Syrymnyń aýylǵa oralýy – kezdeısoq sheshim emes. Onyń otbasy burynnan mal sharýashylyǵymen aınalysady. Atakásipke degen qurmeti osy joldy tańdaýǵa tikeleı áser etken. Ol óz isin damyta otyryp, tutynýshylarǵa sapaly ári tabıǵı azyq-túlik usynýmen eńbek etip keledi. Sharýashylyqta óndirilgen taza etpen qatar, qoldan jasalǵan qurt pen maı da daıyndalady. Bul ónimderdi jergilikti dúkenderge jetkizip, halyq suranysyn óteıdi. Sonymen qatar ónimniń sapasyna erekshe mán beriledi. Ár daıyndalatyn taǵam tabıǵılyǵyn joǵaltpaý maqsatynda dástúrli tásildermen ázirlenedi. Bul – saýda úshin ǵana jasalatyn jumys emes, ulttyq taǵam mádenıetin saqtap, ony halyqqa usynýdyń bir joly.
Qazirgi keıbir jastar arasynda «aýyl artta qalǵan» degen pikir qalyptasqanymen, jas kásipker bul kózqaraspen kelispeıdi. Onyń oıynsha, bul – eskirgen stereotıp. «Qazirgi aýyl damýǵa beıim, eńbek pen ınnovasııaǵa ashyq. Áleýmettik jelini belsendi júrgizýdegi maqsatym da – osy taptaýryndardy ózgertý», deıdi ol.
Otbasylyq sharýashylyq jylyna shamamen 20–25 mln teńge kóleminde tabys ákeledi. Munda demalys pen jumys ýaqyty naqty bólinbeıdi. Soǵan qaramastan, ol aýyl ómiriniń adamdy shyńdaıtynyn aıtady. Bul orta adamdy eńbekke ǵana emes, sabyr men tózimge de úıretedi.
Syrymnyń bolashaqqa jospary da aýylmen tyǵyz baılanysty. Ol sharýashylyqty keńeıtip, mal basyn kóbeıtýdi kózdeıdi. Aýyl ómirin jańa formatta damytý maqsatynda onlaın kýrstar ashý, et ónimderin tanystyrý, jastarǵa arnalǵan aýyl týrlaryn uıymdastyrý sııaqty jobalardy júzege asyrýdy josparlap otyr.
Búginde ol áleýmettik jeli arqyly aýyl tirshiliginiń shynaıy beınesin kórsetýge tyrysady. Kópshilik fermer eńbegin syrttaı ǵana kórgenimen, onyń artyndaǵy kúrdeli úderisti bile bermeıdi. О́z paraqshasynda ol sharýshylyqtyń qyr-syryn ashyp kórsetýge tyrysady. Munda mal baǵý, ony emdeý, kútip-baptaý sııaqty jumystar ata-babadan qalǵan úrdispen sabaqtasyp jatyr. Qoı qyrqý, et óńdeý, qurt jasaý – munyń bári jaı turmystyq áreket emes, ulttyq mádenıettiń jalǵasy.
Aýyl ómiri – qıyndyq pen múmkindikti qatar alyp júretin erekshe orta. Bireýge aýyr eńbek bolyp kórinse, endi bireýge súıikti is. Mundaı isti tańdaǵan jastar aýyldyń damýyna serpin berip, onyń jańa kelbetin qalyptastyryp jatyr. О́ıtkeni aýyl – artta qalǵan emes, kerisinshe, bolashaǵy zor, tamyry tereń jaıylǵan, ómirsheń, dástúri bar meken.
Nuraı MUHANOVA,
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıtetiniń stýdenti
