Qazaqstan • 16 Qazan, 2018

Arman Seıitmamyt: Kıno álemine «El Arnany» barynsha etene jaqyndastyrý kerek

185 ret kórsetildi

Qyzyqty baǵdarlamalarymen este qalǵan «El Arna» telearnasy 2017 jyly qaıta ashylǵany belgili. Baǵyty da, ujymy da túgeldeı derlik ózgergen telearna otandyq televızııa naryǵyna jańa úlgimen keldi. Búginde ol  kórkem fılmder men derekti jobalar kórsetetin elimizdegi tuńǵysh telearna bolyp otyr. Kıno álemine etene jaqyn arnanyń búgingi jaı-kúıi men ishki áleýetin bilý maqsatynda arna basshysymen suhbattasqan edik.

- «El Arna» telearnasy talaı kezeńdi ótkerdi. Ataýy da, baǵyty da kóp ózgerdi. Tipti 2014 jyly arna jumysyn toqtatyp, 2017 jyly efırge qaıta oralǵanyn da kórermen jaqsy biledi. Telearnanyń búgingi tynys-tirshiligi qalaı, qandaı jańalyqtarmen bólisesiz?

- «El Arna» aty qalǵanymen bul múldem bólek arna. Bunyń aldyndaǵy bolǵan «El Arnamen» eshqandaı araqatynasy joq. Árıne «Habar» agenttiginiń ishinde qalady. Biraq qazirgi telearna bul kórkem fılmder kórsetetin telearna. О́zderińiz biletindeı, telearna 2017 jyly qaıta ashyldy. Biz ol kezde tek qana qazaqstandyq fılmderdi usynyp keldik. Elimizdiń tuńǵysh kınoarnasynyń efırinde klassıkalyq jaýhar týyndylar, búgingi kúnniń úzdik kartınalary, telehıkaıalar men derekti jobalar kórsetildi.  Keıinirek olardyń qataryna anımasııalyq teleónimderdi de qostyq. Jańa maýsymda telearnada kóptegen ózgerister boldy. Jańa efırlik keste qurdyq. Kúndizgi 12:00-18:00 aralyǵynda otandyq telehıkaıalar kórsetiledi. Ary qaraı keshki ýaqytta ár 2 saǵat saıyn  kórkem fılmder kórermen nazaryna usynylady.

- Osy maýsymnan bastap «El Arna» telearnasy túrki áleminiń klassıkalyq fılmderin qazaq tilinde kórsetýdi qolǵa aldy dep estip jatyrmyz. Osy jóninde aıtyp ótseńiz.

- Iá, Ortalyq Azııa memleketteri men túrki tildes elderdiń altyn qorynda saqtalǵan tolyq metrajdy fılmderdi kórsete bastadyq. Qazir tájik aǵaıyndardyń fılmderi efırde júrip jatyr. Kelesi kezekte ázirbaıjan, qyrǵyz, ózbek, túrik fılmderi bar. Túrki tildes eldermen mundaı áriptestik baılanys jalǵasyn tabady dep oılaımyz.

- Búginde arnanyń 80 prosenti otandyq tolyq metrajdy fılmderge tıesili. Qalǵan bóligin kınematografııaǵa arnalǵan baǵdarlamalar quraıdy. Bir ǵana baǵytta jumys isteýdiń qıyndyqtary bar ma?

- Árıne qıyndyqtaryn aıtatyn bolsaq, ókinishke oraı, otandyq fılmder sany az. О́tken jyly elimizde 30-dan astam kıno túsirildi. Al bıylǵy esep boıynsha 50-den astam fılm túsirilgen eken. Al efırdi toltyrý úshin biz táýlik boıy jumys isteýimiz kerek. Ol úshin bizdiń ónimimizdiń sany kóp bolýy tıis. Fılmder sany kóp bolǵan saıyn, qaıtalaný az bolady. Qazir ókinishke oraı, fılmderdiń jetispeýshiliginen efırde birneshe ret qaıtalanýlar oryn alyp otyr. Sol sebepti qupııasy mol kınematografııa álemine saıahat jasaıtyn baǵdarlamalar kórermenge jol tartty. «Ashyq kórsetilim», «Kıno kafe» atty arnaıy telebaǵdarlamalarymyz sonyń bir dáleli. «Ashyq kórsetilim» tok-shoýynda otandyq kınoındýstrııanyń tanymal tulǵalary kadrdan tys qalǵan dúnıeler men belgili fılmderdiń beımálim derekterin sóz etedi. Sondaı-aq bul baǵdarlamada keıipkerler men avtorlardyń taǵdyry, fılmniń dúnıege kelý tarıhy syndy maǵlumattar da ashyq alańda aıtylady. Al «Kıno kafe» baǵdarlamasynan kınematografııa korıfeıleri, tanymal akterlar men jas rejısserlerdiń áserli syr-suhbatyn kórýge bolady. Sonymen qatar biz Halyqaralyq kınofestıvalderden tikeleı kórsetilimder,  qyzyqty sıýjetter men kúndelikter usynamyz.

- Qandaı da bir fılm túsirý josparlaryńyzda bar ma?

- Ol jospar emes, ol ázirge arman. Árıne oıda bar. Eger bizge qarjy bólinip jatsa, onda biz «El Arna» retinde ózimiz múmkin qysqa metrajdy fılm túsirermiz. Qalaı bolǵanda da bıyl jańa jyl qarsańynda ujym bolyp óz kúshimizben qysqa metrajdy fılm túsirýdi uıǵardyq. Sol sııaqty basqa da dúnıeler jasaýǵa bolady biraq bir qıyny sol, onyń barlyǵyn jasaýǵa ázirge múmkindik joq. Qarjylandyrý jaǵy kishkene ońynan sheshiletin bolsa, taǵy da biraz isteıtin jumystar bar.

- Telearna ujymynda qazir qansha qyzmetker jumys isteıdi?

- «El Arnada» meni qosqanda 18 adam qazir. Arnamyzda ujym shaǵyn, adam kóp emes. Biraq barlyǵy da bilikti mamandar, óziniń jumysyn jaqsy biletin azamattar. Ásirese jumysqa degen qyzyǵýshylyǵy bar jastardy qatarymyzǵa qosyp jatyrmyz. Aramyzda Lenıngradtyń rejıssýrasyn oqyp kelgen azamattar da bar. Bolashaq jastardyń qolynda bolǵandyqtan, olarǵa degen senimimiz mol.

- Qazir kez kelgen uıym qoǵammen baılanys jasaýdyń túrli ádisterin qoldanady. Bul rette ásirese áleýmettik jeliniń qaýqary myqty. «El Arna» mundaı jumystarǵa qanshalyqty kóńil bóledi?

- «El Arna»  halyqtyń súıikti arnasyna aınalýy qajet. Elimizdegi kórkem fılm kórsetetin jalǵyz telearna bolǵandyqtan, oǵan barynsha qoldaý kórsetýimiz kerek. Qazaqfılm túsirgen nebir tamasha týyndylardyń kóbin qazir kórermen bilmeıdi. Bizdiń maqsat – kórermen men qazaq kınosy arasyndaǵy baılanysty jalǵaý. Sondyqtan da telearnanyń jumysyn óz deńgeıinde júrgizý úshin biz áleýmettik jeliniń de kómegine júginemiz. Bul búgingi zaman talabyna saı dúnıe. Odan biz qalyp qalmaýymyz kerek. Shamamyz jetkenshe áleýmettik jeli arqyly arnanyń ańdatpalaryn jarnamalap jatamyz. Áleýmettik jeli bir jaǵynan aýdıtorııamen keri baılanys ornatýdyń taptyrmas quraly. Kórermen jelide óz oılaryn erkin bildiredi. Biz árıne olardyń usynys-pikirlerin eskeremiz. Eger olar suraǵan fılm bizde bolmasa, Qazaqfılmnen alyp, kórsetip jatamyz.

- Ár jyldary baǵyty ózgerip otyrsa da, telearna óz aýdıtorııasyn joǵaltpady. Málimetterge sáıkes arnanyń alǵashqy kezeńdegi kórermen aýdıtorııasy 10 mlnǵa jýyq bolǵan. Al búgin she? Kórermenniń kóp bóligin kimder quraıdy?

- Qazir jastar teledıdar qaramaıdy. Olar ózderine qajet dúnıeni ınternetten qaraıtyny belgili. Meniń oıymsha, bizdiń aýdıtorııa orta jastaǵy 30-dan asqan azamattar men úlken qarııa kisiler. Biz 2017 jyly qaıta ashylǵanda tek qana «OTAU TV» jerseriktik jelisinde ǵana bolyp keldik. Sol kezde kishkene kórermen sany azdaý boldy. Jaqynda barlyq kabeldi operatorlarǵa qosyldyq. Qazir alǵashqy batyrmalardyń birimiz. Sonyń arqasynda árıne kórermenderdiń sany biraz ósti.

- Arman Baltabaıuly, buǵan deıin «24 KZ» telearnasynyń basshysy bolǵan edińiz. Aqparattyq arnadan keıingi qazirgi telearnamen jumys jasaý legi qalaı bolyp jatyr?

- Ekeýi de bir baǵytta jumys isteıtin telearna bolǵandyqtan, men úshin ekeýi de birdeı. «Habar 24» telearnasynda 24 saǵat boıy telefonym janymda bolatyn. Ár 5 mın saıyn bireý jumysqa qatysty shuǵyl habarlasýshy edi. Álemniń 18 memleketinde jáne elimizdiń ár oblysynda menshikti tilshilerimiz jumys isteıdi. Solardyń barlyǵynan úzdiksiz kúndelikti aqparattar keledi. Astanadaǵy negizgi ortalyqtyń ózinde de qanshama qyzmetkerimiz bar. Sonyń bárine bas-kóz bolyp, árdaıym baqylap otyratynmyn. Senbi, jeksenbi demalys, meıram degen túsinik joq bolatyn ol kezde. Biraq árıne ol jumys aýyr bolǵanymen óte qyzyqty. Onyń ústine men 20 jyldan asa jańalyqtar salasynda júrdim. Aqparattyq telearnanyń qarbalas qyzyǵyna ábden úırenip qalǵam.

Sondyqtan da ol jumys maǵan asa qıyn bolmaǵan shyǵar. Biraq «El Arnaǵa» kelgendegi alǵashqy birinshi aı men úshin kishkene qıyndaý boldy. Dese de, kıno álemi men úshin negizi bóten álem emes. О́ıtkeni meniń ata-anam akterlar. Kishkentaıymnan óner adamdarynyń arasynda júrgendikten bul dúnıe maǵan asa tańsyq emes. Biraq qalaı bolǵanda da kıno álemi alǵashynda qıyndyq týǵyzdy. 20 jyl jańalyqtarda júrgennen soń, biraz izdenýim kerek boldy. Elimizdegi tuńǵysh kórkem fılmder usynatyn telearnaǵa jetekshilik etý úshin jańa josparlar qurdym. Kıno álemine múmkindiginshe «El Arnany» etene jaqyndastyrý kerek. Keıinirek rejısserler kelip meniń týyndymdy telearnadan kórsetshi dep usynatyndaı jaǵdaıǵa jetsek deımiz.

- Jańalyqtar júrgizýshisi, shef-redaktor qyzmetterin atqardyńyz. Telearna jumysynyń ishki tynys-tirshiligin jaqsy bilesiz. Mundaı qyzmettik joldar búginde sizge ár qyzmetkermen qalaı sóılesý kerek nemese ujymdy qalaı basqarý kerek degen sekildi másele týǵyzbaıtyn shyǵar?

- Buryn qatardaǵy jaýynger bolǵan kezde keıbir basshylardyń sheshimderin ádiletsiz dep oılaıtynmyn. О́zim basshy bolǵaly bul qyzmettiń júgi qanshalyqty aýyr, jaýapty ekenin túsinem. Meniń oıymsha, basshy birinshi kezekte ádiletti bolýy kerek. Qyzmetkermen sóılespeı, máseleniń anyq-qanyǵyna jetpeı jatyp sheshim qabyldaý durys emes dep oılaım. Ekinshiden tártip bolýy kerek. Kez kelgen ujym tártipti talap etedi. О́zim de bir kezderi qatardaǵy jýrnalıst boldym. Sondyqtan ujymdaǵy ár qyzmetkerge erekshe mán berem. Telearnaǵa jastar kóp keledi. Eń áýeli men olarǵa durys baǵyt-baǵdar berýge tyrysam.

- Áńgimeńizge rahmet!

Áńgimelesken Marjan TILEÝBEK,

«Egemen Qazaqstan»

Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT

Sońǵy jańalyqtar

Indet qaıta órshidi

Álem • Keshe

О́ńirde damý úrdisi bar

Aımaqtar • Keshe

Tańdaıdyń tarlany

Tarıh • Keshe

Joǵalǵan soldat

Tarıh • Keshe

Dombyrany dáriptedi

Rýhanııat • Keshe

Almatyda 36 gradýs ystyq bolady

Aýa raıy • Keshe

Búgin - Ulttyq dombyra kúni

Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar