Urlyqtan zardap shekken jandar kóbeıip, narazylyqtar artyp barady. Sonyń ishinde páterlerdi tonaý, qaltaǵa túsý, avtomobılderdi aıdap ketý nemese bólshekter urlaý, qaltafondardy qaǵyp ketý sııaqty urlyqtar kóbeıip bara jatyr. Qazir barlyq qylmystyń 70 paıyzdan artyǵy urlyqtyń úlesinde. Azamattarǵa da, memleketke de zııan keltirip jatqan osy qylmys túrine qarsy quqyq qorǵaý organdarynyń jumysy mardymsyz bolyp otyr. Máselen, byltyrǵy jyldyń 8 aıyndaǵy urlyq 119785 bolsa, bıylǵy jyldyń sáıkes merziminde ol 202076-ǵa jetti. Sonyń ishinde úı tonaý qylmystary 20 paıyzdan asqan. Mal urlyǵy 3468-ge jetken. Senator basqa da urlyq túrleriniń órship otyrǵanyn tilge tıek ete kelip, Premer-Mınıstrge joǵaryda atalǵan saýalyn joldaǵan edi. Ony V.Volkovtyń birneshe áriptesteri de qoldap, qoldaryn qoıǵan. Jýyrda sol saýalǵa jaýap keldi.
Onda Quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jónindegi keshendi jospardy jáne basqa da quqyqtyq qujattardy iske asyrý sheńberinde bóten adamdardyń múlkin urlaýǵa qarsy kóptegen sharalar júrgizilip jatyr. Mysaly, qaltafondardyń urlyǵyna qarsy «Baılanys týraly» zańǵa engizilgen ózgeristerdiń negizinde 2019 jyldyń 1 qańtarynan kúshine enetin «Abonenttik qurylymdardy tirkeý tártibi» bekitildi.
Keıbir kólik quraldaryn urlaý transulttyq sıpatta bolǵandyqtan oǵan qarsy yntymaqtastyq ornatý jóninde TMD-ǵa múshe eldermen kelisim jasalyp, ol 2017 jyldyń jeltoqsan aıynda ratıfıkasııalandy. Qazaqstan men Reseı Federasııasy ishki ister mınıstrlikteriniń birlesken alqasynyń sheshimimen 2019 jyldan bastap eki eldiń arasynda aqparattarmen almasý elektrondy túrde iske qosylady. Bul urlanǵan avtokólikterdiń qozǵalysyna baqylaý jasaýǵa múmkindik beredi.
Sonymen birge avtomashınalardy bólshekteý jáne qosalqy bólshekterin satatyn saýda oryndarynyń jumysyn zańnamalyq turǵydan retteý úshin tıisti memlekettik organdar «Avtomobıl kóligi týraly» zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar ázirleý ústinde.
Mal urlyǵyn tyıý maqsatymen IIM Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligimen birlesip, 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap elimizdiń túkpir-túkpirinde 28 stasıonarlyq veterınarlyq tirek ashady. Olar «Aýyl sharýashylyǵy maldaryn sáıkestendirý» derekqoryna kirip, urlanǵan maldyń qozǵalysyn baqylaýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq «Keıbir zańnamalyq aktilerge agroónerkásip kesheni máselelerin retteý boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy Parlamenttiń qorjynynda jatyr, onda jergilikti atqarýshy organdarǵa maldy esepteý men baǵý tártibin ázirleý jáne osy tártip buzylǵanda ákimshilik jaýapkershilik júkteý ókilettikteri berilgen.
Budan basqa «Keıbir zańnamalyq aktilerge menshik quqyn qorǵaý men arbıtrajdy kúsheıtý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn talqylaý sheńberinde Parlament Májilisinde Qylmystyq kodekske tolyqtyrýlar engizý máselesi qarastyrylýda. Ol qylmystyń «birinshi ret emes» sıpatyna keletin qylmyskerlerdi aýyr qylmys jasaǵandar kategorııasyna aýystyrýdy jáne mal urlyǵyna jaýapkershilikti zańnyń bólek normasymen («Mal urlyǵy» 181-1 bap) qarastyrýdy kózdeıdi. Sondaı-aq urlyqtyń aldyn alý maqsatymen urlanǵan dúnıeni satyp alýdyń jaýapkershiligin arttyrý da kózdelgen.
Metall synyqtaryn urlaýǵa qarsy kúres boıynsha Investısııa jáne damý mınıstrligi qatysy bar memlekettik organdar jáne uıymdarmen birlesip, olardy shetke shyǵarýdy zańdy turǵydan retteý jáne osy bıznesti lısenzııalaý máselelerin qarastyrýda, delingen jaýapta.
Daıyndaǵan Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
