Jańa ortaǵa beıimdelý oǵan ońaı bolmaǵan. Degenmen, aýyl balalary ony bótensinbepti. Olar qazaqsha sóılese, Valentına oryssha jaýap beredi. Aýyldyń shańyn birge jutyp, túrli oıyn oınap ósedi. Osylaısha, aýyl balalarymen aralasa júrip, birte-birte til úırenedi. Shyndyǵynda, ol qazaq tiliniń alǵashqy sabaǵyn mektepte emes, aýyldyń shań basqan kóshelerinde bastaǵan edi.
Valentına tórtinshi synypqa deıin qazaqsha durys oqyp, jaza almapty. Sabaqtan tómen baǵalar alǵan. Ásirese qazaq tili men ádebıeti pánderin meńgerý asa aýyr kórinetin.
Ákesi jaz saıyn balalaryn jaılaýǵa alyp baratyn edi. Internetsiz, telefonsyz ótken sol kúnderi balalardyń ermegi úlkenderdiń áńgimesi men kitap edi. Bir kúni ápkesi oqyp júrgen Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» romanynan úzindilerdi erekshe ásermen áńgimelep beredi. Ol Ospannyń tentek minezin, Abaıdyń Toǵjanǵa degen alǵashqy sezimin, keıipkerlerdiń qýanyshy men qaıǵysyn úlken yqylaspen jetkizedi. Dala ómiriniń tazalyǵy men erkindigine, ózgege uqsamaıtyn mahabbatqa qyzyqqan Valentına sol oqıǵalardy kóz aldyna qaıta-qaıta elestetip júredi.
Sol kezde oǵan naızaǵaıdaı jarq etken bir oı keledi. «О́zim ómir súrip jatqan eldiń ádebıetin, tarıhyn, mádenıetin bilmeıtinime ishteı uıaldym. «Abaı jolyn» túpnusqadan túsinip oqı alsam ǵoı degen arman paıda boldy», deıdi ol sol shaqty eske alyp.
Jaılaýdan aýylǵa oralǵannan keıin onyń qolynan kitap túspeıtin bolady. Kitaptaǵy ár sózdiń maǵynasyn túsinip, ony kúndelikti ómirde qoldaný maqsatynda bir shyǵarmany qaıta-qaıta oqýdan da jalyqpaıdy. Osylaısha, qazaq tili mektep baǵdarlamasyndaǵy mindetti pánnen rýhanı qajettilikke aınalady.
Ádebıetke degen súıispenshilik onyń boıyndaǵy shyǵarmashylyq qabiletti de oıatty. Tildi meńgergen saıyn qazaqsha shyǵarmalar jaza bastaıdy. Ýaqyt óte kele synyptastary ózderiniń shyǵarmalaryn jazdyryp alatyn dárejege jetedi. Bala qııalyna tán alǵashqy «kásibi» de sol kezde bastalǵan eken. «Shyǵarma jazyp bershi» dep ótingen synyptastarynan sýretti dápter, bálish nemese elý teńge alatyn deńgeıge jetti.
Búginde bul qyzyqty estelik bolyp kóringenimen, sol tájirıbe onyń jaýapkershiligin arttyryp, jazýǵa degen yntasyn kúsheıtken edi. Mekteptegi qyzyǵýshylyq keıin bolashaq mamandyǵyna aınaldy.
Ol Sársen Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetine oqýǵa túsip, keıin «Meniń ólkem» gazetinde tilshi bolyp eńbek etti. Sonymen qatar «Altaı» telearnasynda jumys istedi.
Marqakól óńirinde jańa gazet ashý bastamasy kóterilgende, Valentına sol istiń bel ortasynda júrdi. Buryn bul aımaqta «Shamshyraq» («Maıak») gazeti shyǵyp, keıin toqtap qalǵan-dy. Keıipkerimiz jańa basylymnyń qaıta jandanýyna ózindik úlesin qosty. Qazir ol – «Marqakól tańy» gazetiniń bas redaktory.
Sóz arasynda oǵan: «Sen úshin, seniń jumysyń úshin qazaq tili qandaı ról atqarady?» degen suraq qoıdyq. Ol sál oılanyp bylaı dedi: «Men qazir barlyq maqalamdy qazaq tilinde jazamyn. Gazetke suhbat berýshilerden de qazaqsha aqparat berýdi suraımyn. Árıne, orys tilinde de sóılese alamyn. Biraq memlekettik tilde sóılep, aqparatty qazaqsha alýǵa basymdyq beremin. Osy arqyly qazaq tilinde sóılesý men aqparat almasýdyń mádenıetin kórsetkim keledi. Bul – memlekettik tildiń damýyna qosyp júrgen az ǵana úlesim».
Bul sózder onyń qazaq tiline degen qurmetin ǵana emes, azamattyq ustanymyn da ańǵartady.
Qazirgi ýaqytta óńirde gazet shyǵaryp, ony oqyrmanǵa jetkizý ońaı emes. Aqparat jınaý, materıal daıyndaý, oqyrman suranysynan shyǵý úlken eńbekti talap etedi.
«Jumysymdy jaqsy kóremin. Aqparat alý, maqala jazý, adamdarmen aralasý maǵan óte qyzyq. О́zimniń ósken ólkem bolǵandyqtan, meni qoldaıtyndar da kóp. Qoldaý bar jerde ynta bar. Qazaq tili – óte baı til. Men bilmeıtin kóne ári qazaqy sózder áli de kóp. Jazýshylar men aqyndardyń shyǵarmalaryn oqyǵanda olardyń tildi qoldaný sheberligine tánti bolamyn. Qazaqsha erkin sóılesem de, arnaıy ýaqyt taýyp kitap oqyp, ádebıet arqyly ózimdi áli de damytyp kelemin», deıdi Valentına.
Osylaı deı kele ol taǵy bir mańyzdy máselege toqtaldy. «Qazir gazet oqıtyndardyń qatary sırep bara jatqanyn moıyndaýymyz kerek. Sondyqtan shynaıy oqyrmanmen baılanys óte mańyzdy. Qolym bos kezde aýyldardy aralap, oqyrmandarymmen bir dastarqan basynda áńgimelesemin. Olar muń-muqtajyn aıtady. Men maqalalarymnyń mazmunyn aýyzsha aıtyp beremin», deıdi ol kúlip.
Valentınanyń aıtýynsha, otbasy túgeldeı qazaqsha sóıleıdi eken. Onyń ómir jolyna úńilsek, kezinde túsiniksiz bolyp kóringen Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» romany shyn máninde onyń ómirlik baǵytyn aıqyndaǵan shamshyraqqa aınalypty. Ádebıetke degen qyzyǵýshylyq ony jýrnalıstıkaǵa jetelep, qazaq tilin ómiriniń ajyramas bóligine aınaldyrǵan.
Bul oqıǵa til degenimiz jaı ǵana qarym-qatynas quraly emes ekenin taǵy bir márte eske salady. Ol – adamnyń dúnıetanymyn qalyptastyratyn, bolmysyn baıytatyn rýhanı keńistik.Tórtinshi synypqa deıin qazaqsha oqyp, jaza almaǵan qyzdyń keıin qazaq tilinde maqalalar jazyp, elge qyzmet etip júrgen jýrnalıst atanýy – sonyń aıqyn dáleli.
Mine, bul – ózge ult ókili bolsa da, qazaq tili arqyly óz ornyn tapqan jýrnalıst Valentına Svırıdenkonyń ǵıbratty ǵumyry.
