Belgııa Korolimen áńgime barysynda Memleket basshysy eki el arasyndaǵy saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy yntymaqtastyǵynyń qazirgi jaǵdaıy men perspektıvalaryn, sondaı-aq halyqaralyq kún tártibindegi ózekti máselelerdi talqylady.
N.Nazarbaev Qazaqstan men Belgııany áýelden ózara túsinistik pen qurmetke negizdelgen dostyq qarym-qatynastar baılanystyratynyn atap ótti.
Áriptestiktiń aıasy keń
Budan keıin Memleket basshysy Eýropanyń isker toptar ókilderimen kezdesip, mańyzdy máselelerdi talqylady. Sondaı-aq elimizde sheteldik ınvestorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasalǵanyn jetkizdi.
Is-sharaǵa moderatorlyq etken «Total» qaıyrymdylyq qorynyń tóraǵasy, Qazaqstan – Fransııa iskerlik keńesiniń teń tóraǵasy Iv-Lýı Darrıkarrer Elbasy N.Nazarbaevqa Eýropadaǵy kásipkerlerdiń basyn qosyp, jıyn ótkizgeni úshin alǵysyn jetkizdi.
«Qurmetti Prezıdent myrza. Ýaqyt taýyp bizben kezdesýge múmkindik tapqanyńyz úshin jıynǵa qatysyp otyrǵan kásipkerlerdiń bári Sizge alǵysyn aıtady. Qazirgi tańda Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy dıplomatııalyq baılanystyń ornaýyna 25 jyl tolǵanyn atap ótip otyrmyz», degen I.Darrıkarrer osy 25 sanynyń sımvolıkalyq mánge ıe ekenin atap ótti.
Máselen, is-sharaǵa 25 kompanııanyń ókilderi kelipti. Olardyń bári Qazaqstanǵa 20 mıllıard dollardan astam ınvestısııa quıǵan eken.
«Jıynǵa qatysyp otyrǵan kompanııalardyń basym bóligi Qazaqstanda belsendi jumys atqardy. Qalǵandary úlken jobalaryn usynyp otyr. Kompanııalardyń bári Qazaqstandaǵy jumysyn jalǵastyrýǵa, belsendiligin arttyrýǵa múddeli», dedi I.Darrıkarrer.
Budan keıin sóz alǵan Elbasy Eýropa elderi Qazaqstannyń saýda-ekonomıka jáne ınvestısııa salalaryndaǵy mańyzdy seriktesteri sanalatynyn atap ótti.
«Táýelsizdik jyldary Qazaqstanǵa Eýropadan 180 mıllıard AQSh dollarynan astam tikeleı ınvestısııa tartyldy. Biz Eýropa Qaıta Qurý jáne damý bankimen tyǵyz yntymaqtastyq ornattyq. Osy jyldar ishinde bul bank jalpy quny 7 mıllıard eýrodan asatyn jobalardy qarjylandyrdy», dedi Prezıdent.
Sondaı-aq sońǵy jyldary Eýropa elderimen taýar aınalymy turaqty túrde ósip kele jatqanyn aıtyp, Qazaqstanda Eýropa kapıtalynyń qatysýymen túrli salalarda 3 myńǵa jýyq kásiporyn jumys isteıtinin atap ótti.
«Bizdiń seriktesterimizdiń qatarynda «Alstom», «Lınde Grýp», «Er Lıkıd», «Danon», «Vıkat», «Haıdelbergsement» sııaqty iri kompanııalar bar. Bular jemisti jumys júrgizip, zamanaýı óndirister qurýda, sondaı-aq jańa jumys oryndaryn ashyp, tabys taýyp otyr», dedi N.Nazarbaev.
Investorlarǵa jasalǵan qolaıly jaǵdaı
Memleket basshysy Eýropa ónimderiniń tutyný naryǵyn keńeıtý aıasynda bıznesmenderge elimizdiń geografııalyq jaǵdaıynyń artyqshylyqtary týraly aıtty.
«Qazaqstan arqyly Qytaı men Azııanyń basqa elderin Reseı, Kaspıı teńizi jáne Qara teńiz, sondaı-aq Iran men Túrkııa arqyly Eýropamen baılanystyratyn 5 temir jol jáne 6 avtomobıl joly ótedi. Endi Qazaqstan arqyly Qytaıdan Eýropaǵa jáne keri qaraı jóneltiletin júk tasymaly teńiz jolyna qaraǵanda 4 ese qysqarady», dedi Prezıdent.
Budan keıin elimizdegi ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý jáne bıznes júrgizý úshin qolaıly jaǵdaılar týǵyzý máselelerine erekshe toqtaldy.
«Qazaqstan Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń Investısııalar jónindegi komıtetiniń qaýymdastyrylǵan múshesi sanalady jáne Halyqaralyq ınvestısııalar jónindegi deklarasııaǵa qosyldy. Bizdiń elimizde Prezıdent janyndaǵy Shetel ınvestorlarynyń keńesi jumys isteıdi. Oǵan múshe bolyp otyrǵan 33 sheteldik kompanııanyń 13-i – Eýropa ókilderi. Bizde 66 eldiń, sonyń ishinde Eýropanyń 33 eliniń azamattary úshin vızasyz rejim engizildi», dedi Elbasy.
Memleket basshysy ekonomıka salasyn sıfrlandyrý men ınnovasııalyq ekojúıeni damytýdyń mańyzdylyǵyn atap ótip, «Sıfrlyq Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý máselelerine nazar aýdardy.
«Bizdiń elde Nazarbaev Ýnıversıtet jáne Innovasııalyq tehnologııalar parki sııaqty ınnovasııalyq klasterler jumys isteýde. Bıyl Astanada IT-startaptardyń jańa «Astana Hab» halyqaralyq tehnoparki iske qosylady. Ony álemniń IT-kásipkerleri men ınvestorlaryn tartatyn tutas ınfraqurylymǵa aınaldyrý kózdelip otyr. Tehnopark jumysyna qatysýshylar jeńildetilgen vıza men eńbek rejimderin paıdalana alady, sondaı-aq olarǵa salyq jeńildikteri de usynylady», dedi N.Nazarbaev.
Yntymaqtastyqty tereńdetýge shaqyrdy
Sonymen qatar Qazaqstannyń iri kompanııalarynyń IRO-ǵa shyǵýy jáne memleket-jekemenshik seriktestik aıasynda yntymaqtasýy turǵysynan eýropalyq ınvestorlar áleýetiniń mańyzdy ekenin aıtty.
Elbasy agroónerkásip keshenin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshilerge qoldaý kórsetiletinin atap ótti. Jańa tehnologııalardy engizý arqyly ónimdilikti arttyrý jáne aýylsharýashylyq ónimderin keleshekte eksportqa shyǵarý maqsatymen qaıta óńdeý bul salanyń negizgi basymdyǵy bolyp sanalatynyn jetkizdi.
«Biz týrızmdi órkendetýge zor mán beremiz. Bizde Týrıstik salany damytý tujyrymdamasy júzege asyrylady. Qazaqstannyń alýan túrli landshafty, baı mádenıeti men tarıhy jáne osy saladaǵy eýropalyq kompanııalardyń mol tájirıbesi ózara paıdaly bolar edi dep oılaımyn», dedi Prezıdent.
Sondaı-aq N.Nazarbaev jıynǵa qatysýshylarǵa EKSPO kórmesiniń ınfraqurylymy bazasynda jumys isteıtin jáne elimizdegi ári óńirdegi «jasyl» jobalardy júzege asyrýǵa septigin tıgizetin «Jasyl» tehnologııalar men ınvestısııalyq jobalardy damytý jónindegi halyqaralyq ortalyqty tanystyrdy.
«Elordada «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy jumysyn bastady. Onyń quqyqtyq mártebesi konstıtýsııalyq zańmen bekitilgen, al jumys tili – aǵylshyn tili. Bul qarjy ortalyǵynyń jumysyna qatysýshylarǵa 50 jylǵa deıin salyqtyq jeńildikter qarastyrylǵan, sondaı-aq olar úshin jeńildetilgen valıýtalyq, vızalyq jáne eńbek rejimderi kózdelgen. Bul – qyzmeti aǵylshyn quqyǵyna negizdelgen óńirdegi birden-bir ortalyq. Sizderdiń kompanııalaryńyzdy osy qarjy ortalyǵynyń jumysyna atsalysýǵa shaqyramyn», dedi Elbasy.
Qazaqstanǵa qyzyǵýshylyq zor
Osydan keıin sóz alǵan «Doıche Banktyń» ortalyq jáne shyǵys Eýropa elderi boıynsha keńesshisi Pıter Tıls Qazaqstanmen yntymaqtastyqtyń tamyry tereńge ketkenine toqtaldy.
«Qazaqstan – Ortalyq Azııadaǵy turaqtylyqty qamtamasyz etýshi memleket ekeni belgili. «Bir beldeý – bir jol» baǵdarlamasy óńirdegi ınfraqurylymdy damytýǵa jaǵdaı jasady. Astanada ashylǵan Halyqaralyq qarjy ortalyǵy ınvestısııa tartýǵa, álem elderimen yntymaqtastyqty nyǵaıta túsýge kómektesedi. Sondaı-aq ortalyqtyń ashylýy Eýropa men Qazaqstan arasyndaǵy seriktestiktiń bolashaǵy keń ekenin anyq kórsetedi», dedi P.Tıls.
Al «Qashaǵan» ken ornynyń 16,81 paıyzyn ıelenetin Royal Dutch Shell kompanııasynyń barlaý jáne óndirý boıynsha jetekshisi Endrıý Braýn Qashaǵan munaı kenishiniń jumysy belsendi júrgizilip jatqanyn atap ótip, týyndaǵan máselelerdiń bári sheshimin tapqanyn jetkizdi.
Sonymen qatar aldaǵy ýaqytta osy baǵyttaǵy jumys jalǵasa beretinin aıtty. «Shell kompanııasy Qazaq eline áli de mıllıardtaǵan dollar ınvestısııa quıýdy josparlap otyr. О́ıtkeni Qazaqstanda ınvestorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasalǵan», dedi E.Braýn.
Budan keıin birqatar eýropalyq kompanııalardyń ókilderi sóz alyp, atqarylyp jatqan jumystyń jemisti ekenin jetkizdi. Sondaı-aq Qazaqstanda kásibin jalǵastyrýǵa ynta tanytty.
Jıyn barysynda Elbasy týyndaǵan suraqtarǵa jaýap berip, Qazaqstanda sheteldik ınvestorlarǵa teń quqyq beriletinin atap kórsetti. Sondaı-aq kez kelgen máseleni talqylap, sheshimin tabýǵa Qazaqstan tarapy ázir ekenin málimdedi.
Sońynda Memleket basshysy bul kezdesýdiń elderimiz arasyndaǵy ózara tıimdi seriktestikti odan ári nyǵaıta túsetinine senim bildirip, qatysýshylardyń bárine tabys pen baq-bereke tiledi.
Budan keıin Memleket basshysy Halyqaralyq saýda ortalyǵy assosıasııasy basqarma tóraǵasynyń orynbasary Rolf Draakpen jáne Nest Investments HOLDINGS kompanııasynyń korporatıvti qyzmetter jónindegi dırektory Mehrat Efteharmen kelissózder júrgizdi.
Kezdesý barysynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy men Assosıasııa arasyndaǵy áriptestiktiń damý baǵyttary talqylandy. Ásirese, álemdegi alpaýyt korporasııalar men qarjy ınstıtýttaryn Qazaqstanǵa ákelý, halyqaralyq isker toby ortalyǵy retinde elimizdiń rólin arttyrý jáne EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesiniń keshenderin paıdalaný máseleleri sóz boldy.
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan» – Brıýssel (Belgııa)
