «Balalar Evrovıdenıesine» qatysty. Osy jyly Qazaqstan tuńǵysh ret atalǵan baıqaýda baǵyn sanap kóredi. Kelissózder qalaı júrdi? Elimiz úshin mundaı baıqaýlardyń qanshalyqty mańyzy bar?
– «Habar» Agenttigi 2016 jyldyń 1 qańtarynan bastap «Junior Eurovision Song Contest» halyqaralyq án baıqaýyn uıymdastyratyn Eýropalyq habar taratý odaǵynyń (EBU) qaýymdasqan múshesi. Bul bizge atalǵan baıqaýǵa óz memleketimizdiń atynan úmitkerimizdi usynýǵa múmkindik berdi. Sol ýaqyttan bastap kelissózder júrgizilip keldi. Osy jyldyń maýsym aıynda uıymdastyrýshylar ruqsatyn bergen soń, Qazaqstannyń atynan óner kórsetetin balany izdeýge kiristik. Bir aı boıy (1-31 tamyz aralyǵynda) khabar.kz saıty («Habar» telearnasynyń resmı saıty) arqyly qatysýshylardyń ótinimderi qabyldanǵan bolatyn. Shamamen 200-ge jýyq ótinimnen talapqa saı keletin 134-i 11 adamnan quralǵan ádilqazylar alqasyna usynyldy. Ádilqazylar quramynda Qazaqstannyń halyq ártisi Roza Rymbaeva, Meırambek Bespaev, Tamara Asar, Baǵym Muhıtdenova, Erke Esmahan, Qaırat Nurtas, Renat Gaısın, Láılá Sultanqyzy, Mádına Sadýaqasova, Dımash Qudaıbergenov syndy mýzyka salasynyń maıtalmandary boldy. Qazylar «júzden júırik, myńnan tulpar» degendeı, elimizdiń namysyn halyqaralyq sahnada qorǵaı alatyn talantty degen on balany iriktep alǵan edi. Olar 22 qyrkúıek kúni «Habar» telearnasynyń tikeleı efırinde ózderiniń ánderimen óner kórsetti.
Ulttyq irikteýdegi ár balanyń boıynda Mınsk qalasynda óner kórsetýge laıyqty talant boldy. Alaıda qazylar alqasy men kórermenderdiń sheshimi boıynsha 12 jasar Danelııa Týleshova jeńimpaz atandy. Kórermender telefonmen habarlasý nemese SMS joldaý arqyly daýys bergen bolatyn. Qazylar alqasy Meıirjan Jıdebaıǵa birinshi oryndy, al ekinshi oryndy Danelııaǵa bergen edi. Kórermender bolsa, Danelııaǵa kóbirek daýys berip, ol qarsylastaryn basyp ozdy.
Saıysta Danelııa «О́zińe sen» (Seize the Time) dep atalatyn jańa týyndysyn oryndady. Ánin Ivan Lopýhov, sózin Kamıla Daırova men Artem Kýzmenkov jazǵan. Bul týyndy alpys prosent qazaq tilinde, qalǵan qyryq prosenti aǵylshyn tilinde oryndalady. Aldaǵy 25 qarashada Mınsk qalasynda ótetin saıysta da Danelııa dál osy shyǵarmany oryndaıdy. Qazirgi ýaqytta daıyndyqty bastap kettik. Bul jaýapkershiligi mol baıqaý bolǵandyqtan, Danelııanyń sahnalyq obrazy, ózin ustaýy, ártistik qabileti, júris-turysy da mańyzdy. Sonymen qatar psıhologııalyq daıyndyǵyn da eskerý kerek. Biz bul dúbirli dodaǵa alǵash ret qatysamyz, sondyqtan atalǵan baıqaý memleketimiz úshin de, jas ánshi úshin de úlken tájirıbe. Ol jeńse de, jeńbese de, osy saıysqa qatysyp, óner kórsetkeniniń ózi jetistik dep bilemiz.
Elimiz úshin mańyzyna toqtalar bolsaq, mundaı halyqaralyq jobalar memleketimizdi tanytýdyń birden-bir quraly. Muny Dımash Qudaıbergenov pen Danelııanyń ózi qatysqan jobalar dáleldedi. Bul – mýzykalyq salamyzdyń damýy, myńjyldyq rýhanı, mádenı ómirimiz ben án dástúrimizdi tanytý, sonymen birge memleketimizdiń halyqaralyq arenadaǵy bedelin, ımıdjin odan ári nyǵaıta túsý, jastardyń shet memlekettegi áriptesterimen tájirıbe almasýy. Sondyqtan óte mańyzdy.
– Jańa maýsymnan bastap qorytyndy jańalyqtardyń ýaqyty ózgerip, burynǵy júrgizýshiler qaıtyp keldi. Bul nemen baılanysty?
– Durys aıtasyz, jańa maýsymnan bastap kórermender keshki saǵat 20.00-den bastap 21.30-ǵa deıin aqparattyq-saraptamalyq jobalardy tamashalaýda. Biz, aýdıtorııaǵa qolaıly bolý úshin, qorytyndy jańalyqtardyń ýaqytyn 19:00-den 20:00-ge aýystyrdyq. Sonymen qatar «Habar» telearnasynda uzaq jyldar jumys istegen maıtalman telejúrgizýshiler de qaıta oraldy. Zeıin Álipbek, Marat Muhamedsalıev jańalyqtar efıriniń ajaryn asha túskendeı. Olardyń oralǵanyn estigen halyq áleýmettik jeliler arqyly bizge kún saıyn jaqsy pikirlerin bildirip jatyr. Sondyqtan oń sheshim bolǵanyna kózimiz anyq jetti.
Jyl basynan bastap «Habar» telearnasynda kúndizgi jańalyqtar efırge shyǵyp jatyr. Biz eń ózekti, elimizdiń saıası, ekonomıkalyq ómirindegi mańyzdy oqıǵalardy birinshi bolyp jan-jaqty jetkizýdemiz. Búgingi tańda 16 aımaqta elýden asa tilshimiz kúnniń basty aqparattaryn saralap, egjeı-tegjeıli zertteýde. Elbasynyń tapsyrysymen qurylǵan Túrkistan oblysynan tikeleı qosylymdar, qyzyqty materıaldar men tanymdyq sıýjetter ázirlenýde.
10 qyrkúıekten bastap qorytyndy jańalyqtardan keıin 20:30-da «Online» tok-shoýy kórermenge jol tartty. Júrgizýshisi – Erlan Igisinov. Aptasyna 3 ret shyǵatyn tikeleı efırdegi baǵdarlamaǵa qoǵamdaǵy ózekti máseleler arqaý bolýda. Máselen, birinshi efırde Qazaqstandaǵy bilim berý júıesi talqyǵa salynyp, stýdııaǵa Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev keldi. Sondaı-aq «7 – 20 – 25» baǵdarlamasy da stýdııada sóz bolyp, kókeıdegi saýaldarǵa jaýap alyndy. Kórermender suraqtaryn áleýmettik jeliler, WhatsApp jáne tikeleı stýdııaǵa habarlasý arqyly qoıa alady.
– Teledıdardan «Topjarǵan» dep atalatyn jańa vokaldyq shoýdyń anonsyn kórdik. Bul jobanyń ereksheligi qandaı? Nelikten tańdaý osy jobaǵa tústi? Iаǵnı bizde vokaldyq shoýlar kóp qoı...

– «The Final Four» jobasy ızraıldik Armoza Formats kompanııasyna tıesili. Qazirgi tańda álemniń júzdegen memleketinde jaryq kórýde. О́tken jyly AQSh-ta «The Four: Battle for Stardom», sondaı-aq Reseıde «Ýspeh» degen ataýmen shyqty.
Qazirgi tańda ınternettiń kómegimen tanymal bolyp jatqan qanshama talanttarymyz bar. Olarǵa prodıýser de, qoldaýshy da qajet emes, bastysy darynyń bolsa bolǵany. Bizdiń alań da dál osy jandarǵa arnalǵan. Shoýdyń erejesi boıynsha tórt qatysýshy anyqtalyp, olar erekshe daýysyn, ártistik qabiletin, darynyn dáleldeýi kerek. Baǵdarlamanyń basty ereksheligi de osy, baıqaýdyń fınalısteri birinshi kúnnen belgili bolady. Alaıda apta saıyn jańa qatysýshylar kelip, fınalısterdi jekpe-jekke shaqyryp, ornynan ysyryp tastaýy múmkin. Iаǵnı alǵashqy tórttiktiń fınalǵa jetý-jetpeýi ózderiniń qarym-qabiletine baılanysty.
Jobanyń qazylar alqasynyń quramynda Qazaqstannyń halyq ártisi Roza Rymbaeva, kompozıtor ári prodıýser Renat Gaısın jáne jas repper Baller bar. Sondyqtan kez kelgen jastaǵy kórermenge qyzyq bolady dep oılaımyn. Onyń ústine baǵdarlamany halyqtyń súıikti ánshisi Mádına Sadýaqasova júrgizedi. Bul da habardyń ajaryn asha túsedi degen senimdemin.
– Jańa maýsymda taǵy qandaı jobalar kútilýde?
– «Habar» qashanda kórermenderine eń úzdigin usynyp keledi. Jyl saıyn jańa jobalardyń sany artyp, sapasy jaqsara túsýde. Osy maýsymda «Davaıte govorıt» tok-shoýyn qalyń kórermenniń súıikti júrgizýshisi Aıgúl Múkeı tizgindedi. Aıgúl hanym – «jýrnalıstıkanyń jiligin shaǵyp, maıyn ishken» adam, tájirbıeli jýrnalıst. Sondyqtan qoǵamdaǵy ózekti máselelerdi ortaǵa salatyn baǵdarlamaǵa birden jarasa ketkendeı kórindi. Sonymen qatar úshinshi jyl «Bizdiń nazarda» jáne «Bilý mańyzdy» dep atalatyn jobalarymyz jalǵasyn tabýda. Atalǵan habarlar birinshi kezekte kórermenniń suranysyna jaýap beredi. Jýrnalıster ár máselege jiti toqtalyp, jan-jaqty zertteıdi. Qordalanǵan problemalardyń sheshimin tabýda.
Sondaı-aq kórermenniń suranysy boıynsha «Mıllıon kimge buıyrady?» ıntellektýaldyq oıyny qazaq tilinde shyǵyp jatyr. Júrgizýshisi – Dosymbek О́teǵalıev. О́zderińiz biletindeı, byltyrǵy jyldan bastap jobanyń utysy eki eselenip, júlde qory 10 mıllıon teńgege jetti. Baǵdarlamaǵa 18 jasqa tolǵan kez kelgen azamat qatysa alady. О́tken jyly bir adam 10 mıllıon teńge utyp aldy. Bul az aqsha emes, kórermenimizdiń qajetine jarady degen senimdemin. Taǵy osy jyly ıntellektýaldyq setkamyzǵa «Zerde» dep alatatyn orys tilindegi joba qosyldy. Brıtanııanyń eń áıgili habarlarynyń biri. Efırge shyqqanyna 46 jyl bolǵan. Osy ýaqyt aralyǵynda baǵdarlama Jańa Zelandııa, Aýstralııa, Túrkııa, Úndistan, Reseı jáne ózge de memleketterde jaryq kórip, kórermen tarapynan jaqsy qabyldandy. Aǵylshyn tilindegi ataý «Mastermind». Bul baǵdarlamanyń basty ereksheligi sol qatysýshy azamattardyń barlyǵy bilimdi, naǵyz ıntelektýaldar. Olar oıyn barysynda ózderi tańdaǵan taqyryp boıynsha kúrdeli saýaldarǵa jaýap beredi. Munyń ózge oıyndardan ereksheligi – utys (qarjy) joq, qatysýshylar ózderiniń bilimin tekserýge keledi. Jobany akter ári rejısser Bópesh Jandaev júrgizedi. Aıta keteıin, alǵashqy efıri 30 qyrkúıekte ótti. Qatysamyn deýshiler bolsa khabar.kz saıtyna kirip tirkelse bolady.
Munymen bizdiń usynystarymyz bitpeıdi. «Qyzyq Times», «Tańǵy Habar», «Ana men bala» jobalary jańa maýsymda jańa leppen shyǵyp jatyr. Sondaı-aq senbi-jeksenbi kúnderi elimizge belgili óner ıeleriniń konserttik baǵdarlamalary, qoǵam qaıratkerleriniń ómir joly týraly derekti fılmder, mańyzdy sporttyq sharalar, álemdik prokattaǵy eń úzdik fılmder, saıası oqıǵalardan tikeleı qosylymdardy da tamashalaıdy.
– Sońǵy jyldary otandyq telearnalarymyz ózimizdiń serıaldardy kóptep usynyp keledi. Kórermender qalaı qabyldaýda, suranys bar ma?
– Árıne, suranys bolmasa túsirilmes edi dep oılaımyn. Qazirgi ýaqytta qazaq tildi aýdıtorııada otandyq serıaldarǵa suranys artty. Máselen, «Habar» telearnasynan kórsetilgen «Án aǵa», «Mezgilsiz mahabbat», «Ana júregi» syndy telehıkaıalarymyzdyń kórsetkishteri óte jaqsy boldy. Sonymen qatar «О́z úıim» dep atalatyn otandyq estrada juldyzdarymen túsirgen týyndymyzdyń You Tube áleýmettik jelisinde mıllıonǵa jýyq qaralymy bar, pikirler de jaqsy, kórermender jalǵasyn kútýde. Sondyqtan osy jyly ekinshi maýsymyn josparlap jatyrmyz.
Jalpy, «Habar» Agenttigi jyl saıyn 191 bólimnen turatyn san alýan janrdaǵy teleserıaldardy usynyp keledi. Olardyń arasynda ulttyq dástúrimizdi ulyqtaıtyn, tamyry tereń tarıhymyzdan syr shertetin dramalar, uly tulǵalarymyzdyń ǵumyryn sýretteıtin kórkem fılmder, detektıv janryndaǵy shytyrman oqıǵalarǵa toly týyndylar, jastarymyz úshin romantıkalyq telehıkaıalar bar. Jańa maýsymdy «Taǵy da súı» dep atalatyn komedııalyq kartınamen bastadyq. Aldaǵy ýaqytta rejısser Serikbol О́tepbergenniń «Detektıv áje» dep atalatyn komedııasy kórermen nazaryna usynylady. Bul nemeresimen birge san alýan qylmysty zertteýge kirisken ájeniń qyzyqqa toly hıkaıalarynan syr shertedi. Basty róldi «Toǵysqan taǵdyrlar» serıalynan jaqsy tanys, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Ǵazıza Ábdinábıeva somdaıdy. Sondaı-aq Nııaz Shaısultanov, Murat Nurasylov, Nurjan Dáýletov syndy akterlerdi kóresizder.
Qazan aıynda «Aǵa» jáne «Qarlyǵash uıa salǵanda» kartınalaryn efırge shyǵaramyz. Bul eki telehıkaıada otbasylyq qundylyqtar, týystar arasyndaǵy qatynas, meıirimdilik pen jigerlilik sýretteledi. «Qarlyǵash uıa salǵanda» týyndysynda tanymal ánshi ári aktrısa Kamshat Joldybaeva jáne akter Erkebulan Daıyrov basty rólderdi somdaıdy. Sonymen qatar «Jalǵyz jaýqazyn», «Bóri», «Bizdiń qalamger», «Shashý» syndy teleserıaldar da kórermen nazaryna usynylady.
Taǵy da aıta ketkim keletin jaıt, «Habar» arnasy álemdik deńgeıdegi qyzyqty derekti fılmderdi satyp aldy. Kórermenderimizge ár jeksenbi kúni qazaq tilinde «Tańǵajaıyp álem», «Sheber aspaz», «Jaratylys. Adamzat tarıhyna saıahat», «Mars» dep atalatyn «National Geographic» túsirgen týyndylardy usynyp jatyrmyz.
Sondaı-aq «Habar» Agenttigi byltyrdan beri «Batyrlar joly» dep atalatyn tarıhı kórkem fılm túsirip jatyr. Qoıýshy rejısseri Asqar Uzabaev. Atalmysh kartınada Qarasaı batyrdyń ómiri, Qazaq dalasynyń basynan ótken qıyn-qystaý kezeńi sýretteledi. Oqıǵada ulan-ǵaıyr ólkemizdi naızanyń ushymen, bilektiń kúshimen qorǵaǵan batyrlarymyzdyń erligi, el basyna kún týǵan zamanda kórsetken qaısarlyǵy, halyqtyń rýhy, memleket tutastyǵynyń mańyzy, ózara tartystyń sońy jaqsylyqqa alyp barmaıtyndyǵy sóz bolady. Bul kartına arqyly tarıhymyzǵa tereńirek úńilip, ata-babamyzdyń uly dalamyzdyń ár pushpaǵy úshin kúresin kórip, ótkenge oralamyz.
Bul jobaǵa túsirilim toby jan-jaqty ári tyńǵylyqty daıyndaldy. Tarıhshylarmen keńesip, sol zamandy shynaıy kórsetý úshin ár dekorasııa men lokasııa uzaq tańdaldy. Tóbeles sahnalaryn somdaýǵa Jaıdarbek Kúnǵojınov bastaǵan qazaqstandyq kaskaderler qatysty. Sondyqtan ol óskeleń urpaqqa bereri mol dúnıe bolady degen úmittemiz.

Akterler quramy da jaqsy jasaqtalǵan. Basty rólderdi Nazar Sultanov, Áshim Ahmetov, Jandos Aıbasov, Erjan Nurymbet, Aldabek Shalbaev, Aıdos Bektemir, Móldir Mekenbaı syndy akterler oınaıdy. Sonymen qatar 71-shi Kann kınofestıvalinde «Eń úzdik áıel róli» nomınasııasyn jeńip alǵan Samal Eslıamovany Qarasaı batyrdyń anasy obrazynda kóresizder.
– Kórkem fılm dep qaldyńyz, ıaǵnı bul týyndyny kınoteatrlardan kóremiz be?
–Jyl basynan bastap «Habar» Agenttigi keıbir týyndylardy úlken ekrandarda kórsetýde. Sondyqtan kútińizder.
Aıtpaqshy, biz Bekzat Sattarhanovtyń ómiri men sporttaǵy jetistigi týraly telehıkaıa túsirip jatyrmyz, aldaǵy ýaqytta usynamyz.
– Al Agenttiktiń basqa arnalarynda qandaı ózgerister oryn alyp jatyr?
– «Habar» arnasynan bólek, bizdiń Agenttikte úsh telearna bar. «Habar 24» telearnasy jańa maýsymnan bastap jańalyqtar 20 mınýt nemese 30 mınýt shyǵý kerek degen formatynan, túsinikten bas tartyp, jańalyqtar marafonyn jasap jatyr, ıaǵnı toqtaýsyz bir saǵat jańalyqtar taratamyz. Aqparatty shynaıy ári oqıǵa ornynan der kezinde berý úshin live-quraldar kóbeıdi. Mysaly stream taralym úshin terezeler, sarapshylarmen tikeleı efırde suhbattar, birneshe spıkermen bir ýaqytta suhbat jasaýǵa arnaıy múmkindikter jasaldy. Júrgizýshiler tek dıktor ǵana emes, óz efıriniń moderatoryna aınaldy. «Habar 24» tańy 4 saǵatqa jalǵasatyn jańalyqtar marafonymen bastalyp, keshki sarapshylar pikiri beriletin marafonmen jalǵasyn tabady. Sonymen qatar jańa maýsymda birneshe qyzyqty da mańyzdy baǵdarlamalar efırge shyǵyp jatyr: «Tutynýshy tańdaýy», «Baıybyna barsaq», «Erekshe kózqaras», «Kınobıznes», «Overtime» jáne basqalary bar. «Tutynýshy tańdaýy» baǵdarlamasynyń shyǵarmashylyq ujymy apta saıyn qazaqstandyq taýarlardyń sapasymen tanysady, qundylyǵy men mańyzyna toqtalady. Al «Baıybyna barsaq» jobasynyń jýrnalısteri eń ózekti taqyryptardy zerttep, túıinin sheshýge tyrysady. Fýtbolsúıer qaýym «Overtime» baǵdarlamasynan eń qyzyqty oıyndar, suhbattar men sıýjetter tamashalaıdy.
«El Arna» telearnasy jańa maýsymnan bastap kórermenderine yńǵaıly bolýy úshin, efırlik setkasyn aýystyrdy. Endi kúndizgi on ekiden keshki altyǵa deıin otandyq telehıkaıalar, al keshki altydan túngi on ekige deıin úsh kórkem fılm usynady. Sonymen qatar alǵash ret arna efırinde Túrki álemi jáne Ortalyq Azııa memleketteriniń «altyn qorynda» saqtalǵan fılmder qazaq tilinde kórsetiledi. 1 qazannan bastap apta saıyn belgili bir memlekettiń týyndylaryn tamashalaısyzdar. Mysaly birinshi apta tájik kınosynyń aptalyǵy bolady. Kórermender Tájikstannyń klassıkalyq kartınalaryn keshki ýaqytta kóre alady.
Al jańa maýsymnyń tyń jobalarynyń biri – «Ashyq kórsetilim» baǵdarlamasy. Munda kınematografııa korıfeıleri, tanymal akterler, jas rejısserler men akterler, jazýshylar men ssenarıster bir alańda kezdesip, kınolentalardyń jasalý tarıhy, keıipkerler men avtorlardyń taǵdyry, kadrdan tys qalǵan dúnıelerdi, jalpy, belgili fılmderdiń beımálim tustaryn pash etedi. Kórermendermen tildesip, qyzyqty málimetter usynady.
– «Habar» Agenttiginiń ónimderin shetelge taratý jáne sheteldik áriptestermen qoıan- qoltyq jumys isteý boıynsha kelissózder júrgizilip jatqanyn bilemiz. Bul kelisimder qaı deńgeıde?
«Euronews» jáne «CCTV» yntymaǵymyz nyǵaıa tústi, Polshanyń «TVP» ortalyq televızııasymen jáne Belarýs eliniń Respýblıkalyq teleradıokompaııasymen kelisimge keldik. «Euronews»-tik áriptesterimiz taıaýda ǵana kelip sheberlik synyptaryn ótkizip ketti. Bizdiń jýrnalısterimiz ben qyzmetkerlerimiz Túrkııanyń «TRT» arnasyna baryp tájirıbe almasyp keldi. Sonymen qatar bizdiń arnalarymyz túsirgen teleónimder jer sharynyń túkpir-túkpirindegi kórermen úshin qoljetimdi bola tústi. О́tken jyldyń maýsym aıynda televızııa salasynda kontent almasý boıynsha Qazaqstan men Qytaı elderi arasynda kelisim jasaldy. Atalǵan kelisimge sáıkes qazaqstandyq jáne qytaılyq taraptar seriktester óndirgen telejobalardy óz efırlerinen kórsetýge kelisti. Sondaı-aq Sıngapýrdyń «Silver Wolf International» halyqaralyq kompanııasymen «Habar» Agenttiginiń teleónimderin dıstrıbýsııalaý boıynsha kelisim jasaldy. Oǵan sáıkes Agenttik jobalaryn Azııanyń 9 memleketi tamashalaıdy.
Uly Dalamyzdyń baı tabıǵaty men mádenıeti, tarıhy men qonaqjaılylyǵy týraly derekti fılmder, Baýyrjan Momyshuly jáne Kúlásh Baıseıitova syndy belgili tulǵalarymyz jónindegi bıografııalyq fılmder men serıaldardy Reseı, Mońǵolııa, Malaızııa jáne Qytaı memleketteriniń azamattary tamashalap úlgerdi.
Osy syndy jumystar ári qaraı jalǵasyn taba beredi. Qazirgi tańda kelissózder júrgizip jatyrmyz. Jalpy, jańa maýsymda usynarymyz mol.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Gúlnur DOSBOL
Sýretterde: Alan Ájibaev; «Qarlyǵash uıa salǵanda» serıaly; «Detektıv áje» komedııasy