12 Jeltoqsan, 2018

Qazaq sport jáne týrızm akademııasynda Prezıdenttiń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasy talqylandy

545 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Prezıdenttiń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasyna oraı Qazaq sport jáne týrızm akademııasynda jýrnalıstermen kezdesken akademııa prezıdenti, professor Qaırat Zakırıanov óziniń oı-pikirlerimen bólisti.

Qazaq sport jáne týrızm akademııasynda Prezıdenttiń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasy talqylandy

«QR Prezıdentiniń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynyń jazylýy tarıhı qajettilikten týǵan ári dál ýaqytynda jarııalandy. Bulaı deýimizge negiz de joq emes, ıaǵnı elimiz táýelsizdikti endi alǵan jyldary uly dalany meken etken ejelgi adamdar talaı uly tehnologııalyq jańalyqtardy oılap taýyp, mádenı jetistikterdi Batys pen Shyǵysqa, Kúngeı men Teriskeıge taratqany týraly aıtý erterek bolatyn. Buǵan qosa Prezıdentimiz aıtqandaı «Eýropasentrıstik kózqaras saqtar men ǵundar jáne basqa da búgingi túrki halyqtarynyń arǵy babalary sanalatyn etnostyq toptar bizdiń ultymyzdyń tarıhı etnogeneziniń ajyramas bólshegi bolǵany týraly bultartpas faktilerdi kórýge múmkindik bergen joq».  Bul maqala arqyly Qazaqstan álem jurtshylyǵyna óziniń Uly Dala halqy ekenin pash etti.

Biz ózimizdiń álemdik órkenıetke qosqan úlesimizdi tarıhı turǵydan zerdelegende Nursultan Ábishuly kórsetkendeı, «Biz basqa halyqtardyń rólin tómendetip, ózimizdiń ulylyǵymyzdy kórseteıin dep otyrǵanymyz joq», «biz naqty ǵylymı derekterge súıene otyryp, jahandyq tarıhtaǵy óz rólimizdi baıyppen ári durys paıymdaý» maqsatyn kózdep otyrmyz.

Uly dalany meken etken qazirgi qazaqtardyń ata-babalarynyń jahandyq órkenıetke qosqan úlesi týraly elimizdegi tarıhı jádigerler kóneden syr shertip jatyr. 

Elimizdiń soltústik óńirindegi eneolıt dáýirine tıesili «Botaı» qonysynda Garvard, Kembrıdj ýnıversıtetiniń ǵalymdary júrgizgen qazba jumystary jylqynyń tuńǵysh ret qazirgi Qazaqstan aýmaǵynda qolǵa úıretilgenin dáleldedi. Amerıkalyq ǵalym Djon Daımond «Jylqyny qolǵa úırete bilgen halyqtar, bul ónerdi  ıgermegen basqa halyqtardyń aldynda óz dáýirinde adam aıtqysyz jaýyngerlik ústemdikke ıe boldy»» dep jazsa, al ǵalym Lev Gýmılev «Álemdik tarıh kóshpendilerdiń strategııalyq atty jasaqtarynyń dúbiriniń áýenimen qurylyp jatty» dep oı túıedi.

Shynynda da, qolyna temir qylysh ustaǵan attyly kóshpendi álemniń qojasy atandy, Prezıdentshe aıtsaq «Bes qarýyn asynǵan salt atty sarbaz aıbarly kóshpendiler ımperııalary tarıh sahnasyna shyqqan dáýirdiń sımvolyna aınaldy», dep atap ótti. Qaırat Zakırıanov.

Elbasy maqalasynyń ár taraýyna jekeleı toqtalǵan Akademııa prezıdenti elimizdiń metallýrgııa paıda bolǵan alǵashqy ortalyqtardyń biri ekeni de ras, bul týraly qazba jumystary barysynda tabylǵan metall qorytatyn peshter men qoldan jasalǵan áshekeı buıymdary, ejelgi dáýirdiń turmystyq zattary men qarý-jaraqtary kýá bolatyndyǵyna toqtalyp, bul tarıhı fenomen týraly XIX ǵasyrdaǵy amerıkalyq ǵalym Genrı Morgan «jabaıy adamdar metaldardy taýyp, olardy quıýdy, belgili bir pishinge keltirýdi úırendi» deı kelip, temirdi óndirýdiń birinshiligin Evropa Eýrazııalyq dalanyń kóshpendileri dep ataǵan jabaıylarǵa tıesili dep tujyrym jasaǵandyǵyn atap ótti.  

 «Qazaqstan tarıhy da jeke jurnaqtarymen emes, tutastaı qalpynda qazirgi zamanaýı ǵylym turǵysynan qaraǵanda túsinikti bolýǵa tıis» - dep Prezıdent maqalasynda kórsetkendeı, biz de Uly dala órkenıetin qalyptastyrǵan ata-babalarymyzdyń tarıhyn keń aýqymda zerdelegende ǵana ózimizdiń jahandyq órkenıettegi ornymyzdy tanı alatyn bolamyz. Eń bastysy, boıymyzdaǵy genetıkalyq kodymyzdy jańǵyrtyp, ár qazaq óziniń Uly dalanyń ıesi ekenin jadynda ustaǵany jón.

Sonda ǵana Prezıdent aıtqan «О́tkenin maqtan tutyp, búginin naqty baǵalaı bilý jáne bolashaqqa oń kózqaras tanytý - elimizdiń tabysty bolýynyń kepili» bolmaq, dedi ózi sózinde akademııa basshysy.

 

Elvıra Serikqyzy,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Denıs Nıkısha kelesi kezeńge óte almady

Olımpıada • Búgin, 16:16