San júrektiń soǵýyn saqtap qalǵan ortalyq

Áýel basta osy is terapııa bó­lim­shesindegi aınalymǵa kel­meıtin jalǵyz bólmeden bastalǵan. Ol tusta maman da tapshy, al materıaldyq-teh­­nıkalyq baza múlde álsiz. Jú­rek aýrýlarynyń sebepterin zert­teıtin, emdeıtin jańa sı­pat­taǵy kúrdeli ári qýatty medı­sınalyq qural-jabdyqtar joqqa tán. Áıtkenmen, búginde álemniń baı da baqýatty, ekonomıkasy damyǵan elderiniń óziniń bas aýrýyna aınalyp otyrǵan jańa ǵasyrdaǵy №1 dert esebindegi júrek aýrýlaryn emdeýge degen ynta-yqylas zor edi. Baıaǵy bir bólmeden bastalǵan júrek aýrýlarymen kúres qarqyn alǵan tus 2005 jyl edi. 

Buǵan deıin de talaı tamasha jetistikterimen óńir­diń shy­naıy alǵysyna bó­len­gen ob­lystyq aýrýhana ja­­­nyn­daǵy kardıologııalyq or­ta­lyq ashylyp, jańa sıpat­ta­ǵy medısınalyq qural-jab­dyq­tarmen qamtamasyz etildi. Eń al­ǵashqy koronaroangıografııa ótkizildi. Salanyń salmaqtana túsýine Úkimettiń «Qazaqstan Respýblıkasynda 2007-2009 jyl­­darda kardıologııa salasyn jáne kardıologııalyq kó­mek kórsetýdi jetildirý týra­ly» qaýlysy sebepshi boldy. Baǵdarlama aıasynda 2008 jyl­dyń 1 sáýirinde burynǵy angıohırýrgııa bólimshesinde angıografııa kabınetimen jab­dyqtalǵan 20 kereýettik kardıo­­hırýrgııa bólimshesi ashyldy. Osy baǵdarlama óńirde ǵana emes, elimizdiń barlyq oblysynda kardıologııa salasyn da­mytýǵa birden-bir sebepshi boldy. Mamandar shetelderde oqyp úırene bastady. О́zderi ǵana barǵan joq, Eýropa elderiniń tájirıbeli mamandary da kelip naqty kómek kórsetti. Sóıtip nátıjeli áriptestik bastaldy. Kardıohırýrgııa salasynyń mamandary Reseı, Lıtva, Izraıl elderindegi ozyq tájirıbelerdi meńgerdi. Osy bólimshede 2008 jyldyń 7 shildesi kúni tuńǵysh ret aortokoronarly shýnttaý operasııasy Astana qalasynyń Ulttyq medısına ortalyǵynyń bas kardıohırýrgi Iý.Pıanyń qa­daǵalaýymen ótkizildi. Lıtva kar­dıohırýrgteriniń 2008-2009 jyldar aralyǵynda kór­set­ken praktıkalyq kóme­ginen ke­ıin 2009 jyldyń 8 jel­toq­sa­nynda alǵash ret Aq­mola ob­lys­tyq aýrýhanasynda jer­gi­likti kardıohırýrgııalyq dári­ger­lermen mammarly-koro­nar­ly­ ota­sy jasaldy. Ota ja­sa­ǵan − kardıohırýrg Nurlan Mi­­­naı­darov. 2012 jyldyń 4 qań­­­­­­tarynan bastap kardıohı­rýr­gııa bólimshesi «Júrek or­ta­ly­ǵy» kesheniniń birinshi qa­ba­ty­na kóship, bólimshe meń­gerý­shisi Nurlan Minaıdarov bolyp taǵaıyndaldy. Sol jy­ly bólimshede týa paıda bol­ǵan aqaýlary bar balalarǵa hı­rýr­gııalyq em jasala bastady. Tyńǵa túren salýdyń qan­sha­lyqty qııapat sharýa ekendigin árkim de biledi. Áriptestik ne­gizinde júrek-tamyr júıesi aýrý­laryn dıagnostıkadan ót­ki­zýdiń jańa ádistemeleri batyl en­giziletin boldy. 

–Elbasy Nursultan Nazarbaev­tyń tikeleı qamqor­ly­ǵynyń arqasynda densaýlyq saqtaý salasy jańa bıikke je­tip otyr, – deıdi oblystyq aýrý­ha­nanyń dırektory Nurlan Ja­rov, – jyl saıynǵy halyqqa jol­daǵan Joldaýlarynda da eli­mizdiń basty baılyǵy sanalatyn densaýlyqqa udaıy kóńil bólinýde. Osyndaı qam­qorlyqtyń nátıjesinde oblys­tyq aýrýhananyń janyndaǵy «Júrek ortalyǵynyń» mate­rıal­dyq-tehnıkalyq bazasy jańa zaman talabyna saı medısınalyq qural-jabdyqtarmen qamta­masyz etilip, kardıolog ma­man­­­­­dardyń biliktiligi jetil­di­rilip, ortalyqtyń jalpy qýa­ty ar­typ keledi. Solaı bola tu­ra óńir turǵyndaryna óz den­saý­lyqtaryna ózderi qamqor bolyp, salamatty ómir saltyn saqtaý týraly keńes berer edim. 

Shynynda da, júrek aýrýy­men aýyratyndar qatary jyl­dan-jylǵa kóbeıip kele jatqany da belgili, sebebi de san alýan. Júrek aýrýlary ártúrli aýrý­lardyń asqynýynan nemese qan tamyry júıesi qyzmetiniń buzylýy men zaqymdanýynan paıda bolatyn aýrýlar. Onyń ishinde jıi kezdesetin túrleri revmatızm, gıpertonııa, júrek aqaýy, júrek demikpesi, júrek jáne qan tamyry nevrozy, mıokard ınfarktisi jáne bas­qa­lary. Ǵalymdardyń aıtýy­na qaraǵanda, bul aýrýdyń paıda bolýynyń sebepkeri emo­sııalyq kóńil kúıdiń túsýi men kúı­zelis kórinedi. Túsinikti til­men aıshyqtaıtyn bolsaq, adam kúızeliske túskende onyń sezim músheleriniń qyzmeti tó­men­demek. 

2008 jyly oblysta tuńǵysh ret búırek ulpalyq arterııalyq gıpertenzııasymen aýyratyn syr­qatqa búırek stentteýi jasaldy. Osy saladaǵy ǵylymı ja­ńalyqtar tájirıbege batyl engizile bastady. Al 2010 jyl­­­ǵy kardıostımýlıator qoıý syr­qattardyń ǵumyryn uzar­ta­tyn jańa bir ádis bolyp esep­teledi. Syrqattar kardıo­lo­gııa bólimshesinde em-dom qa­byl­dap, ota jasalǵannan ke­ıin olar­dyń aǵzasyndaǵy óz­geristi dárigerlerdiń muqııat qa­daǵalaýy qajet. 2010 jyldan bastap kardıologııa bólim­shesinde «Saý jú­rek» kabıneti jumys isteıdi. 

2013 jyly kardıologııa sa­lasynyń barlyq bólimshesi ja­­ńa ǵımaratqa kóshirildi. Eń jańa medısınalyq qural-jab­dyqtarmen qamtamasyz etil­di. Qazirgi kúni «Júrek orta­ly­ǵyn­da» eki kardıologııa, kardıo­hı­­rýrgııa, kardıosaýyqtyrý, en­dovaskýlıarlyq hırýrgııa bó­­limsheleri jumys isteıdi. Uıym­dastyrý-ádistemelik sharalaryn júıeli júrgizýdiń nátıjesinde óńirde ótkir mıo­kard ınfarkti saldarynan ómir­men qosh aıty­satyndar sa­ny aıtarlyqtaı azaı­dy. Kar­­­dıohırýrgter jyl sa­ıyn júr­ekke 230-dan astam ota jasaıdy. 

Ýaqyt bir orynda turmaı­tyny tárizdi medısına salasynda da, onyń ishinde júrek aýrýlaryn emdeý tásilderiniń de udaıy jańǵyryp, jańaryp otyratyndyǵy ámbege aıan. Son­­dyqtan da emdeý sapasyn jaq­sartýǵa baılanysty ilkimdi is júıeli túrde júzege asyrylýda. «Jol kartasy» baǵdarlamasy sheńberinde ótkir mıokard ın­farktige dýshar bolǵan syr­qat­tarǵa medısınalyq kómek kór­setýdiń jańa modelin qam­tı­tyn 2016-2019 jyldarǵa ar­nalǵan is-sharalar tizbesi jasal­dy. 

Salamatty ómir saltyn na­sıhattaýǵa, aýrýdyń aldyn alý­ǵa úzbeı kóńil bólinýde. Al­da­ǵy ýaqytta da bilimderi men bi­liktilikterin úzbeı jetildire ber­mek. Kardıohırýrgııalyq já­ne ıntervensııalyq kardıolo­gııa bólimshesinde júrektiń ıshe­­mııalyq aýrýy, júre paıda bol­ǵan, týa paıda bolǵan jú­­rek­tiń aqaýlary bar naý­qas­­tar­ǵa dıag­nostıkalyq jáne hı­rýr­gııalyq em kórsetiledi.

Bilikti dárigerlerdiń em-domy shıpa bolyp, syrqat júrek sonydan qýat alǵandaı. Qaıtadan qalypty mashyqpen búlkildep soǵa bastady. 

Baıqal BAIÁDIL,

«Egemen Qazaqstan»

Aqmola oblysy