Elbasy Túrkistannyń jańa ákimshilik ortalyǵynyń aýmaǵyn aralap kórý barysynda memorıaldy tas qalaý rásimine qatysty jáne oblys ákimi J.Túımebaevtyń Túrkistan qalasynyń damý perspektıvalary jónindegi baıandamasyn tyńdady.
Al Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine barǵan Elbasyna Túrkistannyń tarıhı-mádenı ortalyǵyn qaıta jańǵyrtýǵa baılanysty «Áziret Sultan» qoryq-mýzeıiniń damý jospary tanystyryldy. Josparǵa sáıkes, tanymdyq jáne rýhanı týrızm úshin qolaıly jaǵdaı jasaý kózdelgen. Osyǵan oraı, árbir týrıst mýzeı aýmaǵynda ornalasqan tarıhı jáne aıtýly oryndardy aralap kóre alady. Birinshi kezekte Túrkistannyń ejelgi qonystarynyń biri – Kúltóbe qalasy qaıta jańǵyrtylatyn bolady. Ortaǵasyrlyq meshiti bar Ábilmámbet han men Táýke hannyń ordalary jáne basqa da birqatar nysan tolyq qaıta qalpyna keltiriledi.
Budan keıin Prezıdenttiń tóraǵalyǵymen ótken jıyn barysynda shahardy damytýǵa, qalanyń bolashaǵyna qatysty birqatar másele talqyǵa tústi. Memleket basshysy Túrkistan oblysy qurylyp, Túrkistan qalasynyń oblys ortalyǵy mártebesin alýy el tarıhynda asa mańyzdy oqıǵa bolǵanyna toqtaldy.
Keńeste Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Asqar Mamın jáne Túrkistan oblysynyń ákimi Janseıit Túımebaev baıandama jasady.
A.Mamın óz sózinde qalany damytý josparyn tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, «Túrkistan qalasynyń bas josparyn ázirleýge qatysty uıymdastyrylǵan xalyqaralyq konkýrsta tańdap alynǵan úzdik joba talaptarǵa tolyǵymen sáıkes keledi. Jobada Túrkistannyń tarıxı qundylyqtaryn saqtaý, shahardy kórkeıte túsý, Qoja Axmet Iаsaýı kesenesi negizinde mádenı-rýxanı ortalyqty saqtaý jáne ákimshilik-iskerlik ortalyqty qurý máselelerine erekshe kóńil bólingen. Qazirgi kezde qalanyń aýmaǵy 9 700 gektardy quraıdy, al turǵandardyń sany – 162 000 adam. Bas josparǵa sáıkes, qala aýmaǵy 22 000 gektarǵa deıin keńeımek. Halyqtyń sany 2035 jyly 350 myń, al 2050 jylǵa qaraı jarty mıllıonǵa deıin jetedi dep boljanyp otyr. «Eń áýeli 25 gektar aýmaqqa ınjenerlik kommýnıkasııa tartylady. Ol jerde oblys ákimdigi men mekemeler, memlekettik organdardyń aýmaqtyq bólimsheleri, kongress ortalyǵy jáne «Túrkistan bas jospary» mekemesi ornalasady. Keltirilgen derekterge súıensek, túgel túrkiniń mádenı jáne rýxanı ortalyǵynyń jalpy aýdany 2 211 gektardy quramaq. Osy aýmaqta qurylys salýdy retteý, tarıxı kósheler men tarıxı oramdardy qalpyna keltirý jumystary júrgizilip, jańa saıabaq aımaǵy qurylady. Sonymen qatar aldaǵy úsh jyl kóleminde 10 000 páterdi paıdalanýǵa berý josparlanǵan. Shahar turǵyndarynyń kóbeıýine baılanysty «Kentaý – Túrkistan» sý magıstraliniń ekinshi jelisi salynady. Budan bólek, xalyqaralyq áýejaı men avtovokzal turǵyzylady. Aldaǵy ýaqytta jańa temir jol vokzalynyń qurylysy da qaralady.
Budan keıin oblys ákimi J.Túımebaev oblysty kóshirý jumystary jóninde
baıandady. Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda eki myńnan astam ákimshilik qyzmetkeri Túrkistan qalasynda jumys istep jatyr.
Halyqtyń kóbeıýi turǵyn úı salýdy qajet etetini belgili. Oblysta bul turǵyda da atqarylyp jatqan sharýalar jeterlik eken. J.Túımebaev Túrkistan jáne Kentaý qalalarynda 33 turǵyn úıdiń qurylysy bastalyp ketkenin jetkizdi.
«Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» aıasynda ázirlengen «7 – 20 – 25» baǵdarlamasyn iske asyrý maqsatynda Túrkistanda 336 páterli 6 kópqabatty turǵyn úıdiń qurylysy júrgizilip jatyr. Sondaı-aq 42 turǵyn úı jáne 29 jańa áleýmettik-mádenı nysannyń jobalaý-smetalyq qujattamalaryn ázirleý bastaldy», dedi J.Túımebaev.
Baıandamalardy tyńdaǵan soń N.Nazarbaev qabyldanǵan Jol kartasyn sapaly ári ýaqtyly júzege asyrý, sondaı-aq oblystyq organdar tarapynan barlyq memlekettik qyzmetterdiń úzdiksiz kórsetilýin qamtamasyz etý qajettigin aıtty jáne óńir basshylyǵy nazar aýdarýǵa tıis jekelegen máselelerge toqtaldy.
«Oblystyń qarjylyq turaqtylyǵyn nyǵaıtý qajet. Shymkenttiń oblys quramynan shyǵýyna baılanysty aımaqtyń ekonomıkalyq bazasy tómendedi. Búgingi tańda oblys bıýdjet qajettilikteriniń 20 prosentin ǵana óz kúshimen qamtamasyz etedi. Negizgi mindet – ósimniń jańa rezervterin jáne óńir bıýdjetiniń kiris bóligin tolyqtyrý kózin tabý», degen Memleket basshysy kásipkerlikti damytýdy, qosymsha mamandyq alýǵa jaǵdaı jasaýdy tapsyrdy.
«Ońtústik halqynyń bári eńbekqor. Ekonomıkalyq turǵyda belsendi azamattardyń sany 43 prosentti quraıdy. Jergilikti halyqty jappaı kásipkerlikke úıretý kerek», dedi Elbasy.
Prezıdent halyqty jumyspen qamtýdyń, sondaı-aq kásipkerlikti órkendetý, aýyl sharýashylyǵyn damytý jáne kólik-logıstıka qyzmetteriniń sapasyn arttyrý úshin jaǵdaı jasaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. «Ortalyq Azııa» halyqaralyq saýda aımaǵyn qurý múmkindigin qarastyrýdy tapsyrdy.
«Bul Túrkistan oblysymen qatar jalpy respýblıka ekonomıkasynyń da órkendeýine tyń serpin beredi. 2020 jylǵa qaraı О́zbekstanmen aradaǵy taýar aınalymyn 5 mıllıard AQSh dollaryna deıin arttyrýǵa áleýetimiz jetedi. Osyǵan baılanysty Úkimetke Túrkistan oblysynyń ákimdigimen birlesip, О́zbekstan tarapymen Halyqaralyq saýda aımaǵyn jáne jańa «Túrkistan» halyqaralyq ótkizý beketin qurý máselesin pysyqtaýdy tapsyramyn», dedi N.Nazarbaev.
Memleket basshysy ishki týrızmdi órkendetý jáne tıisti týrıstik ınfraqurylym daıyndaý máselelerine toqtaldy. Budan keıin oblysty damytý jáne qurylys júrgizý isine jergilikti bıznes ókilderin, sondaı-aq ulttyq kompanııalar men kvazımemlekettik sektor kásiporyndarynyń basshylaryn belsendi atsalysýǵa shaqyrdy.
Jıyn barysynda N.Nazarbaev Úkimet pen aımaq basshylyǵyna ınvestısııa tartý arqyly qala ishindegi joldardy jóndeý, sondaı-aq Shymkent jáne Qyzylorda baǵyttaryna arnalǵan avtovokzal salý jumystaryn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
«Shahar turǵyndary sanynyń ósýine jáne týrısterdiń kóptep kelýine baılanysty, ákimdikke «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qorymen, Investısııalar jáne damý mınıstrligimen birlesip, Túrkistan qalasynyń temir jol vokzalyn rekonstrýksııalaý, onyń ótkizý múmkindigin ulǵaıtý, sondaı-aq aeroport salý jáne áýe qatynastaryn qamtamasyz etý máselelerin qarastyrýdy tapsyramyn», dedi Prezıdent.
Sonymen qatar áleýmettik nysandardy damytý, turǵyn úı, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý mekemelerin salý, ınjenerlik ınfraqurylymdy, sonyń ishinde gazben jáne jylýmen qamtamasyz etý salalaryn ilgeriletý máselelerine toqtaldy. Balamaly energııa kózderin paıdalaný múmkindigin qarastyryp, kásipkerlikti damytý jáne ınvestısııa tartý, jańa qonaqúıler, meıramhanalar men dámhanalar, saýda oıyn-saýyq ortalyqtary qurylysyn bastaý qajettigin aıtty.
N.Nazarbaev Túrkistanda týrızm, qurylys jáne óndiris salalaryndaǵy bıznesti órkendetý úshin qolaıly jaǵdaı qalyptastyratyn arnaıy ekonomıkalyq aımaq qurýdyń ózektiligin atap ótti.
«Túrkistandy zamanaýı tehnologııalardy qoldana otyryp, óz mádenıetimizge saı qaıta jańǵyrtý kerek. Bul oraıda onyń ejelgi sáýlet ónerin saqtap qalý qajet. Úkimetke, oblys ákimdigine halyq sanynyń ósý qarqynyn esepke ala otyryp, qalanyń bas josparyn daıyndaýdy tapsyramyn», dedi Memleket basshysy.
Osydan keıin N.Nazarbaev iri kásipkerler men ulttyq kompanııalarǵa bir-bir nysannan salyp berýdi tapsyrdy. Elbasy jıynǵa qatysyp otyrǵandarǵa jeke-jeke toqtalyp, Túrki áleminiń temirqazyǵy sanalatyn Túrkistandy kórkeıtýge úles qosýǵa shaqyrdy. Máselen, «Bazıs-A» kompanııasynyń basshysy Aleksandr Belovıchke Túrkistanda ámbebap teatr salýdy tapsyrdy. Sonymen qatar túrli kompanııalarǵa Túrki murajaıyn, Qazaq batyrlarynyń ortalyǵyn, jańa turǵyn úı aýdanyn, aýrýxana, jańa stadıon, jastar saraıyn, Qoja Axmet Iаsaýıdiń shaǵyn mýzeıin bólip berdi. «Qazposhta» AQ pochta bólimshesi men sıfrly keńse salýǵa ýáde etse, Qazaqtelekom – Smart texnologııalardy, kásipker Danııar Abylǵazın basseıni bar jabyq sport kesheniniń qurylysyn salýdy mindetine aldy.
Elbasy, sondaı-aq Túrkistandy damytý qoryn qurýdyń qajettiligine toqtaldy.
«Kim qoldaý jasaýǵa daıyn, sol aqshany aýdarsyn. Osymen bárin kelisip aldyq. Endi, tapsyrylǵan jumystyń bárin bir-eki jylda bitirsek, Túrkistan jaınap shyǵa keledi. Táýelsizdigimizdiń tiregi nyq bolsa, áli de talaı-talaı qalalardy salamyz», dedi N.Nazarbaev.
Jıyn sońynda Qazaqstan Prezıdenti Túrkistandy damytýdyń bas josparynyń tujyrymdamasyn bekitý, sondaı-aq «TURKISTAN» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn qurý týraly jarlyqtarǵa jarııa túrde qol qoıdy.
Budan keıin Prezıdent oblys jurtshylyǵymen jáne Túrkistan qalasynyń turǵyndarymen kezdesti. Memleket basshysy qala turǵyndary aldynda sóılegen sózinde jańa Túrkistan oblysyn qurýdyń jáne óńir ortalyǵyn Túrkistan qalasyna kóshirýdiń tarıhı ári áleýmettik-ekonomıkalyq mánin atap kórsetti.
«Túrkistannyń halqymyz úshin aıryqsha mańyzy bar. Bul – Ortalyq Azııadaǵy ejelgi qalalardyń biri. 2000 jyly Túrkistannyń 1500 jyldyǵyn IýNESKO deńgeıinde atap óttik», degen N.Nazarbaev.
Ortalyq Azııa aýmaǵyna ıslam dinin taratý úderisindegi Túrkistannyń róli jóninde áńgimelep, osy qasıetti topyraqta qazaq halqynyń uly tulǵalary men ıgi jaqsylary jerlengenin, tarıhymyzdyń qıly kezeńderinde munda búkil ultymyzdyń bolashaǵyna qatysty mańyzdy sheshimder qabyldanǵanyn aıtty.
Elbasy Túrkistannyń kúlli túrki halyqtarynyń ómirinde de erekshe oryn alatynyn atap ótti. Qabyldanǵan sharalardy júzege asyrý nátıjesinde qala kelbeti tez arada aıtarlyqtaı ózgeretinine, shahar óziniń órkendeý jolyndaǵy jańa bıikterdi baǵyndyratynyna senim bildirdi.
Sońynda Nursultan Nazarbaev Túrkistandy túletýge atsalysatyn barlyq turǵyndarǵa tabys tiledi.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»
Túrkistan oblysy
