Sońǵy otyz jyl ishinde Túrki elderi arasyndaǵy qarym-qatynas dostastyq negizinde qarqyndy damyǵanyn eskere otyryp, Elbasy maqalasy túgel túrkiniń ortaq tarıhy men mádenı murasynan habar berip, zamanaýı turmysty qalyptastyryp, tehnologııalyq ınnovasııalarǵa sebep bolatynyna, tarıhı jadty jańǵyrtatynyna kámil senimdimin.
Maqalada Prezıdent Nazarbaev Uly dala órkenıetiniń barlyq qyrlary men quramdas bólikterimen tanysý úshin basymdyq beriletin baǵyttardy jarııalady. Tarıhshylar, ǵalymdar jáne sáýletshilerden quralǵan halyqaralyq qoǵamdastyq ókilderin tarıhı sanany jańǵyrtý umtylysyna qoldaý kórsetýge shaqyrdy. Ortaq tarıh, til, biregeılik pen mádenıet sekildi tórt baǵytty negiz ete qurylǵan Túrki keńesi Elbasy N.Nazarbaev usynǵan jobalarǵa qoldaýǵa, bar kúsh-jigerin jumsaýǵa daıyn.
«Túrki áleminiń Kóshbasshysy» retinde tanylǵan, álemdik deńgeıdegi qaıratker Prezıdent N.Nazarbaev Túrkitildes memleketter yntymaqtastyǵyn jańa deńgeıge shyǵarýda aıryqsha ról atqardy. Onyń túrki ıntegrasııasyna kózqarasy rasıonalızm men realızmge, ózara tıimdi jáne teńgerimdi strategııaǵa negizdelgen. Sondyqtan ortaq tarıhymyzǵa jańasha kózqaraspen qarap, ata-babalarymyzdy este ustap, olardyń murasyn zerttep, máńgilikke saqtaý, Túrki órkenıetiniń baılyǵyn qazirgi zamanǵy úrdisterge úılestirý tarıhı jáne mádenı murany jas urpaqqa jetkizý arqyly júzege asyrylýy qajet.
Túrki keńesi Túrki álemindegi yntymaqtastyq mehanızmderiniń besigi retinde quryldy. Sodan beri keń aýqymdy is-sharalardy júzege asyryp, múshe memleketterdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı damýyna tikeleı yqpal etip, yntymaqtastyqtyń barlyq salalarynda eleýli tabystarǵa qol jetkizdi. Bul sharalar naqty nátıjeler kórsetip, yntymaqtastyqty tereńdetý jáne keńeıtý jolyndaǵy Túrki Keńesiniń áleýetin keńeıtti.
Keleshek urpaqtyń ortaq tarıhymyzdy jan-jaqty túsinip, muralarymyzdy qurmetteýi úshin Túrki álemindegi bilim berý, týrızm, jastar jáne sport salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń erekshe mańyzy bar.
Múshe memleketterdiń jetekshi tarıhshylary jasaǵan oqýlyq jobasy óskeleń urpaqqa ortaq tarıhymyzdy tıimdi úıretetini anyq. Prezıdentterimizdiń tapsyrmasyna sáıkes, Túrki akademııasy birlese otyryp 15-shi ǵasyrǵa deıingi jalpy túrki tarıhy oqýlyǵyn aıaqtady. Bul kitap keler jyly múshe memleketterdiń oqý josparyna qosylady.
Elbasy maqalasynda aıtylǵandaı, ýaqyt pen keńistiktiń kókjıegi toǵysqan kezde ult tarıhy bastalady. Tarıhty, geografııa men adamzatty tolyq túsinbeı, ony úırený qıyn ekeni belgili. Túrki keńesiniń qoldaýymen Túrki akademııasy bastapqy jobany júzege asyrǵannan keıin túrki geografııasy men ádebıeti boıynsha oqýlyqtardy daıyndaýǵa kirisedi.
Sonymen qatar Túrki Keńesine múshe memleketter zamanaýı Jibek joly ortaq týryn usynady. Atalǵan joba álemdik taýarlar men ıntellektýaldy yntymaqtastyq epısentrin beıneleıtin, Eýrazııanyń júreginde jatqan túrki órkenıetiniń nysandarymen, izderimen jáne muralarymen tanysýǵa múmkindik beredi.
Túrki Keńesine múshe memleketter ortaq tarıhty, bir mádenıet pen tildi bólisetin jastar arasyndaǵy áleýmettik máselelerdi nasıhattaý jáne jastardyń jeke damýyna úles qosýǵa erekshe nazar aýdarady. Olardyń ortaq tarıhpen maqtanyp, keleshekke senimin artatyny anyq. Qazirgi jahandaný zamanynda salt-dástúrimiz ben mádenıetimizdi jas urpaqqa ónege retinde qaldyrý – ózekti másele.
N. Nazarbaev kóshpeli tarıhymyz zamanaýı ómirdiń ár túrli aspektileriniń qalyptasýyna áserin tıgizgenin atap ótkeni belgili. Qyrǵyzstanda ótetin «Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndary» Túrki keńesi alańynda eń mańyzdy jáne iri jobaǵa aınaldy. Bul álemdik sahnaǵa túrki halyqtarynyń rýhanı sanasy men tarıhı jadyn qalpyna keltirýge, ata-babalarymyzdyń mádenıetin saqtaýǵa jáne maqtan tutatyn órkenıetimizdi nasıhattaýǵa baǵyttalǵan. Búkil dúnıe júzine keń taraǵan «Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndary» ata-babalarymyzdyń muralaryn saqtap qalyp, tanymaldylyǵy artyp, mańyzdy ról oınaıtynyna senimdimin.
Túrki Keńesi jańa ıdeıalar men bastamalardyń eń joǵarǵy deńgeıde damyp, júzege asyrylatyn biregeı alańy retinde qalyptasty. Munda Túrki áleminiń saıası dıalogy men yntymaqtastyq máseleleri talqylanady. Prezıdentterimizdiń Túrki álemindegi ujymdyq rýhty saqtaý úshin atqaryp jatqan kóshbasshy rólin, Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq uıymdarynyń oı-pikiri men danalyǵyn atap ótken jón. Olardyń usynatyn pikirleri men bastamalary kóp jaǵdaıda Túrki halyqtary arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtyp, jańa basymdyqtardy anyqtaıdy. Osy oraıda, Qazaqstannyń perspektıvalyq dúnıetanymy men túrki áleminiń bolashaq kórinisi retinde «Uly dalanyń jeti qyry» túsinigin qoldap, ony jalǵastyrý úshin úlken jiger qajet.
N.Nazarbaev osy baǵytta jumys atqarý úshin «Arhıv 2025», «Uly dalanyń uly esimderi», «Túrki órkenıeti: túp tamyrynan qazirgi zamanǵa deıin», «Uly dalanyń kóne óner jáne tehnologııalar mýzeıi», «Dala folklorynyń antologııasy» jáne «Tarıhtyń kıno óneri men televızııadaǵy kórinisi» naqty jobalaryn usyndy. Osy jobalardy atqarý barysynda Túrki keńesine múshe memleketter Qazaqstannyń bılik ókilderimen tyǵyz yntymaqtastyqta bolady.
Mundaı yntymaqtastyq birligimizge úles qosatyndyǵyn, memleketterimiz ben halyqtarymyzǵa kezigetin qazirgi jáne bolashaqtaǵy synaqtar men qaterlerdi sheshýde ortaq áreketke jumyldyratynyn este ustaýymyz kerek.
Túrki memleketteriniń kúsh-jigeri men birligi ǵana túrki áleminiń damýy men ıntegrasııasyna serpin bere alady. Túrki áleminiń qaıta órkendeýi barlyq túrkitildes memleketterdiń birlesken is-áreketin odan ári kúsheıtýdi jáne osy baǵyttaǵy yntymaqtastyqty damytýdy talap etedi. Osy turǵydan alǵanda Túrki Keńesi túrkitildes memleketterdiń ózara seriktestikterin odan ári tyǵyz nyǵaıtýǵa, jańa bastamalar men jobalardy qalyptastyrýǵa bar kúsh-jigerin salady.
