«Kishkentaı bala kezimde aýyldyń úlkenderi bosaǵaǵa ne buryshqa otyrǵyzyp qoıyp án saldyryp, jyr tyńdaıtyn. Segiz jastaǵy sondaǵy daýysym shyryldap keremet shyǵatyn.
Muhıt degen kisi boldy, bilesizder. Onyń balasy Shaıqy degen ánshi. Shyntas Qarataev degen ánshi jáne bar. Ábýǵalıdyń Qumary, Sartaı, Sartaıdyń balasy Qubaıys, Jarylqaǵan deıtin jyrshylardy tyńdaıtynbyz. Osylardyń qaı-qaısysy da bir aýylǵa keldi dese, bireýdiń atyna mingesemin de, baryp tyńdap, qumardan shyǵyp qaıtamyn.
Sóıtip júrdim de, on eki jasymnan bastap kóp aldynda dombyramen óleń aıta bastadym. Án sala bastaǵanda qyzyǵa ári qumarta tyńdaǵanym – Muhıttyń uly Shaıqynyń daýsy. Birde el aldynda «Dıdar» jáne «Kók aıdaı» degen eki ándi qatar shyrqap saldy. Ekeýi de kúni búginge deıin meniń qulaǵymda qaldy. Sóıtip men eń birinshi ándi Shaıqy Muhıtulynan úırengen bolyp shyǵamyn. Sonan keıin Muhıttyń «Úlken Aıdaıy», «Kishi Aıdaıy», «Aınamkózi», «Jaıqońyry», «Pańkóılek» deıtin ánderiniń barlyǵyn Shyntas Qarataev degen ánshiden úırendim. Oǵan da ilesip án salyp júrdim. Osylardaı ánshi bolsam, osyndaı daýsym bolsa dep jańaǵy Shaıqyny kórgende armandadym», dep Ǵarekeń ári qaraı Muhıttyń «Kók Aıdaıyn» shyrqap ala jóneledi.
Keń taralǵan «Kók Aıdaı» – óte áserli án. Án bastalardaǵy aryndaǵan asaý qaǵystar estilgen dombyra daýsynyń ózi kisi kóńilin beıjaı qaldyrmaıdy. Áýen syry aq mamyǵyn boratqan, aq shýaǵyn taratqan Arqanyń jelindeı burqyrap ala jóneledi. Bıikten quldılaı jónelgen aǵystaı aryndy, asyq kóńil týlatqan ǵashyq júrektiń demin sezdiredi.
«Oı qalqa, sen de aqmańdaı,
men de aqmańdaı,
Qosylsa eki aqmańdaı
sham jaqqandaı.
Tóbesi taqııańnyń kóringende,
Aıaqty basa almaımyn
jyn qaqqandaı»
degen shýmaq Muhıtqa ǵana tán. Boıdaǵy qushtarlyq, yntyq sezim múmkin bara-bara til jetkisiz ińkárlikke aınalǵanyn bildiretin sekildi. Iаǵnı qumarlyq, jelik sezimnen ada, májnún júrektiń ińkárligi lekip sala bererdeı. «Tóbesi taqııańnyń kóringende...» býyny bosap, ózdi-ózi del-sal kúı keshken ystyq júrektiń lúpilinde aıalap ótem degen ińkár sezim taby seziledi, qumarlyqtan góri. Taqııasyna sheıin tanyp-bilgen, qımyl-qozǵalysyn qalt jibermeı tanıtyn hám sonyń ózine «mas» bolyp qalǵan júrektiń yrǵaǵyn, árıne, ańdaý qıyn emes. Mundaı ǵajaıyp týyndyny Ǵarekeń Muhıt saldyń nemeresi Shaıqydan tikeleı úırengenin aıtyp tur. Shaıqy – qazaq mýzykasyn negizdegen akademık Ahmet Jubanovtyń qalamyna ilingen biregeı óner ıesi. Ol týraly Ahmet Jubanov «Zamana bulbuldary» degen asa qundy eńbeginde arnaıy toqtalady: «...Muhıt balalary kóship júretin Jympıty mańy alys bolmaı, Ǵarıfolla Shyntas, Shaıqymen kezdesip turatyn boldy. Bul ekeýi Muhıttyń án repertýaryn da, oryndaýshylyq ádisin de qaz-qalpynda alyp qalǵan, keıbir jaǵdaılarda Muhıttan kem túspeıtin mýzyka qaıratkerleri boldy. Ǵarıfolla endi Shyntas pen Shaıqyǵa án jaǵynan shákirt bolyp, olardyń qasyna erip el aralady. Bir jaǵynan ózderi dem alý úshin, ekinshiden, úırene bersin dep, aıt-toıda, bazar-jıynda Shyntas, Shaıqy ándi kóbine Ǵarıfollaǵa aıtqyzady», deıdi.
Osyndaǵy Shyntas pen Shaıqyǵa qarata jazylǵan «Muhıttyń án repertýaryn da, oryndaýshylyq ádisin de qaz-qalpynda alyp qalǵan, keıbir jaǵdaılarda Muhıttan kem túspeıtin mýzyka qaıratkerleri» degen sóılemniń astyn syzyp oqyrǵa kerek.
«Respýblıkalyq estrada-sırk óneri stýdııasynda oqyp júrgende, 1982–1985 jyldary, Halyq ártisi Ǵarıfolla ata Qurmanǵalıevpen jıi suhbat quryp edik» deıtin shaıqytanýshy Bóribaı Kártenniń tómendegi lepesi esti qulaqty eleń etkizbeı qoımaıdy.
«Áńgimeniń aıaǵyn ustazy Shaıqyǵa ákep tireıtin. Sonda ylǵı qaıtalap aıtatyn myna bir sózderi jadymyzda jattalyp qaldy: «Men ándi Shaıqydan úırendim. Shaıqyǵa múshel jasqa tolar-tolmastan erip, atqosshylyqta júrdim. Ýaı, onyń ánshiligi sumdyq edi. Tor tóbel aty boldy. Qaıda jıyn-toı, sonda áketetin mingestirip. At ústinde án salady sondaıda, jazyq dalada kele jatyp. Birazdan soń: «Al Ǵarıfolla, sen sal», deıdi. Bógelmeımin, basam. Ánimdi aıaqtaǵan soń jaryqtyq: «Oı, quldyǵym, túbi myqty ánshi bolasyń», dep baýyryna qysatyn. Sonda deımin-aý, Shaıqynyń e-eń joǵarǵy daýysyna únimdi úsh tynys alyp baryp teńestiretinmin. «Dıdardy» salǵanda… qudaı saqtasyn, aıtatyny joq...», deıtin ylǵı da».
Munan, árıne, ǵıbrat alarǵa kerek. Áli kúnge Muhıttyń «Kók Aıdaıynyń» jalyna jarmasyp, «tizgindep minip ketken» ánshi neken-saıaq ekenine kóz jetedi. Osydan-aq qazaq án óneri qadym zamannan bulttan asyp, aspan álemine uıa salǵanyn baıqaımyz. Nanbasańyz, Ǵarekeńniń, Hatımolla Berdiǵalıev, Sáýle Janpeıisova, Aıgúl Qosanovanyń oryndaýynda «Kók Aıdaıdy» tyńdap kórińiz.
