Ulttyq ekonomıka mınıstri T. Súleımenovtyń aıtýynsha, 2018 jylǵy qańtar–qyrkúıek aralyǵynda Qazaqstan ekonomıkasy ósimniń oń qarqynyn saqtap tur.
«Esepti kezeńde JIО́ ósimi 4,1%-ǵa deıin artty. Bul osy jyldyń segiz aıyndaǵy kórsetkishten 0,3 paıyzdyq tarmaqqa joǵary. Bazalyq salalardyń ishinde saýda salasy men qurylys salasyndaǵy serpinniń qalpyna kelýi ósimniń údeýine negizgi úles qosty. Sondaı-aq, ınflıasııalyq qysymnyń jeńildeýi jáne ınvestısııalyq suranystyń artýy ekonomıkalyq belsendiliktiń ımpýlsi bolyp otyr», — dedi T. Súleımenov.
Inflıasııa deńgeıi 5–7% dálizi sheginde saqtalyp otyr. Qyrkúıekte ınflıasııa 0,4%, al jyl basynan beri 3,3% qurady. Bul rette jyldyq ınflıasııa — 6,1% qurady.
QR UEM derekteri boıynsha, kásiporyndardyń ınvestısııalyq belsendiliginiń joǵary kórsetkishi saqtalýda. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar 21,6% ósti. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kóleminde 12 óńir ósim kórsetti.
Bıylǵy toǵyz aıda ónerkásip óndirisiniń ósimi 4,8% qurap, ótken aıdyń deńgeıinen 0,1 paıyzdyq tarmaqqa asyp tústi. Bul rette jyl boıynsha maqsatty ındıkator — 3,3%. О́ńdeý ónerkásibi boıynsha ósim 5,1% qurady, bul maqsatty kórsetkishke sáıkes keledi. Buǵan qol jetkizý tústi metaldar óndirisiniń 4,5%-ǵa , munaı óńdeý ónimderi óndirisiniń — 7,5%-ǵa, hımııa ónerkásibi óndirisiniń — 8,2%-ǵa, qaǵaz jáne qaǵazdan jasalǵan ónimder óndirisiniń — 9,2%-ǵa, jıhaz óndirisiniń — 5,1%-ǵa, sondaı-aq mashına jasaýdaǵy ónim shyǵarýdyń — 14,5%-ǵa artýyna negizdelgen.
«Taý-ken óndirý ónerkásibinde ósim qarqyny 4,9% qurady. Osy jyldyń ótken aıymen salystyrǵanda kómir, lıgnıt jáne munaı óndirý kóleminiń óskeni baıqalady.
«Qurylys salasynda 4,4% ósim belgilengen. О́simniń jyldamdaýy turǵyn ǵımarattardy, ónerkásiptik nysandardy, nóserlik káriz júıesiniń magıstraldi kollektorlaryn salý, avtokólik joldaryn rekonstrýksııalaý, MО́Z jańǵyrtý jumystarynyń ulǵaıýymen baılanysty», — dedi T. Súleımenov.
Budan ózge, qyzmetter kórsetýde 3,9%-ǵa qalypty ósý baıqalady. Negizgi úlesti qosqan saýda salasy. Saýdadaǵy belsendi ósim iskerlik belsendilikti yntalandyrady. Búgingi kúni belgilengen kestelerge sáıkes munaı men metall jóneltý, astyq, jabdyqtar, farmasevtıka jáne basqa da ónimderdi satý qarastyrylǵan.
Syrtqy saýda aınalymy turaqty ósim qarqynyn saqtap tur: segiz aıda ósim 21,6% qurady. Sonymen qatar, eksport 28,2%-ǵa, ımport 10,8%-ǵa artty.
Eńbek naryǵynda turaqtylyq saqtalǵan. Jyl basynan beri 414,5 myń adam jumyspen qamtylǵan (1 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha). Eńbek aqysy qalypty qarqynmen ósýde. Osy jyldyń qańtar–qyrkúıek aılarynda ortasha aılyq eńbek aqy 158,2 myń teńgeni qurap, naqty máninde 1,9%-ǵa ósti. Naqty eńbekaqynyń ósýi men ınflıasııalyq prosesterdiń báseńdeýi jaǵdaıynda naqty aqshalaq kirister qańtar–tamyz aralyǵynda 3,5% artty.
«Qyrkúıekte ekonomıkanyń 6%-ǵa ósýiniń arqasynda, jyl qorytyndysy boıynsha JIО́ ósimin 4+ deńgeıinde saqtaýǵa jol ashyldy. Bul úshin IV toqsanda ekonomıka damýyn kem degende 3,9% qamtamasyz etý qajet», — dedi T. Súleımenov.
Ulttyq bank tóraǵasy D. Aqyshev jyl basynan beri ınflıasııa deńgeıi 3,3%-ǵa jetkenin habarlady. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda tómen kórsetkish. Inflıasııa jyldyq kórsetkishte 6,1%-dy qurady, 2017 jylǵy qyrkúıekte bul kórsetkish 7,1% bolǵan. Ulttyq banktiń boljamy boıynsha, bıyl ınflıasııa 5–7% dálizinde saqtalady.
Ulttyq bank tóraǵasynyń pikirinshe, ınflıasııany basqarýdyń tıimdiligin arttyrý úshin ony 2019 jyldyń maqsatty dálizinde saqtaý úshin qazirden bastap sharalar qabyldaý qajet. Sondaı-aq, D. Aqyshev Ulttyq banktiń bazalyq mólsherlemeni 9%-dan 9,25%-ǵa deıin arttyrý týraly sheshimin habarlady.
«Ulttyq bank keshe bazalyq mólsherlemeni 9%-dan 9,25%-ǵa deıin kóterý týraly sheshim qabyldady. Jańa bazalyq mólsherleme deńgeıi teńgelik aktıvterge degen suranysty arttyrady jáne qolaıly aqshalyq–nesıelik sharttardy saqtaıdy», — dedi D. Aqyshev.
Sonymen qatar, qyrkúıek aıynyń sońynda ulttyq valıýtadaǵy depozıtterdiń ósimi 4,1% nemese 380 mlrd teńgeni qurady. Shetel valıýtasyndaǵy depozıtter 2,5%-ǵa nemese 210 mlrd teńgege tómendedi. Nátıjesinde depozıtterdi dollarlandyrý 46%-ǵa deıin azaıdy.
Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov bıylǵy toǵyz aıda memlekettik bıýdjet kiristeriniń (transferttersiz) ósimi byltyrǵy jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda eki ese artqanyn jetkizdi. Shyǵystar byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 0,2 paıyzdyq tarmaqqa artyq bolǵan.
«Respýblıkalyq bıýdjettiń kirisine 4066 mlrd teńge tústi. Bul josparlanǵan kórsetkishten 131 mlrd teńgege nemese 103,3%-ǵa artyq. О́sý qarqyny ótken jyldyń 1 qazanymen salystyrǵanda 119,5% nemese 662 mlrd teńgeni kórsetti. Onyń ishinde shıkizattyq emes kirister 501,4 mlrd teńgege artty», — dedi Á. Smaıylov.
Respýblıkalyq bıýdjettiń shyǵystary 7,092 trln teńgeni nemese 99,2%-dy qurady. 1 qyrkúıekpen salystyrǵanda ıgerý kólemi jaqsardy. Jergilikti bıýdjetter shyǵystary 3,496 trln teńgeni qurady. Atqarylmaǵany — 32 mlrd teńge. Bul kórsetkish ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda eki esege kem. Esepti kezeńde óńirlerge somasy 523 mlrd teńge maqsattyy transfertter aýdaryldy. Jergilikti deńgeıde olar 96,6%-ǵa nemese 506 mlrd teńge ıgerildi. Atqarylmaǵany 16,3 mlrd teńge, onyń ishinde 1,5 mlrd teńge — bıýdjet qarajatyn únemdeý. Igerilmegeni — 14,8 mlrd teńge. Bul ótken jyldyń uqsas kezeńindegi ıgerilmeý somasyna qaraǵanda 2,7 esege az.
«Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrýǵa 2018 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjette 476,3 mlrd teńge kózdelgen. 294,9 mlrd teńge nemese esepti kezeń josparynyń 99,6% ıgerildi. Jyldyq jospar boıynsha ıgerý 61,9%-ti qurady. «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda óńirlerge bólingen qarajattyń ıgerilýi respýblıka boıynsha qaraǵanda birshama tómen. Osy jyldyń 1 qazanyndaǵy jaǵdaı boıynsha 85,9 mlrd teńge aýdaryldy. 84,9 mlrd teńge ıgerildi. 831,8 mln teńge ıgerilgen joq.
Á. Smaıylov Qarjy mınıstrliginiń jyl sońyna deıingi mindetteri týraly baıandaı otyryp, birinshi kezekte, Memleket basshysy Joldaýynyń is-sharalaryn belgilengen merzimde oryndaý qajettigin atap ótti. Ekinshiden, 2018 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń parametrlerin naqtylaý jáne bıýdjettik baǵdarlamalardyń ákimshilerimen birlesip ony iske asyrý úshin normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi qabyldaý qajet. Úshinshiden, kirister jáne shyǵystar boıynsha qarjy jylyn sapaly aıaqtaý mindettelgen.
Elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy men respýblıkalyq bıýdjettiń oryndalý qorytyndylaryn qaraý nátıjesi boıynsha, QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev JIО́ ósimi toǵyz aıdyń qorytyndysy boıynsha 4,1% quraǵanyn atap ótti. Osy jyldyń segiz aıynyń qorytyndysymen salystyrǵanda úlken ózgerister boldy. Bul — birlesip atqarǵan jumystardyń nátıjesi. Sonymen qatar, Úkimet músheleriniń nazary qolda bar qorlarǵa aýdaryldy.
Úkimettiń jobalyq basqarý júıesi Memleket basshysynyń jaqynda jarııalaǵan Joldaýyn oryndaý úshin barlyq múmkindikterdiń bar ekenin kórsetti. Osyǵan oraı, qalǵan eki aıdy jyl sońyna deıin Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaýǵa arnaý kerek. О́ńdeý ónerkásibi salasynyń, sonyń ishinde farmasevtıka, toqyma (kıim, bylǵary óndirisi) jáne t.b. salalardyń múmkindikterine kóńil bólindi.
Qarajattardy ıgerý máselesi boıynsha, búgingi kúni Parlamentke 2018 jylǵy respýblıkalyq bıýdjetti naqtylaý nátıjesi jiberildi, oǵan sáıkes toǵyz aıdyń qorytyndysy boıynsha ıgerilmegen qarajattar qaıta bólindi. Segiz aıda bıýdjetti ıgerý qorytyndylaryn qaraý kezinde qarajat kóp ıgerilmegen ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdardan qarjy qaıtarylyp, basqa memlekettik organdardyń mindetterin iske asyrýǵa qaıta baǵyttalady. Premer-Mınıstr ıgerilmegen qarajattar osy jyldyń ár aıynyń qorytyndysy boıynsha qaıta bólinetinin aıtyp ótti.
