Urpaqtar sabaqtastyǵynyń jarqyn kórinisi emes pe, bul kúnde elimizdiń órkendeýine ózindik úles qosyp, О́spen aýylynyń maqtanyshyna aınalyp júrgen azamattar kóp. Solardyń biri – Qorǵanys mınıstrliginiń kadrlar jáne bilim departamentiniń bastyǵy, general-maıor Qaırat Kópbaev. Bul azamat týraly sóz qozǵalar bolsa, Joǵarǵy Bas qolbasshy N.Nazarbaevtyń tapsyrmasymen qorǵanys salasyn sapaly kadrlarmen qamtamasyz etý isin keshendi túrde júzege asyryp júrgen eńbegi óz aldyna, eń aldymen onyń týǵan aýylyna túıirdeı bolsa da jaqsylyq jasaǵysy kelip turatyn erekshe qasıetin aıtqan jón bolar edi.
Osydan úsh jyl buryn ba eken, Qaırat Rashıdulynyń bastamasymen О́spende Amanjol Áltaev bastaǵan elimizge tanymal aqyndar arasynda aıtys uıymdastyryldy. Sondaǵy maqsat – jerlesteri elge syıly aqyndardyń júzin kórip, jyryn tyńdap, rýhanı turǵyda jan saraıyn baıytsa degen tilekten týǵan edi. Shynynda da, aýyl halqy túrlerin kógildir ekrannan ǵana kórip júrgen Rınat Zaıytov, Aıbek Qalıev, Dıdar Qamıev jáne basqa da esimderi elimizge máshhúr aıtys aqyndarynyń ónerin tamashalap, bir jyrǵap qalǵan edi-aý, sonda.
* * *
General Kópbaevtyń týǵan aýylyna degen kósheli isteri týraly Shet aýdanynyń ákimi Marat Jandáýletov, ustazy Jumaǵalı Maǵzıev maıyn tamyzyp, súısine otyryp aıtady.
– Men Jezqazǵan pedagogıkalyq ınstıtýtyn támamdap, joldamamen О́spen aýlyndaǵy orta mektepke kelgende, Qaırattar 10-synypty oqıdy eken, – deıdi generaldyń ustazy, qazirgi ýaqytta Qaraǵandy tehnologııa jáne qyzmet kórsetý tehnıkýmynyń dırektory bolyp isteıtin Jumaǵalı Maǵzıev. – Qaırat sol kezdiń ózinde aınalasyna jaqsylyq jasaýǵa ázir turatyn kórkem minezimen kózge túsetin. Mektepte qandaı qoǵamdyq jumys bolsa, sonyń bel ortasynda bilekti túrip tastap Qaırat júrýshi edi.
Iá, Qaırekeń jasynan kópshil bolyp ósti. Qolynan kelgeninshe kisi balasyna kómek kórsetýge beıil turý – bala jasynan qanyna sińgen ǵadet-tuǵyn. «Eldiń batasyn, rızalyǵyn al», deýshi edi ákesi Rashıd. «Jaqsylyq jasa. Adamnan qaıtpasa da, Alladan qaıtady», dep otyratyn Búrkitbaı atasy.
Aýylǵa kelip-ketip júrgeninde jastardyń shań-shań bolyp, borpyldaǵan topyraq ústinde fýtbol oınap júrgenin talaı kórgen. Qaıtsem stadıon salyp beremin dep kóp oılanýshy edi. Sóıtip júrgeninde bul istiń de oraıy kele qalǵan. Birde «Astana Arena» stadıonyna fýtbol oınaýǵa barǵanynda, syrtta taýdaı bolyp úıilip jatqan jasandy kógaldy kózi shaldy. Surastyra kelse, stadıonnyń bul tósenishi ÝEFA talaptaryna saı bolmaǵandyqtan syrtqa shyǵarylyp, ornyna jańadan kógal tóselgen eken. Eshkimge kereksiz, endi bolmasa qoqysqa tastalmaqshy. «Sabaqty ıne sátimen» degen osy emes pe?! Qaırekeń kóp oılanyp jatpady, shapshań qımyldaǵan...
Astanadaǵy aýyldastary uıymshyldyq tanytty. Biri júk tıegish tehnıka tapsa, endi biri júk kóligin kóldeneń tartyp, áp-sáttiń ishinde álgi jasandy kógaldy syıǵanynsha tıep alyp, О́spen qaıdasyń dep tartyp otyrǵan. Basynda tósenishti jerge jaıa salyp, syrtyn qorshap tastaımyz dep oılaǵan. Sóıtse, munyń jumysy kóp eken. Áýeli bolashaq stadıonnyń tabany qyrylyp, tegisteldi. Sodan keıin baryp usaq tas tóselip, ústine qum, topyraq jaıyldy, aýyr mashınamen taptaldy. Osy jumysqa ondaǵan tehnıka jumyldyryldy. Jumysqa búkil aýyl jabylyp ketken edi. Nátıjesinde, qarapaıym ınjenerlik talaptarǵa jaýap beretin, syrty qorshalǵan, tórt buryshynan arnaıy shamdar ornatylǵan shap-shaǵyn stadıon boı kóterdi. «Eń bastysy, alańǵa «Astana Arenada» talaı fýtbol juldyzdarynyń tabany tıgen jasandy kógal tóseldi», dep kúledi Qaırat Rashıduly.
Qazir О́spenniń jastary túnniń bir ýaǵyna deıin osy jerde fýtbol oınaıdy. Keıde aýyldaǵy dostarynyń tún ishinde telefon soǵatyny bar. «Áı, Qaıreke, mine saǵat túngi 12 boldy. Balam áli joq. Seniń stadıonyńda dop qýalap júr», dep buǵan «ókpe» aıtady.
Qaırat Rashıdulynyń aldaǵy ýaqytta qolǵa almaqshy sharýasynyń biri – týǵan aýylynda saıabaq salý. Qazirgi ýaqytta oǵan arnalǵan jer telimi jónindegi másele jergilikti ákimdikte sheshilip jatyr. Al Qaırat Rashıduly bolsa, saıabaqtyń sýarylǵan temirden istelingen sharbaqtaryn daıyndap qoıǵan. О́skemendegi joldastarymen habarlasyp, olardyń sırek kezdesetin tal-terek jaǵynan kómektesemiz degen ýádesin de alǵan.
– Bul saıabaqtyń uzyndyǵy 40 metr, eni 30 metr bolady. Demalys ornynyń orta tusynda sýburqaq bolady. Saıabaqtyń tórine shaǵyn sahna qoımaqshymyz. Mereke kúnderi uıymdastyrylatyn túrli sharalar úshin qajeti bolady. Qala berdi keshqurym aýyl jastary jıyla qalǵanda, án salyp, kóńil kóterýine de mol múmkindik týar edi. Sonan keıin bul jerde jas jubaılar aǵash otyrǵyzýdy dástúrge aınaldyratyn bolady, – deıdi Qaırat Rashıduly.
Ákesi Rashıd Búrkitbaıuly onshaqty jyl О́spen keńsharyn basqaryp, týǵan ólkeniń túleýine súbeli úles qosqan jan edi. «Bul kisiniń eńbegi О́spen óńirine bir kisideı sińdi. Saıabaq sátimen salynyp bitken soń, biz aýyl turǵyndary atynan bul demalys ornyna Rashıd Búrkitbaıuylynyń esimin berý týraly usynyspen shyqpaqshymyz», deıdi aýdan ákimi Marat Jandáýletov.
* * *
«Jalpy, – dep syr aqtarady Qaırat Rashıduly, – asyp-tasyp bara jatqan baılyǵymyz joq. Osy jumystardyń barlyǵyn aýyldastarymnyń qoldaýymen júzege asyryp jatyrmyz. Bıýdjettiń bir tıynyna jarmasqan emespiz, tipti óz qaltamyzdan shyǵyn da shyǵyp jatqan joq. Bári de istiń qııýyn taba bilýde. Jumyldyra bilseń, jabylyp ketseń – alynbaıtyn qamal joq. «Kóp tileýi – kól» degen ras eken».
Týǵan aýylynan úı salý general Kópbaevtyń oıynda kópten beri júretin. Tipti bolashaq úıdiń ornyn belgilep, qazyǵyn qaǵyp ta qoıǵan. Sóıtip júrgeninde sol mańda turatyn bir aýyldasynyń úı sataıyn dep júrgenin kezdeısoq estip qalǵan. Kókten tilegeni jerden tabylǵandaı qýandy. Kóp oılanyp jatpastan, álgi úıdi satyp aldy da, ishi-syrtyna jóndeý jasap, qustyń uıasyndaı qylyp qoıdy. Týǵan aýylyna kelgeninde túsetin úı taba almaı qınalǵan jeri joq-tyn. Dese de, «О́z úıim, keń saraıdaı boz úıim» demekshi, aıaqty sozyp jiberip, emin-erkin jatatyn óz úıińniń bolǵanyna ne jetsin?!
– Áskerı qyzmetker bolǵan soń, general shenin alsam degendi armandadyq. Qudaıǵa shúkir, bul armanǵa da jettik. Endi erte me, kesh pe, túbi eńbek demalysyna shyǵatynymyz anyq. Mine, sol kún týa qalsa, týǵan aýylyma baryp tursam ba degen oı da bar, – dep syr ashady Qaırat Rashıduly.
Mine, О́spen aýylynyń tuńǵysh áskerı generaly Qaırat Kópbaev óziniń týǵan jerine týdy osylaısha tikti. Elbasy óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty áıgili maqalasynda bylaı dep jazǵan edi: «Týǵan jerge degen súıispenshilik Týǵan elge – Qazaqstanǵa degen patrıottyq sezimge ulasady». Ras sóz. Qaırat Rashıduly sııaqty árbir azamat kindik qany tamǵan topyraqty jan-tánimen súıe bilse, qanatymen sý sepken qarlyǵashtaı qolynan kelgen jaqsylyǵyn isteı alsa, onda týǵan aýyldyń ajary qaıtip kirmesin. Al ajarly aýyl ál-aýqaty arta túsken Qazaq eliniń bet-beınesi ǵana emes, qut-berekesi emes pe?!
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
Qaraǵandy oblysy
